Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια, μια πρωτιά για κράτος

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε, στην υπόθεση που άσκησε η Γκάμπια, ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια στην πολιτεία Ραχίν. Είναι η πρώτη φορά που ένα κράτος κρίνεται άμεσα υπεύθυνο για γενοκτονία από το δικαστήριο.

Το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια, μια πρωτιά για κράτος

Το Διεθνές Δικαστήριο (ΔΔ), το ανώτατο δικαστικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, έκρινε στη Χάγη την Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2026, ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά της κοινότητας των Ροχίνγκια στο βόρειο τμήμα της πολιτείας Ραχίν. Διαβάζοντας την απόφαση για περίπου τρεις ώρες, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου Yuji Iwasawa ανακοίνωσε ότι η Μιανμάρ «έχει διαπράξει γενοκτονία κατά της ομάδας των Ροχίνγκια στη βόρεια πολιτεία Ραχίν». Σύμφωνα με το Al Jazeera, η απόφαση ελήφθη με 9 ψήφους υπέρ και 6 κατά από το σώμα των 15 δικαστών. Είναι η πρώτη απόφαση στην οποία ένα κράτος κρίνεται άμεσα υπεύθυνο για γενοκτονία στο ΔΔ.

Το δικαστήριο δήλωσε ότι το «μόνο λογικό συμπέρασμα» που μπορεί να εξαχθεί από τα στοιχεία στο σύνολό τους είναι ότι οι δυνάμεις ασφαλείας της Μιανμάρ έδρασαν με πρόθεση να καταστρέψουν ένα «σημαντικό μέρος» της μειονότητας των Ροχίνγκια. Σύμφωνα με τον Iwasawa, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι δυνάμεις της Μιανμάρ σκότωσαν περίπου 10.000 Ροχίνγκια. Σύμφωνα με την Jerusalem Post, το δικαστήριο διαπίστωσε επίσης ότι οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν χιλιάδες αμάχους, διέπραξαν εκτεταμένη σεξουαλική βία, χρησιμοποίησαν ακραία βία κατά παιδιών και επιτέθηκαν σε Ροχίνγκια που διέφευγαν προς το Μπαγκλαντές.

Πώς ξεκίνησε η υπόθεση;

Το κράτος της Δυτικής Αφρικής, η Γκάμπια, κατέθεσε την υπόθεση στις 11 Νοεμβρίου 2019 με την υποστήριξη του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας (OIC). Η Γκάμπια υποστήριξε ότι η Μιανμάρ παραβίασε τη Σύμβαση του 1948 για την Πρόληψη και την Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας. Το άρθρο 9 της σύμβασης επιτρέπει σε διαφορές μεταξύ κρατών μερών να παραπέμπονται στο ΔΔ, γι' αυτό και μια χώρα που δεν υπέστη άμεση βλάβη μπόρεσε να φέρει την υπόθεση. Η Γκάμπια ζήτησε από το δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Μιανμάρ παραβίασε τη σύμβαση, να τη διατάξει να σταματήσει τις παράνομες πράξεις κατά των Ροχίνγκια και να διασφαλίσει ότι οι υπεύθυνοι θα τιμωρηθούν.

Τον Ιανουάριο του 2020, το δικαστήριο διέταξε τη Μιανμάρ να λάβει προσωρινά μέτρα για την προστασία των Ροχίνγκια. Οι αντιρρήσεις της Μιανμάρ σχετικά με τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου απορρίφθηκαν πλήρως τον Ιούλιο του 2022. Οι ακροάσεις επί της ουσίας πραγματοποιήθηκαν από τις 12 έως τις 29 Ιανουαρίου 2026. Η Μιανμάρ απέρριψε τις κατηγορίες για γενοκτονία από την αρχή και υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές της επιχειρήσεις το 2017 ήταν απάντηση σε επιθέσεις σε αστυνομικά τμήματα από μαχητές του Στρατού Σωτηρίας των Ροχίνγκια του Αρακάν (ARSA).

Τι συνέβη το 2017;

Η εκστρατεία που εξαπέλυσε ο στρατός της Μιανμάρ στην πολιτεία Ραχίν τον Αύγουστο του 2017, η οποία περιγράφηκε ως «επιχειρήσεις εκκαθάρισης», ανάγκασε περισσότερους από 730.000 κυρίως μουσουλμάνους Ροχίνγκια να διαφύγουν στο γειτονικό Μπαγκλαντές. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περισσότεροι από 1,3 εκατομμύρια Ροχίνγκια είναι εκτοπισμένοι σήμερα στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, περίπου 1,2 εκατομμύρια από αυτούς σε καταυλισμούς στην περιοχή Κοξ Μπαζάρ του Μπαγκλαντές. Η μείωση της ανθρωπιστικής βοήθειας, οι συγκρούσεις και οι επικίνδυνες θαλάσσιες διαδρομές καθιστούν τις συνθήκες στους καταυλισμούς ακόμη πιο δύσκολες.

Οι Ροχίνγκια αναγνωρίζονται ως μια μειονότητα στην οποία στερούνται βασικά δικαιώματα στη Μιανμάρ εδώ και δεκαετίες, κυρίως η ιθαγένεια. Ένας νόμος περί ιθαγένειας του 1982 άφησε το μεγαλύτερο μέρος της κοινότητας ουσιαστικά ανιθαγενείς. Αυτό το υπόβαθρο αντιμετωπίστηκε επίσης ως σημαντικό πλαίσιο στην αξιολόγηση της «πρόθεσης» από το δικαστήριο: σύμφωνα με την Jerusalem Post, το δικαστήριο δήλωσε ότι το πλαίσιο των επιχειρήσεων του 2017 δημιούργησε μια ατμόσφαιρα ευνοϊκή για τη βία και αποτέλεσε τη βάση της πρόθεσης καταστροφής μέρους της ομάδας.

Γιατί η απόφαση θεωρείται ιστορική;

Στις υποθέσεις γενοκτονίας, το πιο δύσκολο στοιχείο προς απόδειξη είναι η συγκεκριμένη πρόθεση καταστροφής μιας ομάδας «εν όλω ή εν μέρει». Ο διεθνής δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Toby Cadman, μιλώντας στο Al Jazeera, σημείωσε ότι το ΔΔ δεν είχε κρίνει ποτέ στο παρελθόν ότι ένα κράτος είχε τη συγκεκριμένη πρόθεση να διαπράξει γενοκτονία. Το 2007, στην υπόθεση Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά Σερβίας, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η σφαγή της Σρεμπρένιτσα ήταν γενοκτονία, αλλά δεν βρήκε επαρκή στοιχεία ότι η ίδια η Σερβία τη διέπραξε, κρίνοντας μόνο ότι παραβίασε το καθήκον της να αποτρέψει τη γενοκτονία.

Σύμφωνα με τον ανταποκριτή του Al Jazeera στη Χάγη, τουλάχιστον τέσσερις πράξεις γενοκτονίας αποδείχθηκαν σε αυτή την υπόθεση: η μαζική δολοφονία αμάχων, ο αναγκαστικός εκτοπισμός εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, η πρόκληση σοβαρής σωματικής και ψυχικής βλάβης στην ομάδα και η πρόληψη γεννήσεων. Το δικαστήριο δήλωσε επίσης ότι από τη στιγμή που ένοπλοι πολίτες συμμετείχαν στη στρατιωτική εκστρατεία, η Μιανμάρ θα έπρεπε να γνώριζε τον κίνδυνο γενοκτονίας και επομένως παραβίασε επίσης το καθήκον της να την αποτρέψει. Η απόφαση είναι μία από τις ελάχιστες αποφάσεις από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στις οποίες ένα διεθνές δικαστήριο διαπίστωσε ότι διαπράχθηκε γενοκτονία.

Πώς θα επιβληθεί η απόφαση;

Οι αποφάσεις του ΔΔ είναι τελεσίδικες και δεν μπορούν να εφεσιβληθούν, αλλά το δικαστήριο δεν διαθέτει δική του εξουσία επιβολής. Εάν η Μιανμάρ δεν συμμορφωθεί, η Γκάμπια μπορεί να απευθυνθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ βάσει του άρθρου 94 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Στο Συμβούλιο, ωστόσο, το δικαίωμα βέτο των μόνιμων μελών θα μπορούσε να περιορίσει τις πιθανές κυρώσεις. Ο Cadman δήλωσε ότι η απόφαση «δεν είναι το τέλος του θέματος» και ότι πολλά εξαρτώνται από το αν η υπόθεση πάει στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αν επιβληθούν κυρώσεις και ποια άλλα μέτρα αποκατάστασης μπορεί να ορίσει το δικαστήριο. Λεπτομέρειες σχετικά με τις αποζημιώσεις και άλλες υποχρεώσεις θα γίνουν σαφείς με την επίσημη δημοσίευση της απόφασης από το δικαστήριο.

Ανεξάρτητα από αυτή την υπόθεση, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) ερευνά την ατομική ποινική ευθύνη για την απέλαση των Ροχίνγκια στο Μπαγκλαντές. Το ΔΔ χειρίζεται διαφορές μεταξύ κρατών, ενώ το ΔΠΔ δικάζει άτομα· οι δύο διαδικασίες θεωρούνται επομένως συμπληρωματικές αλλά διακριτές νομικές οδοί.

Τι σημαίνει αυτό;

Η απόφαση είναι το πρώτο συγκεκριμένο παράδειγμα που δείχνει ότι η Σύμβαση για τη Γενοκτονία μπορεί να καταστήσει υπεύθυνα όχι μόνο άτομα αλλά και κράτη. Αυτό θα μπορούσε να θέσει ένα σημαντικό προηγούμενο για άλλες υποθέσεις γενοκτονίας που εκκρεμούν ενώπιον του δικαστηρίου. Για τους Ροχίνγκια, ο αντίκτυπος στο πεδίο θα εξαρτηθεί από τα βήματα που θα λάβει η διεθνής κοινότητα: οι συνθήκες για ασφαλή και εθελούσια επιστροφή, τα δικαιώματα ιθαγένειας και η συνέχιση της ανθρωπιστικής βοήθειας στους καταυλισμούς θα είναι τα πιο κρίσιμα ζητήματα το επόμενο διάστημα. Η νομική συζήτηση αναμένεται επίσης να εμβαθύνει καθώς θα δημοσιεύεται η πλήρης αιτιολογημένη απόφαση και οι απόψεις των μειοψηφούντων δικαστών.

Αυτή η αναφορά συντάχθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2026, 15:30 ώρα Τουρκίας· παρακολουθήστε τις εξελίξεις καθώς ενημερώνονται.

Συχνές ερωτήσεις

Τι έκρινε το ΔΔ για τη Μιανμάρ;

Το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά της κοινότητας των Ροχίνγκια στη βόρεια πολιτεία Ραχίν και παραβίασε το καθήκον της να αποτρέψει τη γενοκτονία.

Ποιος έφερε την υπόθεση;

Η Γκάμπια έφερε την υπόθεση στις 11 Νοεμβρίου 2019 βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία του 1948, με την υποστήριξη του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας.

Μπορεί η απόφαση του ΔΔ να εφεσιβληθεί;

Όχι. Οι αποφάσεις του ΔΔ είναι τελεσίδικες και δεν μπορούν να εφεσιβληθούν· ωστόσο, επειδή το δικαστήριο δεν έχει εξουσία επιβολής, η μη συμμόρφωση μπορεί να παραπεμφθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

  1. Al Jazeera, “Το ανώτατο δικαστήριο του ΟΗΕ καταδικάζει τη Μιανμάρ για ‘γενοκτονική πρόθεση’ κατά των Ροχίνγκια”, 19 Νοεμβρίου 2026.
  2. The Jerusalem Post, “Το παγκόσμιο δικαστήριο αποφασίζει αν η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια”, 19 Νοεμβρίου 2026.
  3. Διεθνές Δικαστήριο, Σελίδα υπόθεσης “Γκάμπια κατά Μιανμάρ” (υπόθεση αρ. 178).
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *