Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Το Βασίλειο της Μακεδονίας: Από τη Βόρεια Ελλάδα στην Παγκόσμια Αυτοκρατορία

Το Βασίλειο της Μακεδονίας ιδρύθηκε στη Βόρεια Ελλάδα και παρέμεινε για πολύ καιρό στην άκρη του ελληνικού κόσμου. Στον 4ο αιώνα π.Χ., υπό τον Φίλιππο Β', έγινε ηγέτης των ελληνικών πόλεων, και ο γιός του, ο Μέγας Αλέξανδρος, το μετατρέψε σε αυτοκρατορία που εκτείνονταν από την Αίγυπτο μέχρι την Ινδία. Έχασε την ανεξαρτησία του μετά την ήττα από τη Ρώμη στη Πύδνα το 168 π.Χ.

Το Βασίλειο της Μακεδονίας: Από τη Βόρεια Ελλάδα στην Παγκόσμια Αυτοκρατορία
Εικόνα: Kaiser&Augstus&Imperator / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Η Μακεδονία ήταν βασίλειο στις πεδιάδες βόρεια του Όρους Ολύμπου. Η βασιλική οικογένεια, οι Αργειάδες, προέβαλαν την καταγωγή τους από τον θρυλικό ήρωα Ηρακλή. Η πρώτη πρωτεύουσα ήταν η Αιγαί (σήμερα Βεργίνα); περίπου το 400 π.Χ. ο βασιλιάς Αρχέλαος μετέφερε την πρωτεύουσα στη Πέλλα.

Φίλιππος Β' και Μέγας Αλέξανδρος

Φίλιππος Β', που ανέβηκε στον θρόνο το 359 π.Χ., ανακατασκεύασε τον στρατό γύρω από τη φάλαγγα με σαρίσσες και νίκησε την Αθήνα και τη Θήβα στη Χαιρώνεια το 338 π.Χ. Ο γιός του Μέγας Αλέξανδρος (336–323 π.Χ.) κατέστρεψε την Περσική Αυτοκρατορία και χτίσει αυτοκρατορία που εκτείνονταν από την Ελλάδα στην Αίγυπτο και τη βορειοδυτική Ινδία.

Οι Αντιγονίδες

Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, οι στρατηγοί του διέσπασαν την αυτοκρατορία. Στη Μακεδονία, μετά από μακρά αγώνες, η δυναστεία των Αντιγονιδών καθιερώθηκε περίπου το 277 π.Χ. από τον Αντίγονο Β' Γονατά, και το βασίλειο ξανά έγινε το ισχυρότερο κράτος στην Ελλάδα.

Η Ρώμη και το τέλος

Από το τέλη του 3ου αιώνα π.Χ. η Μακεδονία πολέμησε σειρά πολέμων με τη Ρώμη. Το 168 π.Χ. στη Πύδνα ο τελευταίος βασιλιάς, Περσέας, ήττησε από τον ρωμαϊκό στρατηγό Αιμίλιο Παύλο, τερματίζοντας το βασίλειο. Η περιοχή έγινε ρωμαϊκή επαρχία το 146 π.Χ.

Κληρονομιά

Οι μακεδονικές κατακτήσεις άρχισαν την Ελληνιστική Εποχή, στην οποία η ελληνική γλώσσα και πολιτισμός εξαπλώθηκαν από την ανατολική Μεσόγειο μέχρι την Κεντρική Ασία. Οι βασιλικοί τάφοι στις Αιγαί βρίσκονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Οι Μακεδόνες και ο ελληνικός κόσμος

Η θέση των Μακεδόνων στον ελληνικό κόσμος ήταν ήδη ζήτημα διαφωνίας στην αρχαιότητα. Ο Ηρόδοτος αφηγείται ότι όταν ο μακεδονικός βασιλιάς Αλέξανδρος Α' ήθελε να διαγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες, έπρεπε να αποδείξει ότι ήταν Έλληνας αποδεικνύοντας την καταγωγή του από το Άργος. Ο αθηναϊος ρητόρας Δημοσθένης χαρακτήρισε τον Φίλιππο Β' «βάρβαρο», αλλά αυτή η παρατήρηση ήταν μέρος πολιτικής επίθεσης. Γραπτές ευρήματα όπως μια καταραμένη πλάκα 4ου αιώνα π.Χ. που ανακαλύφθηκε στη Πέλλα δείχνουν, σύμφωνα με πολλούς ερευνητές, ότι η μακεδονική ήταν διάλεκτος της ελληνικής. Αν και το ζήτημα διαμαρτυρήθηκε για πολύ καιρό στην επιστήμη, γενικά αποδέχεται ότι ο μακεδονικός αὐλικός πολιτισμός βασίζονταν στην ελληνική γλώσσα και θρησκεία.

Πέλλα: ανάκτορα, μωσαϊκά και Ευριπίδης

Η Πέλλα, που έγινε πρωτεύουσα υπό τον βασιλιά Αρχέλαο, γρήγορα μετατράπηκε σε ένα από τα σημαντικά πολιτιστικά κέντρα του ελληνικού κόσμου. Ο Αρχέλαος προσκαλέσει τον ζωγράφο Ζεύξι και τον τραγικον ποιητή Ευριπίδη στην αὐλή του· ο Ευριπίδης πέρασε τα τελευταία του χρόνια στη Μακεδονία και πέθανε εκεί περίπου το 406 π.Χ. Γενικά αποδέχεται ότι γράψε τα «Βάκχες» κατά αυτή την περίοδο. Τα χαλκιδικά μωσαϊκά που ανακαλύφθηκαν στις ανασκαφές στη Πέλλα, ειδικά οι σκηνές λεοντόκυνηγας και ελαφόκυνηγας, είναι μεταξύ των πιο εντυπωσιακών παραδειγμάτων της ελληνιστικής τέχνης· το μωσαϊκό του ελαφόκυνηγα φέρει την υπογραφή «Γνώσις εποίησε». Μερικά από τα ευρήματα εκτίθενται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας.

Ο μακεδονικός στρατός: φάλαγγα και ιππικό

Η βάση της μακεδονικής δύναμης ήταν το στρατιωτικό σύστημα που δημιούργησε ο Φίλιππος Β' και εξέλιξε ο Αλέξανδρος. Η πεζική φάλαγγα σχημάτιζε πυκνό τοίχωμα με σαρίσσες μήκους περισσότερων από πέντε ή έξι μέτρων και κρατούσε τον εχθρό από το μέτωπο. Το εταίρικο ιππικό, του οποίου το όνομα σημαίνει «σύντροφοι» του βασιλέως, επιτίθεται γρήγορα και αποφασιστικά από τα φλάνκα. Η συνδυαστική χρήση ελαφριάς πεζικού, τοξωτών και ειδικών οχύρωσης με αυτό το σχήμα θεωρείται νωρίς και επιτυχημένο παράδειγμα συντονισμού διαφορετικών τύπων δυνάμεων στην ίδια μάχη. Αυτός ο στρατός έγινε πρότυπο που ακολούθησαν και τα ελληνιστικά βασίλεια.

Τέσσερις πόλεμοι με τη Ρώμη

Η σύγκρουση μεταξύ Μακεδονίας και Ρώμης άρχισε όταν ο Φίλιππος Ε' συμμαχήσε με τον Αννίβα της Καρχηδόνας το 215 π.Χ. Ο Δεύτερος Μακεδονικός Πόλεμος έληξε το 197 π.Χ. με την νίκη του ρωμαϊκού αρχηγού Φλαμινίνου στους Κυνωσκεφαλαίους· η ελαστική διάταξη των ρωμαϊκών λεγεώνων είχε νικήσει τη φάλαγγα. Μετά την ήττα στη Πύδνα το 168 π.Χ., η Ρώμη διέσπασε το βασίλειο σε τέσσερις ξεχωριστές περιφέρειες. Όταν ο Ανδρίσκος, που ισχυριζόταν ότι ήταν γιος του Περσέα, επανέστη το 149 π.Χ., ξέσπασε ο Τέταρτος Μακεδονικός Πόλεμος· μετά την καταστολή αυτής της επανάστασης η περιοχή έγινε ρωμαϊκή επαρχία. Λίγο αργότερα χτίστηκε η Βία Εγνατία, που συνδέει τον Αδριατικό με το Αιγαίο, διέρχοντας τη Μακεδονία.

Πηγές και επιπλέον ανάγνωση

  1. Encyclopaedia Britannica, “Macedonia (ancient kingdom)”.
  2. Plutarch, Parallel Lives: Aemilius Paullus.
  3. UNESCO World Heritage, “Archaeological Site of Aigai (modern name Vergina)”.
  4. Herodotus, Histories, Book V, 22
  5. Robin Lane Fox (ed.) – Brill’s Companion to Ancient Macedon (Brill, 2011)
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *