Ο Αλέξανδρος ήταν γιος του βασιλέα Φιλίππου Β' της Μακεδονίας και της Ολυμπιάδας. Στην νεότητά του διδάχθηκε από τον φιλόσοφο Αριστοτέλη. Όταν ο πατέρας του δολοφονήθηκε το 336 π.Χ., έγινε βασιλιάς στα είκοσι και επαναφέρει τον μακεδονικό έλεγχο στις ελληνικές πόλεις.
Η Περσική εκστρατεία
Το 334 π.Χ. διέβη τους Δαρδανέλλια και νίκησε τους περσικούς σατράπες στον ποταμό Γρανικό. Το 333 π.Χ. στον Ίσσο (κοντά στη σημερινή Ισκεντερούν) έθραυσε τον περσικό βασιλέα Δαρείο Γ'. Το 332 π.Χ. κατείληψε τη Τύρο μετά από μακρά πολιορκία, μετά μπήκε στην Αίγυπτο και ίδρυσε την Αλεξάνδρεια.
Γαυγάμηλα και η πορεία προς ανατολάς
Το 331 π.Χ. νίκησε οριστικά τον Δαρείο στη Γαυγάμηλα, καταλαμβάνοντας τη Βαβυλώνα, τη Σούσα και την Περσέπολη. Στην Κεντρική Ασία κατέκτησε τη Βακτριανή και τη Σογδιανή και παντρεύτηκε τη Σογδιανή Ροξάνη. Το 326 π.Χ. νίκησε τον βασιλιά Πόρο στον ποταμό Υδάσπης στη βορειοδυτική Ινδία. Όταν οι στρατιώτες του αρνήθηκαν να προχωρήσουν πιο xa, γύρισε πίσω.
Θάνατος και κληρονομιά
Ο Αλέξανδρος πέθανε στη Βαβυλώνα το 323 π.Χ., σε ηλικία 32 ετών, μετά από πυρετό που κράτησε μερικές ημέρες· η αιτία του θανάτου δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα. Οι στρατηγοί του (οι Διαδόχοι) διέσπασαν την αυτοκρατορία, ιδρύοντας τη Πτολεμαϊκή δυναστεία στην Αίγυπτο και τη Σελευκιδική δυναστεία στην Ασία.
Η διαδρομή του στην Ανατολία: Μίλητος, Αλικαρνασσός και Γόρδιον
Μετά τη νίκη στον Γρανικό, ο Αλέξανδρος προχώρησε κατά μήκος της ακτής της δυτικής Ανατολίας. Το 334 π.Χ. πολιορκούσε και κατείληψε τον Μίλητο· την ίδια χρονιά κατείληψε τον Αλικαρνασσό (συγχροινό Μποντρούμ), που αμυνόταν από τον Ρόδιο στρατηγό Μέμνωνα, μετά από μακρά πολιορκία. Στο Γόρδιον, την παλαιά φρυγική πρωτεύουσα όπου περάστηκε τον χειμώνα, συνάντησε τον «Γόρδιο δεσμό», για τον οποίο η παράδοση έλεγε ότι όποιος τον έλυνε θα γινόταν άρχοντας της Ασίας. Ο Αρριανός σημειώνει ότι οι αρχαίοι συγγραφείς διαφωνούν αν τον έκοψε με το ξίφος του ή αν τον έλυσε τραβώντας τον άξονα του άμαξης.
Αίγυπτος και το χρηστήριο της Σίβα
Ο Αλέξανδρος μπήκε στην Αίγυπτο το 332 π.Χ. και υποδέχθηκε ως απελευθερωτής από τους Πέρσες. Στη Μέμφιδα έθυσε στους αιγυπτιακούς θεούς· μετά διέβη τη Λιβυκή έρημο για να επισκεφθεί το χρηστήριο του Αμμώνα στην οάση της Σίβα. Σύμφωνα με τις πηγές, το χρηστήριο τον χαιρέτισε ως «γιο του Αμμώνα». Η επίσκεψη αποτελεί ένα από τα πρώτα σημεία της προσπάθειας του Αλεξάνδρου να παρουσιάσει τον εαυτό του όχι μόνο ως βασιλιά της Μακεδονίας αλλά ως άρχοντας σύμφωνα με τις παραδόσεις των χωρών που κατέκτησε.
Οι γάμοι της Σούσας και η αποστασία στην Ώπι
Στην επιστροφή από την Ινδία το 325 π.Χ., ο στρατός υπέστη σοβαρές απώλειες διαβαίνοντας την έρημο της Γεδρωσίας (συγχροινή Μπαλουτσιστάν). Το 324 π.Χ. στη Σούσα, ο Αλέξανδρος και περίπου ογδόντα από τους αξιωματικούς του συμμετείχαν σε μαζικό γάμο με περσικές ευγενείς οικογένειες· ο Αλέξανδρος παντρεύτηκε τη Στατείρα, κόρη του Δαρείου Γ'. Την ίδια χρονιά στην Ώπι, η απόλυση των βετεράνων μακεδονικών στρατιωτών και η αντικατάστασή τους με ιρανικές μονάδες οδήγησε σε αποστασία· μετά τη συμφιλίωση με τους άνδρες του, ο Αλέξανδρος οργάνωσε κοινό δείπνο συμφιλίωσης. Ο θάνατος του στενού φίλου του, Ηφαιστίωνα, στην Εκβάτανα στο τέλος του έτους, τον συγκίνησε βαθιά.
Από πού προέρχεται η γνώση μας για τον Αλέξανδρο;
Κανένα από τα έργα που γράφτηκαν από ανθρώπους που ήταν μαζί με τον Αλέξανδρο δεν έχει διασωθεί πλήρως. Γνωρίζουμε τους λογαριασμούς του αὐλικού ιστορικού Καλλισθένους, του Πτολεμαίου, που αργότερα έγινε βασιλιάς της Αιγύπτου, του μηχανικού Αριστόβουλου και του ναυάρχου Νεάρχου μόνο μέσω παραθέσεων μεταγενέστερων συγγραφέων. Οι κύριες πηγές που έχουμε σήμερα είναι τα έργα του Διοδώρου, του Κούρτιου Ρούφου, του Πλούταρχου, του Αρριανού και του Ιουστίνου, γραμμένα αιώνες μετά τον Αλέξανδρο. Εν τω μεταξύ, οι λεγόμενες «Αλεξανδρίνες Ιστορίες» διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη και την Ασία στα Μέσα Χρόνια. Ένα ισχυρό παράδοση Ισκανδαρνάμα αναπτύχθηκε επίσης στην περσική και τουρκική λογοτεχνία: πέρα από το Σαχνάμε του Φερντουσί και το Ισκανδαρνάμα του Νιζαμί, το τουρκικό Ισκενδερνάμα του Αχμέδι του 14ου αιώνα είναι σημαντικό παράδειγμα αυτής της παράδοσης.
Βουκέφαλος και οι πόλεις που ίδρυσε
Το διάσημο άλογο του Αλεξάνδρου, ο Βουκέφαλος, πέθανε λίγο μετά τη Μάχη του Υδάσπη. Στο μνημόσυνό του, ο Αλέξανδρος ίδρυσε μια πόλη με το όνομα Βουκεφάλα στα όχθη του Υδάσπη. Αυτό είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της συνήθειας του να συνδέει τις κατακτήσεις του με μόνιμες αποικίες.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσες πόλεις ίδρυσε ο Αλέξανδρος; Οι αρχαίες πηγές καταγράφουν δεκάδες «Αλεξανδρείες»; η πιο διάσημη είναι η Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Αρριανός, Ανάβασις του Αλεξάνδρου.
- Πλούταρχος, Παράλληλοι Βίοι: Αλέξανδρος.
- Encyclopaedia Britannica, «Alexander the Great».
- A. B. Bosworth – Conquest and Empire: The Reign of Alexander the Great (Cambridge University Press, 1988)
- Robin Lane Fox – Alexander the Great (1973)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *