Ο Φίλιππος ήταν γιος του βασιλέα Αμύντα Γ΄ της Μακεδονίας. Ως νέος άντρας πέρασε αρκετά χρόνια ως όμηρος στη Θήβα, όπου έμαθε τις στρατιωτικές μεθόδους του διάσημου στρατηγού Επαμεινώνδα. Όταν ο αδερφός του, ο Περδίκκας Γ΄, σκοτώθηκε πολεμώντας τους Ιλλυρίους το 359 π.Χ., ο Φίλιππος ανέλαβε την κυβέρνηση.
Ένας νέος στρατός
Ο Φίλιππος αναδιοργάνωσε τον στρατό του από την κορυφή στη βάση, διαμορφώνοντας την πεζομαχία του σε στενή φάλαγγα οπλισμένη με σαρίσσες μήκους έως έξι μέτρων και υποστηρίζοντάς την με βαρύ ιππικό. Κατακτώντας την Αμφίπολη και τους πλούσιους χρυσομεταλλεία του όρους Παγγαίου, έδωσε στην πολιτεία του ισχυρή πηγή εσόδων. Έχασε ένα μάτι στην πολιορκία της Μεθώνης.
Χαιρώνεια
Παρότι ο αθηναίος ρητόρας Δημοσθένης προειδοποιούσε, ο Φίλιππος προχώρησε στην Ελλάδα. Το 338 π.Χ. στη Χαιρώνεια ήττησε τους στρατούς της Αθήνας και της Θήβας, με τον νέο Αλέξανδρο να ηγείται του ιππικού. Το 337 π.Χ. συνέλεξε τις ελληνικές πόλεις, εκτός από τη Σπάρτη, στον Σύνδεσμο της Κορίνθου υπό την ηγεσία του και τον έπεισε να ψηφίσει για εκστρατεία κατά της Περσίας.
Θάνατος
Το 336 π.Χ., κατά τις εορταστικές ημέρες του γάμου της κόρης του στην παλαιά πρωτεύουσα Αιγαί, σκοτώθηκε από τον Παυσανία, μέλος της σωματοφυλακής του. Την θέση του διαδέχθηκε ο γιός του Αλέξανδρος. Ένα από τα βασιλικά τάφοι που βρέθηκαν στη Βεργίνα (Αιγαί) στην Ελλάδα το 1977 θεωρείται ότι ανήκει στον Φίλιππο, αν και αυτό διαμαχείται.
Από την Αμφίπολη στην Όλυνθο: επέκταση στο βόρειο Αιγαίο
Μετά την κατάληψη της Αμφίπολης το 357 π.Χ., ο Φίλιππος έφερε τις πόλεις της βορειοαιγαίας ακτής μια-μια υπό τον έλεγχό του. Το 348 π.Χ. πολιορκεί και καταστρέφει την Όλυνθο, το κέντρο της Χαλκιδικής Συμμαχίας, και πωλεί τους περισσότερους από τους κατοίκους της ως δούλους. Ο αθηναίος ρητόρας Δημοσθένης, στα «Φιλιππικά» και τους Ολυνθιακούς λόγους που εξέφρασε από το 351 π.Χ. και μετά, παρεκάλει τους Αθηναίους να ενεργήσουν κατά του Φιλίππου· αυτοί οι λόγοι διαβάζονται και σήμερα ως πρότυπα πολιτικής ρητορικής.
Θεσσαλία και ο Τρίτος Ιερός Πόλεμος
Ο Τρίτος Ιερός Πόλεμος (356–346 π.Χ.), που ξέσπασε για τον θησαυρό του ναού του Απόλλωνα στη Δελφούς, έδωσε στον Φίλιππο την ευκαιρία να μπει στην κεντρική Ελλάδα. Το 352 π.Χ. ήττησε τον φωκικό στρατό στο πεδίο Κρόκου στη Θεσσαλία· ο φωκικός αρχηγός Ονόμαρχος σκοτώθηκε στη μάχη. Ο Φίλιππος επιλέχθηκε τότε ηγέτης της Θεσσαλικής Συμμαχίας. Το 346 π.Χ. υπογράφηκε η Ειρήνη του Φιλοκράτους με την Αθήνα, και η Μακεδονία πήρε θέση στο Αμφικτυονικό Συμβούλιο που επιβλέπε τη Δελφούς. Έτσι η Μακεδονία έπαυσε να είναι βασίλειο στην περιφέρεια του ελληνικού κόσμου και εγκαταστάθηκε στο πολιτικό του κέντρο.
Γαμικές συμμαχίες και Αριστοτέλης
Ο Φίλιππος ενίσχυσε επίσης τις σχέσεις με τους γείτονές του μέσω γάμων· οι αρχαίοι συγγραφείς του αποδίδουν επτά γυναίκες. Μια από αυτές, η ηπειρώτισσα πριγκίπισσα Ολυμπιάς, ήταν μητέρα του Αλεξάνδρου. Ο γάμος του το 337 π.Χ. με την Κλεοπάτρα Ευρυδίκη, ανιψιά του μακεδονικού ευγενούς Αττάλου, προκάλεσε ρήξη με την Ολυμπιάδα και τον Αλέξανδρο. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, περίπου το 343 π.Χ. ο Φίλιππος πρόσκλησε τον φιλόσοφο Αριστοτέλη να εκπαιδεύσει τον γιό του· τα μαθήματα γινόταν στη Μίεζα κοντά στην Πέλλα. Ο πατέρας του Αριστοτέλη, ο Νικόμαχος, είχε είναι ιατρός του πατέρα του Φιλίππου, του Αμύντα Γ΄.
Τα τραύματά του και η διαμάχη για τον τάφο στη Βεργίνα
Ο Φίλιππος τραυματίστηκε πολλές φορές στο πεδίο της μάχης. Στη πολιορκία της Μεθώνης το 354 π.Χ. έχασε ένα μάτι από ένα βέλος· το 339 π.Χ., πολεμώντας τους Τριβαλούς κοντά στον Δούναβη, δέχθηκε σοβαρό τραύμα στο πόδι και, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, κούτσουρε από τότε και μετά. Αυτά τα στοιχεία έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στην αναζήτηση του τάφου του. Το 1977 ο αρχαιολόγος Μανώλης Ανδρόνικος βρήκε βασιλικό τάφο στη Μεγάλη Τούμπα στη Βεργίνα που περιείχε ένα χρυσό λάρνακα και ένα χρυσό στέφανο. Για πολύ καιρό αυτός ο τάφος θεωρούταν του Φιλίππου· μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2015, ωστόσο, πρότεινε ότι οστά ποδιών με θεραπευμένο τραύμα γύρω από το γόνατο, που βρέθηκαν σε γειτονικό τάφο, μπορεί να ανήκουν στον Φίλιππο. Η διαμάχη συνεχίζεται. Ο αρχαιολογικός χώρος των Αιγών βρίσκεται στη Λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1996.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ιστορικής, βιβλίο XVI.
- Encyclopaedia Britannica, “Philip II”.
- UNESCO World Heritage, “Archaeological Site of Aigai (modern name Vergina)”.
- Πλούταρχος – Παράλληλοι Βίοι: Αλέξανδρος, κεφάλαια 7–9
- Δημοσθένης – Τα Φιλιππικά και οι Ολυνθιακοί λόγοι (351–341 π.Χ.)
- Antonis Bartsiokas et al. – "The lameness of King Philip II and Royal Tomb I at Vergina, Macedonia", PNAS 112 (2015)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *