Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Đau nửa đầu (Migraine): Các giai đoạn của cơn đau, tác nhân kích thích, cách xử lý khi lên cơn và các phương pháp điều trị dự phòng

Đau nửa đầu (Migraine) không phải là một cơn đau đầu thông thường mà là một bệnh lý thần kinh. Bài viết đề cập đến bốn giai đoạn của một cơn đau nửa đầu, triệu chứng báo trước (aura), các tác nhân kích thích phổ biến nhất, những việc cần làm khi lên cơn, nguy cơ lạm dụng thuốc giảm đau, các phương pháp điều trị dự phòng và các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp.

Đau nửa đầu (Migraine): Các giai đoạn của cơn đau, tác nhân kích thích, cách xử lý khi lên cơn và các phương pháp điều trị dự phòng

Mặc dù đau nửa đầu (migraine) thường bị xem nhẹ là "một cơn đau đầu tồi tệ", nhưng đây thực chất là một bệnh lý thần kinh mà Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm những nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật. Ước tính có khoảng một tỷ người trên toàn thế giới mắc bệnh này và tỷ lệ ở phụ nữ cao gấp khoảng ba lần so với nam giới. Trong một cơn đau, người bệnh có thể phải tạm dừng công việc, việc học và các hoạt động xã hội.

Chúng tôi đã đề cập sơ lược về đau nửa đầu trong bài viết về sự khác biệt giữa các loại đau đầu. Trong bài viết này, chúng ta sẽ xem xét chi tiết hơn về đau nửa đầu: các giai đoạn của một cơn đau, các tác nhân kích thích, những việc có thể làm khi lên cơn và các lựa chọn điều trị dự phòng. Thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo chung; hãy luôn gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị.

Bốn giai đoạn của một cơn đau nửa đầu

Không phải mọi cơn đau nửa đầu đều diễn ra theo cùng một lộ trình, nhưng một cơn đau điển hình có thể bao gồm bốn giai đoạn:

  • Giai đoạn báo trước (prodrome): Vài giờ hoặc thậm chí một hoặc hai ngày trước khi cơn đau xuất hiện, người bệnh có thể bị ngáp, thèm ăn một số loại thực phẩm nhất định, cứng cổ, bồn chồn hoặc mệt mỏi.
  • Giai đoạn triệu chứng báo trước (aura): Xảy ra ở khoảng một phần ba số người bị đau nửa đầu. Các triệu chứng tạm thời như nhìn thấy các đường zic-zac nhấp nháy, các khoảng trống trong tầm nhìn và cảm giác tê rần ở tay và mặt thường kéo dài từ 5 đến 60 phút.
  • Giai đoạn đau đầu: Cơn đau thường ở một bên đầu, đau nhói và có mức độ từ trung bình đến dữ dội. Cơn đau có thể đi kèm với buồn nôn, nôn mửa và nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh. Hoạt động thể chất làm cơn đau trở nên tồi tệ hơn. Nếu không được điều trị, cơn đau có thể kéo dài từ 4 đến 72 giờ.
  • Giai đoạn sau cơn đau (postdrome): Sau khi cơn đau qua đi, cảm giác mệt mỏi, kém tập trung và cảm giác "nôn nao" có thể kéo dài khoảng một ngày.

Nguyên nhân gây đau nửa đầu là gì?

Nguyên nhân chính xác của đau nửa đầu vẫn chưa được biết rõ hoàn toàn. Theo hiểu biết hiện nay, những thay đổi ở thân não và hệ thống dây thần kinh sinh ba, các chất truyền tin hóa học trong não và đặc biệt là một phân tử gọi là CGRP (peptide liên quan đến gen calcitonin) đóng vai trò quan trọng trong các cơn đau. Yếu tố di truyền cũng rất rõ rệt trong bệnh đau nửa đầu; nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở những người có tiền sử gia đình mắc bệnh này.

Các tác nhân kích thích đau nửa đầu phổ biến nhất

Các tác nhân kích thích khác nhau tùy theo từng người và có thể không gây ra cơn đau nếu chỉ có một yếu tố; thường thì nhiều yếu tố kết hợp với nhau.

  • Căng thẳng và sự thư giãn sau đó: Ở một số người, các cơn đau bắt đầu vào cuối tuần hoặc ngày đầu tiên của kỳ nghỉ.
  • Ngủ không đều độ: Ngủ quá nhiều cũng có thể là một tác nhân kích thích giống như việc ngủ quá ít.
  • Bỏ bữa và không uống đủ nước.
  • Thay đổi nội tiết tố: Ở nhiều phụ nữ, các cơn đau thường tập trung quanh chu kỳ kinh nguyệt.
  • Rượu và caffeine: Đặc biệt là rượu vang đỏ và việc đột ngột ngừng sử dụng caffeine có thể kích hoạt các cơn đau ở một số người.
  • Kích thích giác quan: Ánh sáng chói hoặc nhấp nháy, tiếng ồn lớn và mùi mạnh.
  • Thay đổi thời tiết: Những thay đổi về áp suất và nhiệt độ có liên quan đến các cơn đau ở một số người.

Cách tốt nhất để tìm ra các tác nhân kích thích của bạn là ghi chép nhật ký đau nửa đầu. Việc ghi lại ngày tháng, thời gian và mức độ nghiêm trọng của mỗi cơn đau, những gì bạn đã ăn trong ngày đó, bạn đã ngủ bao nhiêu và bạn đã dùng loại thuốc nào sẽ giúp ích cho cả bạn và bác sĩ của bạn.

Bạn có thể làm gì khi lên cơn đau?

  • Hành động sớm: Thuốc do bác sĩ kê đơn thường hiệu quả hơn khi được dùng ngay khi cơn đau mới bắt đầu.
  • Nghỉ ngơi trong phòng tối, yên tĩnh: Cơn đau có thể dịu đi dễ dàng hơn khi giảm bớt sự nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh.
  • Chườm lạnh: Chườm lạnh lên trán hoặc sau gáy mang lại sự nhẹ nhõm cho một số người.
  • Uống nước và ăn nhẹ: Nếu tình trạng buồn nôn cho phép, hãy giải quyết cơn đói và khát.

Đối với các cơn đau nhẹ và trung bình, có thể sử dụng các loại thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol, ibuprofen hoặc aspirin. Đối với các cơn đau dữ dội hơn, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc đặc trị đau nửa đầu như nhóm triptan. Bác sĩ của bạn luôn là người quyết định loại thuốc nào phù hợp với bạn, đặc biệt nếu bạn mắc bệnh tim, đang mang thai hoặc đang dùng các loại thuốc khác.

Cẩn thận với việc lạm dụng thuốc giảm đau

Sử dụng thuốc giảm đau hơn 10 – 15 ngày một tháng có thể dẫn đến đau đầu do lạm dụng thuốc. Trong trường hợp này, thay vì giảm đau, các loại thuốc lại khiến các cơn đau đầu xảy ra thường xuyên hơn. Nếu bạn phải dùng thuốc nhiều ngày trong một tháng, đó là dấu hiệu cho thấy bạn nên đi khám bác sĩ để được tư vấn về phương pháp điều trị dự phòng.

Các phương pháp điều trị dự phòng

Đối với những người có các cơn đau thường xuyên hoặc rất dữ dội, bác sĩ có thể đề nghị các phương pháp điều trị dự phòng được thực hiện thường xuyên để giảm số lượng và mức độ nghiêm trọng của các cơn đau. Các phương pháp này bao gồm các loại thuốc ban đầu được phát triển cho các mục đích khác, chẳng hạn như một số loại thuốc huyết áp, thuốc chống động kinh và thuốc chống trầm cảm. Trong những năm gần đây, các loại thuốc tiêm và thuốc uống mới nhắm vào CGRP cũng đã được đưa vào sử dụng. Trong trường hợp đau nửa đầu mãn tính, với các cơn đau đầu xảy ra từ 15 ngày trở lên mỗi tháng, phương pháp điều trị bằng độc tố botulinum cũng có thể là một lựa chọn.

Các phương pháp không dùng thuốc cũng rất quan trọng: ngủ đều độ, không bỏ bữa, uống đủ nước, tập thể dục nhịp điệu thường xuyên và các kỹ thuật quản lý căng thẳng giúp giảm tần suất các cơn đau ở nhiều người.

Khi nào bạn nên đến khoa cấp cứu?

Hãy đến khoa cấp cứu ngay lập tức nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

  • Cơn đau đầu đột ngột dữ dội nhất từ trước đến nay.
  • Yếu tay hoặc chân, xệ mặt, các vấn đề về lời nói hoặc lú lẫn.
  • Đau đầu kèm theo sốt, cứng cổ và phát ban.
  • Đau đầu bắt đầu sau một chấn thương đầu.
  • Đau đầu xuất hiện lần đầu sau 50 tuổi hoặc tính chất cơn đau thay đổi rõ rệt.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung và không phải là lời khuyên y tế; nó không thay thế cho việc thăm khám của bác sĩ.

Các câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt giữa đau nửa đầu và đau đầu thông thường là gì?

Đau nửa đầu thường xảy ra ở một bên, đau nhói và có mức độ từ trung bình đến dữ dội; đi kèm với buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh, và trở nên tồi tệ hơn khi vận động. Đau đầu do căng thẳng thường xảy ra ở cả hai bên, cảm giác đè ép và nhẹ hơn.

Đau nửa đầu có hết hẳn không?

Đau nửa đầu không phải là căn bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng với phương pháp điều trị và điều chỉnh lối sống phù hợp, tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn đau có thể giảm đáng kể. Ở một số người, các cơn đau trở nên ít thường xuyên hơn theo tuổi tác.

Mọi cơn đau nửa đầu đều có triệu chứng báo trước (aura) không?

Không. Khoảng một phần ba số người bị đau nửa đầu có triệu chứng báo trước; hầu hết mọi người bị đau nửa đầu không có triệu chứng báo trước.

Trẻ em có bị đau nửa đầu không?

Có. Ở trẻ em, các cơn đau có thể ngắn hơn và có thể đi kèm với đau bụng. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ thần kinh nhi khoa để được chẩn đoán và điều trị.

Nguồn và đọc thêm

  1. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tờ thông tin "Đau nửa đầu và các rối loạn đau đầu khác" (who.int)
  2. Hiệp hội Đau đầu Quốc tế, "Phân loại Quốc tế về các Rối loạn Đau đầu, ấn bản lần thứ 3 (ICHD-3)" (ichd-3.org)
  3. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), "Đau nửa đầu" (nhs.uk)
  4. Mayo Clinic, "Đau nửa đầu: Triệu chứng và nguyên nhân" (mayoclinic.org)
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *