Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Το Τείχος του Βερολίνου: Πώς ένα τείχος χώρισε μια πόλη για 28 χρόνια και έπεσε στις 9 Νοεμβρίου 1989

Ανεγερθέν εν νυκτί στις 13 Αυγούστου 1961, το Τείχος του Βερολίνου έγινε το ισχυρότερο σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου. Γιατί χτίστηκε, η ζωή μεταξύ των δύο Γερμανιών, οι απόπειρες απόδρασης και πώς μια παρεξήγηση σε μια συνέντευξη Τύπου άλλαξε την ιστορία.

Το Τείχος του Βερολίνου: Πώς ένα τείχος χώρισε μια πόλη για 28 χρόνια και έπεσε στις 9 Νοεμβρίου 1989

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Γερμανία χωρίστηκε από τις νικήτριες δυνάμεις σε τέσσερις ζώνες κατοχής. Το Βερολίνο, που βρισκόταν εντός της σοβιετικής ζώνης, χωρίστηκε επίσης σε τέσσερα μέρη. Το 1949 ιδρύθηκε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στη δύση και η Λακρατική Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ) στην ανατολή. Το Δυτικό Βερολίνο παρέμεινε ένα «νησί» στη μέση του ανατολογερμανικού εδάφους και έγινε η πύλη για όσους ήθελαν να μετακινηθούν από την Ανατολή στη Δύση.

Γιατί χτίστηκε το Τείχος;

Εκτιμάται ότι 2,7 εκατομμύρια άνθρωποι έφυγαν από την Ανατολική Γερμανία για τη Δύση μεταξύ 1949 και 1961, πολλοί από τους οποίους ήταν νέοι και ειδικευμένοι εργάτες. Η απώλεια αυτή πίεσε την οικονομία και το καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας. Τη νύχτα της 12ης προς 13η Αυγούστου, στρατιώτες και αστυνομικοί της Ανατολικής Γερμανίας σφράγισαν τα σύνορα με αγκαθωτό συρματόπλεγμα, και σύντομα υψώθηκε ένα τείχος από μπετόν. Η κυβέρνηση της Ανατολικής Γερμανίας το παρουσίασε επίσημα ως «αντιφασιστικό προστατευτικό τείχος».

Ζώντας με το Τείχος

Με την πάροδο του χρόνου, το Τείχος οχυρώθηκε με εσωτερικά και εξωτερικά τείχη από μπετόν, πύργους φρουρούς, μια φωταγωγημένη «ζώνη θανάτου», περιπολίες με σκύλους και συστήματα συναγερμού. Οικογένειες και φίλοι χωρίστηκαν για χρόνια. Χιλιάδες κατάφεραν να δραπετεύσουν μέσα από σήραγγες, με αερόστατα θερμού αέρα και σε αυτοκίνητα με κρυφούς χώρους· σύμφωνα με έρευνα του Μνημείου του Τείχους του Βερολίνου, τουλάχιστον 140 άνθρωποι πέθαναν στο Τείχος προσπαθώντας να δραπετεύσουν ή σε περιστατικά που σχετίζονταν με αυτό. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζον Φ. Κένεντι εξέφρασε την αλληλεγγύη του στο Δυτικό Βερολίνο το 1963 με τη φράση «Ich bin ein Berliner» («Είμαι Βερολινεζός»), και το 1987 ο Ρόναλντ Ρήγκαν, στεκόμενος μπροστά από την Πύλη του Βρανδεμβούργου, κάλεσε τον Σοβιετικό ηγέτη Γκορμπατσόφ να «γκρεμίσει αυτό το τείχος!»

9 Νοεμβρίου 1989

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, οι μεταρρυθμίσεις στη Σοβιετική Ένωση και οι αλλαγές σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη συγκλόνισαν και την Ανατολική Γερμανία. Όταν η Ουγγαρία άνοιξε τα σύνορά της με την Αυστρία, χιλιάδες Ανατολικογερμανοί πέρασαν στη Δύση, και μεγάλες διαδηλώσεις έλαβαν χώρα στη Λειψία και το Ανατολικό Βερολίνο. Το βράδυ της 9ης Νοεμβρίου 1989, ο Ανατολικογερμανός αξιωματούχος Γκούντερ Σαμπόφσκι, ανακοινώνοντας νέους κανόνες ταξιδιού σε μια ζωντανή συνέντευξη Τύπου, απάντησε εσφαλμένα όταν ρωτήθηκε πότε θα τεθούν σε ισχύ: «Απ' ό,τι ξέρω, αμέσως, χωρίς καθυστέρηση.» Χιλιάδες Βερολινέζοι της Ανατολής που άκουσαν τα νέα έσπευσαν στα συνοριακά περάσματα. Οι συνοριοφύλακες χωρίς οδηγίες άνοιξαν τις πύλες υπό την πίεση των πλήθος. Εκείνο το βράδυ οι άνθρωποι ανέβηκαν στο Τείχος για να γιορτάσουν και έσπασαν κομμάτια του με σφυριά και καλέμια.

Μετά

Η πτώση του Τείχους επιτάχυνε την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη. Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα, στις 3 Οκτωβρίου 1990, οι δύο Γερμανίες επανενώθηκαν, και η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε στα τέλη του 1991. Σήμερα, το Μνημείο του Τείχους του Βερολίνου στην οδό Bernauer Strasse και η East Side Gallery, διακοσμημένη με πίνακες καλλιτεχνών, κρατούν ζωντανή τη μνήμη του Τείχους.

Τι είδους σύστημα ήταν το Τείχος; Η «ζώνη θανάτου» και το συνοριακό καθεστώς

Το Τείχος του Βερολίνου δεν ήταν απλώς ένα ενιαίο τσιμεντένιο πέτασμα. Τα σύνορα, τα οποία ξεκίνησαν με αγκαθωτό σύρμα και οδοφράγματα το πρωί της 13ης Αυγούστου 1961, μετατράπηκαν με τα χρόνια σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα μήκους περίπου 155 χιλιομέτρων που περικύκλωνε πλήρως το Δυτικό Βερολίνο:

  • Εσωτερικά και εξωτερικά τείχη: Στην ανατολική πλευρά υπήρχε ένα εσωτερικό τείχος ή φράχτης, και στη δυτική πλευρά, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, το κύριο τείχος κατασκευασμένο από προκατασκευασμένα τμήματα από μπετόν ύψους περίπου 3,6 μέτρων.
  • Ζώνη θανάτου: Μεταξύ των δύο τειχών βρισκόταν μια ανοιχτή, καλυμμένη με άμμο περιοχή με πύργους παρατήρησης, φωτισμό, δρόμους περιπολίας, εμπόδια οχημάτων και φράχτες σημάτων.
  • Συνοριακές διαβάσεις: Τα περάσματα περιορίζονταν σε αυστηρά ελεγχόμενα σημεία όπως το Checkpoint Charlie και η Friedrichstraße.

Σύμφωνα με έρευνα του Ιδρύματος του Τείχους του Βερολίνου, τουλάχιστον 140 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Τείχος μεταξύ 1961 και 1989· σε αυτόν τον αριθμό περιλαμβάνονται όσοι πυροβολήθηκαν προσπαθώντας να δραπετεύσουν, όσοι πέθαναν σε ατυχήματα και συνοριοφύλακες.

Πού μπορούν να εντοπιστούν ίχνη του Τείχους στο Βερολίνο σήμερα;

Το μεγαλύτερο μέρος του Τείχους κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1990, αλλά σημαντικά ίχνη που μπορούν ακόμα να επισκεφθούν οι πολίτες παραμένουν στην πόλη:

  • Μνημείο Bernauer Strasse: Ο επίσημος χώρος του μνημείου, όπου έχει διατηρηθεί ένα αυθεντικό τμήμα της ζώνης θανάτου, με υπαίθρια έκθεση και πύργο παρατήρησης.
  • East Side Gallery: Το μακρύτερο διατηρημένο τμήμα του τείχους, καλυμμένο το 1990 με πίνακες από καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο.
  • Tränenpalast (Παλάτι των Δακρύων): Η πρώην αίθουσα συνοριακής διέλευσης στον σταθμό Friedrichstrasse είναι σήμερα ένα μουσείο για τη διχοτομημένη Γερμανία.
  • Διπλή σειρά κυβόλιθων: Σε πολλά σημεία του κέντρου της πόλης, η γραμμή όπου περνούσε το Τείχος σηματοδοτείται από δύο σειρές λίθων τοποθετημένων στο έδαφος.

Συχνές ερωτήσεις

Διαχώρισε το Τείχος του Βερολίνου ολόκληρη τη Γερμανία;

Όχι. Το Τείχος του Βερολίνου περιέβαλλε μόνο το Δυτικό Βερολίνο. Μεταξύ των δύο Γερμανιών υπήρχε ένα ξεχωριστό, οχυρωμένο εσωτερικό γερμανικό σύνορο μήκους περίπου 1.400 χιλιομέτρων.

Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

  1. Stiftung Berliner Mauer (Ίδρυμα Τείχους του Βερολίνου), έρευνα για «Τα Θύματα στο Τείχος του Βερολίνου 1961–1989».
  2. Frederick Taylor, The Berlin Wall: A World Divided, 1961–1989, HarperCollins, 2006.
  3. Ομοσπονδιακό Ίδρυμα για την Επανεκτίμηση της Δικτατορίας του SED, έγγραφα για τη συνέντευξη Τύπου της 9ης Νοεμβρίου 1989.
  4. Ίδρυμα Τείχους του Βερολίνου – Θύματα στο Τείχος του Βερολίνου 1961–1989
  5. Μνημείο Τείχους του Βερολίνου (Bernauer Strasse) – Επίσημη ιστοσελίδα
  6. Stiftung Haus der Geschichte – Tränenpalast
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *