Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Οι Γκαζνευίδες: Ένα Τουρκοϊσλαμικό Κράτος που εκτείνονταν από τον Αφγανιστάν στην Ινδία

Το κράτος των Γκαζνευιδών ιδρύθηκε στη Γκάζνι, στον σημερινό Αφγανιστάν, από τουρκικούς διοικητάς που υπηρέτουν τους Σαμανίδες. Υπό τον Μαχμούντ της Γκάζνι έγινε μεγάλη δύναμη που εκτείνονταν από το Χουρασάν μέχρι τη βόρεια Ινδία. Έχασαν το Χουρασάν μετά την ήττα από τους Σελτζούκους στη Νταντανάκαν το 1040, και τελικά λήγησαν το 1187 όταν η Λαχόρε έπεσε στους Γκουρίδες.

Οι Γκαζνευίδες: Ένα Τουρκοϊσλαμικό Κράτος που εκτείνονταν από τον Αφγανιστάν στην Ινδία
Εικόνα: David Library Museum, Denmark. Photo by D. Schlumberger / Wikimedia Commons (Public domain)

Αλπτεγκίν, τουρκικός διοικητής που ανήλθε στο κράτος των Σαμανιδών, εγκαταστάθηκε στη Γκάζνι στα πρώτα της δεκαετίας του 960. Μετά τον θάνατό του ο Σεμπίκτεγκίν, επίσης διοικητής τουρκικής καταγωγής, ανέλαβε την εξουσία το 977 και έγινε ο πραγματικός ιδρυτής του κράτους. Καθώς οι Σαμανίδες αδύναμαν, οι Γκαζνευίδες έγιναν ανεξάρτητοι.

Μαχμούντ της Γκάζνι

Γιος του Σεμπίκτεγκίν, ο Μαχμούντ (998–1030) κατέλαβε το Χουρασάν και, μέσω των ινδικών του εκστρατειών, προσάρτησε το Πεντσαμπ. Με τα τζαμιά, τις μαντράσες και την αυλή του, η Γκάζνι έγινε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ισλαμικού κόσμου στην εποχή του· προσωπικότητες όπως ο Φερντοσί και ο αλ-Μπιρούνι συνδέονται με την αυλή του.

Αντιπαράθεση με τους Σελτζούκους

Υπό τον γιο του Μαχμούντ, τον Μασούντ, οι Σελτζούκοι Τουρκμάνοι που είχαν μπει στο Χουρασάν ενίσχυσαν. Στη Μάχη της Νταντανάκαν το 1040 ο στρατός των Γκαζνευιδών ήττησε και το Χουρασάν πέρασε στους Σελτζούκους. Οι Γκαζνευίδες αναχώρησαν τότε στα εδάφη τους στον Αφγανιστάν και τη βόρεια Ινδία.

Τέλος

Στον 12ο αιώνα οι Γκουρίδες, από τα βουνά του σημερινού Αφγανιστάν, κάψαν και κατέστρεψαν τη Γκάζνι περίπου το 1150. Οι Γκαζνευίδες μετέφεραν το κέντρο τους στη Λαχόρε· το κράτος λήγησε όταν η Λαχόρε επίσης έπεσε στους Γκουρίδες το 1186–1187.

Κληρονομιά

Οι Γκαζνευίδες ήταν ένα από τα πρώτα μεγάλα μουσουλμανικά κράτη που κυβερνούνταν από δυναστεία τουρκικής προέλευσης. Υποστήριξαν την περσική λογοτεχνία και άνοιξαν τον δρόμο για την εξάπλωση του ισλάμ στην Ινδία. Το έργο του ιστορικού Μπαϊχάκι είναι μια από τις σημαντικότερες πηγές για την περίοδο.

Ανάκτορα, μιναρέτες και ανασκαφές

Η υλική κουλτούρα των Γκαζνευιδών είναι γνωστή σήμερα κυρίως μέσω αρχαιολογικών ανασκαφών. Τα ερείπια μερικών από τους υπέροχους ανάκτορα που περιγράφονται στις πηγές φώτισαν στο 20ο αιώνα.

  • Λασκάρι Μπάζαρ: Αυτή η πολιτεία-ανάκτορας κοντά στη Μπουστ, στον ποταμό Χελμαντ στον σημερινό Αφγανιστάν, ανασκαφήθηκε από γαλλούς αρχαιολόγους το 1949–1951. Βρέθηκαν τοιχογραφίες που απεικονίζουν τις φρουρές του σουλτάνα σε σειρές.
  • Ο ανάκτορας της Γκάζνι: Ο ανάκτορας της εποχής του Μασούντ III ανασκαφήθηκε από ιταλικές ομάδες από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και μετά· βρέθηκαν μαρμαρινά αναγλύφια και επιγραφές περσικής ποίησης.
  • Οι μιναρέτες: Οι δύο πλινθοκονstrukτοί μιναρέτες που στέκονται ακόμα κοντά στη Γκάζνι χρονολογούνται από τις βασιλείες του Μασούντ III και του Μπαχράμ Σαχ και είναι γνωστοί για την πλούσια πλινθική τους διακόσμηση.

Η περίοδος της Λαχόρε

Μετά την ήττα στη Νταντανάκαν το 1040 το κέντρο βάρους του κράτους μετατόπισε σταδιακά ανατολικά· μετά την καύση της Γκάζνι περίπου το 1150, η Λαχόρε έγινε στην ουσία πρωτεύουσα. Αυτή η περίοδος σηματοδοτεί την αρχή της άνοδος της Λαχόρε ως κέντρο ισλαμικής κουλτούρας.

Ο Σούφι Αλί Χουτζβίρι, που ζούσε στη Λαχόρε στην περίοδο των Γκαζνευιδών, έγραψε το Κασφ αλ-Μαχγιούμπ, που θεωρείται ένα από τα παλαιότερα βιβλία Σούφι που γράφτηκαν στα περσικά· ο ναός του στη Λαχόρε είναι ακόμα σήμερα σημαντικός τόπος προσκύνησης. Ο στη Λαχόρε γεννημένος ποιητής Μασούντ-ι Σαντ-ι Σαλμάν κέρδισε ξεχωριστή θέση στην περσική λογοτεχνία με τα ποιήματα που έγραψε κατά τη διάρκεια των πολλών ετών της φυλάκισης του. Ο τελευταίος Γκαζνευίδης άρχοντας, Χουσράου Μαλίκ, παραδόθηκε στον Γκουρίδη Μουίζ αλ-Ντιν Μουχαμέντ το 1186, και έτσι η δυναστεία έφτασε στο τέλος της.

Ο στρατός των Γκαζνευιδών

Το θεμέλιο της δύναμης των Γκαζνευιδών ήταν ένας πυρήνας στρατού τουρκικής καταγωγής γκουλάμ, όπως οι ίδιοι οι ιδρυτές του κράτους: φρουροί που λήφθηκαν σε μικρή ηλικία και εκπαιδεύθηκαν ως στρατιώτες στα σχολεία του παλατιού. Γύρω από αυτόν τον πυρήνα στέκονταν Άραβες, Κούρδοι, Αφγάνοι και τμήματα από την Ινδία· υπό τον Σουλτάνο Μασούντ ο ινδικής καταγωγής διοικητής Τιλάκ είναι γνωστός ότι κατέχει σημαντικές θέσεις.

Οι πολεμικοί ελέφαντες που συνελήφθησαν κατά τις ινδικές εκστρατείες έγιναν ένα από τα σύμβολα του στρατού των Γκαζνευιδών και των τελετών της αυλής.

Η ιστορία του Μπαϊχάκι

Η πιο ζωντανή πηγή για τους Γκαζνευίδες είναι η περσική ιστορία του Αμπούλ-Φαζλ Μπαϊχάκι, που δούλεψε ως γραμματέας στη χανσλερί. Μόνο μέρος του έργου του Μπαϊχάκι, που λέγεται ότι έφτανε τους τριάντα τόμους, έχει διασωθεί, κυρίως το τμήμα που καλύπτει την βασιλεία του Σουλτάνου Μασούντ. αφηγούμενος αυλικές ινтриγές, αλληλογραφία και προσωπικότητες μέσω των ματιών ενός μάρτυρα, το κείμενο μετράται μεταξύ των κλασικών της περσικής πεζογραφίας.

Πηγές και επιπλέον ανάγνωση

  1. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Gazneliler”.
  2. Abu’l-Fazl Bayhaqi, Tarikh-i Bayhaqi.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Ghaznavid dynasty”.
  4. C. E. Bosworth – The Later Ghaznavids: Splendour and Decay (Edinburgh University Press, 1977)
  5. Encyclopaedia Iranica – "Ghaznavids"
  6. C. E. Bosworth – The Ghaznavids: Their Empire in Afghanistan and Eastern Iran 994–1040 (Edinburgh University Press, 1963)
  7. Encyclopaedia Iranica – "Bayhaqi, Abu'l-Fazl"
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *