İskitler, MÖ 8. ve 7. yüzyıllarda Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda güçlü bir topluluk olarak ortaya çıktı. Atlı okçulukta ustaydılar ve Kimmerleri izleyerek Kafkasya üzerinden Anadolu ve Ön Asya’ya kadar akınlar düzenlediler. Doğuda, Kazakistan ve Orta Asya’da yaşayan akraba topluluklar Pers kaynaklarında Saka olarak anılır.
Herodotos ve Dareios
Yunan tarihçi Herodotos, eserinin dördüncü kitabında İskitlerin geleneklerini, kurban törenlerini ve krallarını ayrıntılı biçimde anlatır. MÖ 513 civarında Pers Kralı I. Dareios, İstanbul Boğazı ve Tuna’yı geçerek İskitlere sefer düzenledi; İskitler açık savaştan kaçınıp geri çekilerek Pers ordusunu yıprattı.
Kurganlar ve sanat
İskit ve Saka beyleri, büyük toprak tümseklerinin (kurgan) altındaki mezarlara at, silah ve altın eşyalarla gömüldü. Geyik, at ve yırtıcı hayvan figürlerinin işlendiği hayvan üslubu, bozkır sanatının simgesidir. Kazakistan’daki Esik kurganında bulunan ve altın plakalarla süslü giysisi nedeniyle “Altın Elbiseli Adam” adı verilen buluntu, Saka kültürünün en ünlü eserlerinden biridir.
Kökeni ve Türk tarih yazımı
Uluslararası araştırmalarda İskitler ve Sakalar çoğunlukla İrani dil konuşan halklar olarak değerlendirilir. Türk tarih yazımında ise bozkır kültüründeki ortaklıklar ve Türk destanlarındaki Alp Er Tunga ile İran kaynaklarındaki Efrâsiyâb geleneği nedeniyle Sakaların Türk tarihiyle bağlantısı vurgulanır. Massagetlerin kraliçesi Tomris de bu bozkır dünyasının önemli figürlerindendir.
Sona eriş
MÖ 3. yüzyıldan itibaren doğudan gelen Sarmatlar, İskitleri Kırım ve Aşağı Dinyeper bölgesine sıkıştırdı. Kırım’daki İskit krallığı MS 3. yüzyıla kadar varlığını sürdürdü.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Herodotos, Tarih, IV. kitap.
- Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş.
- Encyclopaedia Britannica, “Scythian” maddesi.
Merak edilenler
İskitler ve Sakalar nedir? İskitler, MÖ 1. binyılda Karadeniz’in kuzeyinden Orta Asya’ya kadar uzanan bozkırlarda yaşayan atlı göçebe topluluklardır.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir