Romulus là con trai của Orestes, một chỉ huy người Pannonia, người khi còn trẻ từng làm thư ký và sứ giả tại triều đình của vị cai trị Hunnic Attila. Năm 475, Orestes nổi loạn chống lại hoàng đế phương Tây Julius Nepos và tuyên bố con trai mình lên ngôi hoàng đế thay vì tự lấy ngôi.
Một triều đại ngắn ngủi
Quyền lực thực tế trong triều đại của Romulus nằm trong tay cha ông. Lúc bấy giờ, Đế quốc phương Tây chủ yếu chỉ còn giới hạn ở Italy; Gaul, Tây Ban Nha và Africa đã chuyển sang tay các vương quốc Germanic, và quân đội chủ yếu gồm các binh sĩ Germanic. Châm biếm tên tuổi và danh hiệu Augustus của ông, người dân và các tư liệu gọi ông là “Augustulus” (Augustus nhỏ).
Odoacer và năm 476
Khi Orestes từ chối đáp ứng yêu cầu đất đai của các binh sĩ Germanic tại Italy, họ đã tuyên bố chỉ huy của mình, Odoacer, làm vua. Orestes bị bắt và giết, và vào ngày 4 tháng 9 năm 476, Romulus bị phế truất. Odoacer không tự xưng hoàng đế; ông gửi các vật phẩm hoàng gia đến Constantinople, cho hoàng đế phương Đông Zeno. Một số nhà sử học tin rằng cha của Odoacer là Edeko, sứ giả của Attila.
Sau đó
Thương tiếc tuổi trẻ của ông, Odoacer cho Romulus sống và gửi ông cùng một khoản niên kim hàng năm đến Castellum Lucullanum gần Naples; không có gì chắc chắn về cuộc đời sau đó của ông. Vì Julius Nepos về mặt pháp lý vẫn là hoàng đế hợp pháp cho đến khi qua đời năm 480, danh hiệu “hoàng đế cuối cùng” vẫn còn tranh cãi, nhưng năm 476 thường được chấp nhận là ngày sụp đổ của Đế quốc La Mã phương Tây.
Các sự kiện năm 476: từ Orestes đến Odoacer
Việc phế truất Romulus Augustulus thực chất là kết quả của một tranh chấp về lương và đất đai trong quân đội La Mã phương°W. Phần lớn quân đội tại Italy bao gồm các đơn vị người Germanic gọi là “foederati”. Những binh sĩ này yêu cầu một phần ba đất đai của Italy được trao cho họ. Orestes, nắm vai trò nhiếp chính, từ chối. Các binh sĩ sau đó chọn Odoacer, một chỉ huy từ các đơn vị Germanic Heruli, Sciri và các đơn vị khác, làm vua của họ. Mùa hè năm 476, Odoacer đánh bại lực lượng của Orestes; Orestes bị bắt gần Piacenza và bị xử tử ngày 28 tháng 8 năm 476. Em trai ông, Paulus, cũng bị giết gần Ravenna.
Odoacer sau đó tiến vào Ravenna và phế truất Romulus vào ngày 4 tháng 9 năm 476. Cách các tư liệu cổ đại mô tả sự kiện này rất đáng chú ý: Romulus không bị giết; ông được tha mạng vì còn nhỏ tuổi và, xét đến xuất thân gia đình, không构成威胁. Odoacer ban cho vị hoàng đế trẻ một khoản niên kim và gửi ông đến một khu định cư tên là Lucullanum gần Naples ở Campania. Nói cách khác, cái kết của Romulus không phải là một cái kết bi tráng như thường nghĩ, mà là một sự rút lui yên lặng khỏi sân khấu sau khi bị làm mất hiệu lực chính trị.
Hậu quả: Zeno, Nepos và Vương quốc Italy
Sau khi phế truất Romulus, Odoacer không bổ nhiệm một hoàng đế phương Tây mới. Thay vào đó, ông cho gửi các biểu tượng hoàng gia đến Constantinople, cho hoàng đế La Mã phương Đông Zeno. Lúc bấy giờ, Zeno công nhận Julius Nepos, đang lưu vong, là hoàng đế hợp pháp của phương Tây, và yêu cầu Odoacer ủng hộ ông. Tuy nhiên, Odoacer thích xác định vị thế của mình như một vị cai trị cấp dưới Zeno với danh hiệu “patricius”. Nepos giữ danh hiệu cho đến khi bị giết ở Dalmatia năm 480, và sau cái chết của ông, chế độ hoàng gia ở phương°W thực chất đã chấm dứt.
Chính quyền của Odoacer tại Italy tiếp tục duy trì nhiều thể chế hành chính La Mã: Viện nguyên lão vẫn họp, quy tắc pháp luật vẫn tiếp tục và các quan chức La Mã vẫn giữ nguyên chức vụ. Đây là một trong những lý do các nhà sử học coi năm 476 là một sự chuyển tiếp chứ không phải một sự đứt gãy đột ngột. Vương quốc của Odoacer chấm dứt năm 493: Theodoric, vua người Ostrogoths, người đã tiến vào Italy với sự ủng hộ của La Mã phương Đông, giết Odoacer tại Ravenna sau một chiến tranh kéo dài và thiết lập vương quốc riêng của mình thay thế.
Tại sao năm 476 được gọi là “kết thúc”?
Việc mô tả năm 476 là “sự sụp đổ của Rome” chủ yếu đến từ các cách diễn giải của những thế kỷ sau. Tác phẩm “Sự suy tàn và sụp đổ của Đế quốc La Mã” của Edward Gibbon, viết vào thế kỷ 18, đã phổ biến mốc thời gian này như một bước ngoặt đánh dấu kết thúc thời Cổ đại. Đối với người đương thời, tuy nhiên,局势并不那么清晰。 Đế quốc vẫn tiếp tục tồn tại ở phương Đông, tại Constantinople, và nhiều người La Mã ở phương Tây nghĩ rằng cuộc sống của họ tiếp tục không bị gián đoạn. Các nhà nghiên cứu hiện đại, với khái niệm “cổ đại muộn”, coi giai đoạn này là một sự chuyển biến kéo dài qua nhiều thế kỷ chứ không phải một sự sụp đổ đột ngột.
Tên tuổi của Romulus cũng phản ánh sự trưng bày tượng trưng này. Thường được trích dẫn như một sự trớ trêu của lịch sử rằng một đứa trẻ mang tên của Romulus, người sáng lập huyền thoại của Rome, và Augustus, vị hoàng đế đầu tiên, lại trở thành vị hoàng đế cuối cùng của phương Tây. Biệt danh “Augustulus” do người đương thời hoặc các nhà văn sau này coi thường ông đặt cho. Các nhà sử học lưu ý rằng rất khó tìm thấy thông tin mới về ông và các tư liệu ngắn gọn, rải rác. Dù vậy, Romulus Augustulus vẫn tiếp tục được nhớ đến như một cái tên tượng trưng cho sự đóng màn của sân khấu chính trị La Mã phương Tây.
Tuổi tác, gia đình và số phận sau này của Romulus
Năm sinh của Romulus không biết chắc chắn; các tư liệu cho thấy ông ở tuổi teen thậm chí còn nhỏ hơn khi được tuyên bố làm hoàng đế năm 475. Cha ông Orestes được cho là người gốc Pannonia. Mối liên hệ của gia đình với triều đình Attila đến từ quá khứ của Orestes và cho thấy các gia đình quân sự ở vùng biên giới có thể trỗi dậy trong giới tinh hoa La Mã những năm cuối cùng của đế quốc. Những gia đình này là những người có thể thống trị cả quân đội La Mã và các đơn vị Germanic trong những năm cuối của đế quốc.
Rất ít thông tin về cuộc đời của Romulus sau năm 476. Một số tư liệu báo cáo rằng ông sống trong một pháo đài hoặc biệt thự tại Lucullanum gần Naples, và nơi này sau này được biến thành một tu viện. Một số nhà nghiên cứu liên hệ một người tên “Romulus” được nhắc đến trong một văn bản của vua Ostrogoths Theodoric đầu những năm 500 với ông, nhưng sự trùng khớp này không được chấp nhận là chắc chắn. Khi nào và làm sao Romulus qua đời do đó vẫn chưa biết. Sự không chắc chắn này là một chi tiết thú vị khi xem xét cùng với trọng lượng tượng trưng của vị trí của ông trong lịch sử.
Chúng ta học được gì từ Romulus Augustulus?
Câu chuyện của Romulus Augustulus cho thấy sự sụp đổ của các nhà nước lớn thường không diễn ra trong một ngày mà qua một quá trình bào mòn kéo dài. Đến năm 476, thu nhập thuế của nhà nước La Mã phương Tây đã co lại, các vùng rộng lớn ở Gaul, Hispania và Africa đã thoát khỏi kiểm soát, và quân đội đã phải dựa chủ yếu vào các đơn vị Germanic được trả tiền phục vụ. Việc loại bỏ hoàng đế là kết quả nhìn thấy được cuối cùng của sự yếu kém cấu trúc này.
Cùng lúc đó, câu chuyện này nhắc nhở về cách những vấn đề thực tế như lương quân và phân phối đất đai có thể quyết định các chế độ chính trị. Khi yêu cầu đất đai của các binh sĩ không được đáp ứng, quyền lực chuyển tay; nhưng đối với hầu hết mọi người, cuộc sống không thay đổi ngay lập tức. Thuế, tòa án và chính quyền thành phố tiếp tục hoạt động theo cách tương tự trong vài thế hệ. Do đó, chính xác hơn là đọc năm 476 không phải là khởi đầu của một kỷ nguyên khác mà là một mốc thời gian tượng trưng trong một quá trình chuyển biến dài.
Nguồn và đọc thêm
- Jordanes, Getica và Romana.
- Anonymus Valesianus, phần II.
- Encyclopaedia Britannica, “Romulus Augustulus”.
- Procopius – Wars
- Jordanes – Getica
- Encyclopaedia Britannica – Romulus Augustulus
- Anonymus Valesianus
- Marcellinus Comes – Chronicon
- Encyclopaedia Britannica – Romulus Augustulus
- Peter Heather – The Fall of the Roman Empire
- Encyclopaedia Britannica – Romulus Augustulus
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *