İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Şeker Tüketimini Azaltmanın 8 Kolay Yolu: Gizli Şekerleri Fark Etmek

Şekeri yalnızca tatlılarda aramak yanıltıcı olabilir; soslar, hazır içecekler ve kahvaltılık gevrekler önemli birer kaynak. Eklenmiş şekeri azaltmak için uygulanabilir öneriler.

Şeker Tüketimini Azaltmanın 8 Kolay Yolu: Gizli Şekerleri Fark Etmek

Dünya Sağlık Örgütü, "serbest şekerlerin" (gıdalara sonradan eklenen şekerler ile bal, şurup ve meyve sularındaki şekerler) günlük enerji alımının yüzde 10'unun altında tutulmasını, mümkünse yüzde 5'e indirilmesini öneriyor. Fazla şeker tüketimi; kilo artışı, diş çürükleri ve bazı kronik hastalık riskleriyle ilişkilendiriliyor. İyi haber şu ki, birkaç basit değişiklikle şeker alımını belirgin biçimde azaltmak mümkün.

Gizli şeker nerelerde?

  • Gazlı ve hazır meyveli içecekler, enerji içecekleri, hazır soğuk çaylar
  • Meyveli yoğurtlar ve bazı kahvaltılık gevrekler
  • Ketçap, barbekü sosu ve hazır salata sosları
  • Granola barlar ve "sağlıklı" olarak pazarlanan atıştırmalıklar
  • Aromalı kahve içecekleri

Şekeri azaltmanın 8 yolu

  1. İçeceklerden başlayın. Şekerli içecekleri su, maden suyu ya da şekersiz çay ile değiştirmek, en etkili tek adımdır.
  2. Etiket okuyun. İçindekiler listesinde glikoz şurubu, fruktoz, sakaroz, dekstroz ve mısır şurubu gibi isimler şeker anlamına gelir. Liste ağırlığa göre sıralanır; şeker ilk sıralardaysa ürün yoğun şeker içeriyor demektir.
  3. Kademeli azaltın. Çayınıza ya da kahvenize koyduğunuz şekeri her hafta biraz azaltın. Damak tadı birkaç hafta içinde alışır.
  4. Sade ürünleri tercih edin. Sade yoğurdu taze meyve ve tarçınla tatlandırmak, hazır meyveli yoğurttan çok daha az şeker içerir.
  5. Meyveyi tam hâliyle yiyin. Meyvenin lifi, şekerin emilimini yavaşlatır; meyve suyunda ise bu avantaj büyük ölçüde kaybolur.
  6. Evde pişirin. Ev yapımı sos ve tatlılarda şeker miktarını siz belirlersiniz. Birçok tarifte şekeri üçte bir oranında azaltmak lezzeti fazla değiştirmez.
  7. Tatlı isteğini yönetin. Yemekten sonra tatlı isteği geldiğinde birkaç ceviz içi ile kuru kayısı ya da bir parça bitter çikolata tercih edebilirsiniz.
  8. Yeterli uyuyun. Uykusuzluk, şekerli ve yüksek kalorili besinlere yönelimi artırabilir.

Günde ne kadar şeker çok sayılır?

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2015 tarihli kılavuzu, yetişkinler ve çocuklar için “serbest şeker” alımının günlük toplam enerjinin yüzde 10'unun altında tutulmasını güçlü biçimde önerir. Yüzde 5'in altına inmenin ek faydalar sağlayabileceğini de belirtir. Günde yaklaşık 2.000 kalori alan bir yetişkin için yüzde 10, yaklaşık 50 grama, yani 12 çay kaşığı kadar şekere karşılık gelir.

  • Tek bir kutu gazlı içecek: Çoğu zaman 30 gram ve üzerinde şeker içerir; bu da günlük sınırın büyük bölümüdür.
  • Birleşik Krallık NHS önerisi: Yetişkinler için günde en fazla 30 gram serbest şeker.
  • Çocuklar için: Önerilen miktarlar yaşa göre daha düşüktür.

Bu rakamlar bir hedef değil üst sınırdır; daha azı sorun yaratmaz.

Serbest şeker ile meyvedeki şeker arasındaki fark

DSÖ tanımına göre serbest şeker; üretici, aşçı ya da tüketici tarafından yiyeceğe eklenen şekerlerin yanı sıra bal, şuruplar, meyve suları ve meyve suyu konsantrelerinde doğal olarak bulunan şekerleri kapsar. Bütün meyve ve sebzelerin içindeki şekerler ile sütteki doğal şeker bu tanıma girmez.

Fark lifte ve tokluktadır. Bütün bir portakal lif içerir, yavaş yenir ve doyurur; aynı şekeri birkaç portakalın suyundan birkaç yudumda almak ise kolaydır. Bu nedenle meyveyi suyu yerine bütün olarak yemek, şekeri azaltmanın en kolay yollarından biridir. Diyabet gibi bir sağlık sorununuz varsa kişisel hedefler için hekiminize ya da diyetisyeninize danışın. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Bal ve pekmez şekerden daha mı sağlıklı?

Bal ve pekmez bazı ek bileşenler içerse de vücut açısından büyük ölçüde şeker kaynağıdır ve "serbest şeker" kapsamında değerlendirilir. Ölçülü tüketilmeleri önerilir.

Tatlandırıcılar iyi bir alternatif mi?

Kısa vadede şekerli içeceklerden uzaklaşmaya yardımcı olabilirler; ancak asıl hedef, tatlı tada olan alışkanlığı zamanla azaltmaktır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Diyabet gibi bir sağlık durumunuz varsa beslenmenizi hekiminiz ve diyetisyeninizle planlayın.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Dünya Sağlık Örgütü (2015) – Guideline: Sugars intake for adults and children
  2. NHS – Sugar: the facts
Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir