Ο Πτολεμαίος ήταν γιος του μακεδονικού ευγενούς Λάγου και από νεαρή ηλικία ανήκε στον στενό κύκλο του Αλεξάνδρου του Μεγάλου. Κατά τη διάρκεια της περσικής εκστρατείας υπηρέτησε μεταξύ των σωματοφυλάκων και των αρχηγών του Αλεξάνδρου.
Διακυβέρνηση της Αιγύπτου
Στο διαμέρισμα μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. έλαβε τη σατραπεία της Αιγύπτου. Αρπάγησε το νεκρό του Αλεξάνδρου καθώς μεταφέρονταν στη Μακεδονία και το έφερε πρώτα στη Μέμφιδα και μετά στην Αλεξάνδρεια, πράγμα που του έδωσε μεγάλη φήμη. Αμύνθηκε με επιτυχία την Αίγυπτο στους πολέμους με τους άλλους στρατηγούς (τους Διαδόχους).
Βασιλιάς Πτολεμαίος
Το 305 π.Χ. λάβε τον τίτλο του βασιλέως. Οι Ρόδιοι του έδωσαν το επίθετο «Σωτήρ» για τη βοήθειά τους να απελευθερώσουν την πόλη τους από την πολιορκία. Χτίσει μια κυβέρνηση που συνδυάζει Έλληνες διοικητές με τα παραδοσιακά θεσμούς της Αιγύπτου, και προώθησε την λατρεία του Σεράπιδος ως θεού κοινού για Αιγύπτιους και Έλληνες.
Αλεξάνδρεια και πολιτισμός
Μετέφερε την πρωτεύουσα στην Αλεξάνδρεια. Η ίδρυση του Μουσείου και της μεγάλης βιβλιοθήκης χρονολογείται στην εποχή της βασιλείας του και του γιού του, και η εργασία στον φάρο της Φάρος ξεκίνησε υπό αυτόν. Ο Πτολεμαίος έγραψε επίσης μια ιστορία των εκστρατειών του Αλεξάνδρου· αν και χαμένη, ήταν μια από τις κύριες πηγές του Αρριανού.
Θάνατος
Το 285 π.Χ. έκανε τον γιο του Πτολεμαίο Β' συνάρχοντα, και πέθανε το 282 π.Χ. Η δυναστεία που ίδρυσε άρχισε την Αίγυπτο μέχρι τον θάνατο της Κλεοπάτρας Ζ' το 30 π.Χ.
Κυρήνη και Κύπρος
Μετά την ασφάλιση της Αιγύπτου, ο Πτολεμαίος προσπάθησε επίσης να φέρει σημαντικές γειτονικές περιοχές υπό τον έλεγχό του. Το 322 π.Χ. έφερε την Κυρήνη στα δυτικά (σήμερον ανατολική Λιβύη) υπό την αρχή του. Η Κύπρος, από την άλλη πλευρά, ήταν πολύ σημαντική λόγω του στόλου και των ξυλίνων πόρων της. Ο Πτολεμαίος κατέλαβε το νησί, αλλά το χάσε το 306 π.Χ. μετά την ήττα από τον Δημήτριο Πολιορκητή σε ναυμαχία απέναντι στη Σαλαμίνα. Η Κύπρος ξαναήλθε υπό Πτολεμαϊκή αρχή περίπου το 295–294 π.Χ.
Η πολιορκία της Ρόδου και ο Κολοσσός
Ο Δημήτριος Πολιορκητής έβαλε μακρά πολιορκία στη Ρόδο το 305–304 π.Χ. Τα εφοδιαστικά και η στρατιωτική υποστήριξη που έστειλε ο Πτολεμαίος βοήθησαν τους Ροδίους να αντέξουν, και η πολιορκία απέτυχε. Σύμφωνα με τις πηγές, οι Ρόδιοι χρησιμοποίησαν τα έσοδα από την πώληση του εξοπλισμού που αφήθηκε πίσω μετά την πολιορκία για να χτίσουν ένα γιγαντιαίο άγαλμα του ήλιου Ήλιου. Ο Κολοσσός της Ρόδου, που μετράει μεταξύ των επτά θαυμάτων του αρχαίου κόσμου, έπεσε σε σεισμό περίπου το 226 π.Χ.
Μετά την Ίψο και το Συριακό ζήτημα
Στη μάχη της Ίψου το 301 π.Χ. η συμμαχία των διαδόχων νίκησε τον Αντίγονο. Ο Πτολεμαίος δεν συμμετείχε σε αυτή τη μάχη, αλλά ενδιάμεσα κατέλαβε την Κοίλη Συρία (την περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Λίβανο, Ισραήλ και τα Παλαιστινιακά εδάφη). Μετά τη νίκη η περιοχή είχε ανατεθεί στον Σελεύκο· ο Πτολεμαίος, ωστόσο, δεν την παραχώρησε. Αυτή η διαμάχη έθεσε τα θεμέλια για τους μακροχρόνιους συγκρούσεις μεταξύ Πτολεμαίων και Σελευκιδών τον επόμενο αιώνα, γνωστές ως «Συριακοί Πόλεμοι».
Οι γυναίκες του και η διαδοχή
Ο Πτολεμαίος παντρεύτηκε περισσότερες από μία φορές. Αντί για τον μεγαλύτερο γιο του Πτολεμαίο Κεραυνό, γεννημένο από την Ευρυδίκη θυγατέρα του Αντιπάτρου, επέλεξε ως διάδοχο τον Πτολεμαίο Β', γιο του από την Βερενίκη. Αποκλεισμένος από τον θρόνο, ο Κεραυνός φύγει από την Αίγυπτο και για ένα διάστημα το 281 π.Χ. έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας. Ο Πτολεμαίος Β', μετά από μια περίοδο κοινής αρχής με τον πατέρα του, απολαύσε μακρά και λαμπρή βασιλεία· η ανάπτυξη της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας πέφτει σε μεγάλο βαθμό στην εποχή του.
Ευκλείδης και ο επιστημονικός κύκλος της Αλεξάνδρειας
Ο μαθηματικός Ευκλείδης θεωρείται γενικά ότι εργάστηκε στην Αλεξάνδρεια κατά τη βασιλεία του Πτολεμαίου Α'. Σύμφωνα με μια ανέκδοτη που αφηγείται ο μεταγενέστερος συγγραφέας Πρόκλος, όταν ο Πτολεμαίος ρώτησε αν υπήρχε πιο σύντομος τρόπος να μάθει γεωμετρία, ο Ευκλείδης απάντησε ότι «δεν υπάρχει βασιλικός δρόμος στη γεωμετρία». Ο αθηναίος πολιτικός Δημήτριος Φαληρεύς αναφέρεται επίσης ότι συμβούλευσε τον Πτολεμαίο για την ίδρυση των ιδρυμάτων μάθησης στην Αλεξάνδρεια.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Αρριανός, Αναβάσις του Αλεξάνδρου (πρόλογος).
- Encyclopaedia Britannica, “Ptolemy I Soter”.
- Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ιστορικής, βιβλία XVIII–XX.
- Günther Hölbl, A History of the Ptolemaic Empire, Routledge, 2001
- Πρόκλος, Σχόλια στο Πρώτο Βιβλίο των Στοιχειώσεων του Ευκλείδη (μετάφραση Glenn R. Morrow, Princeton University Press)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *