Σχεδόν ό,τι ξέρουμε για τον Τουμάν προέρχεται από το Σίτσι (Αρχεία του Μεγάλου Ιστορικού), που γράφτηκε από τον κινέζο ιστορικό Σιμα Τσιέν τον 1ο αιώνα π.Χ. Σύμφωνα με αυτή την καταγραφή, ο Τουμάν ήταν ο πρώτος άρχοντας που ηγήθηκε των φυλών των Σιόνγκνου με τον τίτλο «τσανγιού».
Σχέσεις με την Κίνα των Τσιν
Στον καιρό του Τουμάν, η δυναστεία Τσιν, η οποία είχε ενωθεί την Κίνα, ήταν ισχυρή. Περίπου το 215 π.Χ. ο στρατηγός των Τσιν Μενγκ Τιέν διώχνει τους Σιόνγκνου από την περιοχή Όρντος στην καμπύλη του Κίτρινου Ποταμού, και η εργασία για τη σύνδεση των βορείων συνόρων τειχών επιταχύνεται. Οι Σιόνγκνου πιέζονταν επίσης ανάμεσα στους Γιουετζι στα δυτικά και τους Τονγκου στα ανατολικά.
Σύγκρουση με τον Μόντου
Σύμφωνα με τις πηγές, ο Τουμάν ήθελε να κάνει κληρονόμο έναν νεότερο γιο από άλλη γυναίκα, και έστειλε τον πρωτότοκό του γιο Μόντου ως όμηρο στους Γιουετζι. Έπειτα επίθεσε τους Γιουετζι, ελπίζοντας ότι ο Μόντου θα σκοτώνονταν, αλλά ο Μόντου κλέψει ένα άλογο και διέφυγε. Εντυπωσιάσμενος από την ανδρεία του γιού του, ο Τουμάν του έδωσε την ηγεσία δέκα χιλιάδων ιππέων.
Θάνατος
Ο Μόντου εκπαιδεύει τους άνδρες του να πυροβολούν χωρίς να ρωτούν όπου κι αν πετάξει το «συριζόμενο βέλος» του. Κατά μια κυνηγετική εκστρατεία το 209 π.Χ. στοχεύει το συριζόμενο βέλος του στον πατέρα του και οι άνδρες του πυροβολούν επίσης, σκοτώνοντας τον Τουμάν. Ο Μόντου γίνεται τσανγιού και νικήσει σύντομα τους Τονγκου και τους Γιουετζι, κάνοντας τους Σιόνγκνου τη μεγαλύτερη δύναμη στη στέππη.
Ο κόσμος της στέππης στην εποχή του Τουμάν
Η περίοδος που ζήσε ο Τουμάν ήταν εποχή όταν διαφορετικά νομάδες λαοί ανταγωνίζονταν μεταξύ τους στις στέππες της Κεντρικής Ασίας. Οι φυλές Τονγκου (Τονγκου) στα ανατολικά, οι Γιουετζι στα δυτικά και η δυναστεία Τσιν, η οποία είχε ενωθεί την Κίνα, στα νότια, περιόριζαν τους Σιόνγκνου. Ο κοινωνικός οργανισμός των Σιόνγκνου βασίζονταν στη νομαδική ζωή, την κτηνοτροφία και τη ζωή στο άλογο. Ο άρχοντας ονομάζονταν «τσανγιού»; η διοίκηση διαιρούταν σε αριστερό και δεξιό φλόγα, καθένας διοικούμενος μέσω των δικών του διοικητών και φυλαρχών. Αυτή η δομή έθεσε τα θεμέλια του στρατιωτικού και διοικητικού τάξεως που ώρισε αργότερα υπό τον Μόντου.
Η ανάγνωση του ονόματος Τουμάν διαφωνείται επίσης. Το είδος «Τουμάν» στις κινεζικές πηγές έχει συνδεθεί από μερικούς ερευνητές με την τουρκική λέξη «түмен» (δέκα χιλιάδες). Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν στηρίζεται σε στερεά αποδείξεις· το ζήτημα της γλώσσας και της ταυτότητας των Σιόνγκνου διαμαχείται ακόμα μεταξύ των ιστορικών. Το είδος «Τεομάν» είναι συνεπώς καθιερωμένο όνομα στην τουρκική ιστοριογραφία, αλλά αντικατοπτρίζει επίσης μια ανακατασκευή βασισμένη στην κινεζική ορθογραφία.
Πίεση των Τσιν και υποχώρηση των Σιόνγκνου
Ο Τσιν Σι Χουάνγ, ιδρυτής της δυναστείας Τσιν, χρησιμοποίησε στρατούς και τείχη για να ασφαλίσει το βόρειο σύνορο. Ως αποτέλεσμα των εκστρατειών του στρατηγού Μενγκ Τιέν, περίπου το 215 π.Χ. οι Σιόνγκνου διώχθηκαν από την περιοχή Όρντος στην καμπύλη του Κίτρινου Ποταμού· κινεζοί αποίκους εγκαταστάθηκαν σε αυτή την περιοχή και τα υπάρχοντα τείχη ενώθηκαν. Λέγεται ότι ο Τουμάν αναγκάστηκε να αναχωρήσει με τους Σιόνγκνου πιο βόρεια σε αυτή την περίοδο. Επειδή η περιοχή είχε τόσο βοτάνες όσο και στρατηγική αξία για τους Σιόνγκνου, αυτή η απώλεια ερμηνεύεται ως γεγονός που ενίσχυσε την εξουσία του Τουμάν.
Ο Τσιν Σι Χουάνγ πέθανε το 210 π.Χ.; η δυναστεία σαλεύτηκε σύντομα από εσωτερικές επαναστάσεις και καταρράγηκε το 206 π.Χ. Αυτή η αναστάτωση στην Κίνα επέτρεψε στους Σιόνγκνου να επιστρέψουν στο Όρντος. Η εξέλιξη δείχνει ένα χαρακτηριστικό της σχέσης μεταξύ στέππης και Κίνας: όταν η κεντρική εξουσία στην Κίνα αδυνάτιζε, οι λαοί της στέππης ενισχύονταν, και όταν ιδρύονταν ισχυρή δυναστεία, η στέππη βρισκόταν υπό πίεση. Ο Τουμάν πέρασε στην ιστορία ως ο πρώτος ονομαστός τσανγιού αυτού του κύκλου, αλλά η πραγματική μεταμόρφωση της εξουσίας συνέβη υπό τον γιο του Μόντου.
Ανέλιξη του Μόντου και τέλος του Τουμάν
Σύμφωνα με το Σίτσι, ο πρωτότοκος γιος του Τουμάν, Μόντου, στάλθηκε ως όμηρος στους Γιουετζι επειδή ο πατέρας του ήθελε να κάνει κληρονόμο έναν γιο από άλλη γυναίκα. Ο Τουμάν επίθεσε τους Γιουετζι με την ελπίδα ότι θα σκοτώσουν τον Μόντου, αλλά ο Μόντου κατάφερε να κλέψει ένα από τα άλογα των Γιουετζι και να διαφύγει. Μπροστά σε αυτή την ανδρεία, ο Τουμάν έδωσε στον γιο του την ηγεσία μονάδας δέκα χιλιάδων ιππέων. Ο Μόντου εκπαιδεύει αυτή τη μονάδα με ειδικό τρόπο: απαιτεί από όλους να πυροβολούν ό,τι στοχεύει το δικό του «συριζόμενο βέλος», υπό ποινή τιμωρίας. Πρώτα πυροβολεί το δικό του άλογο, μετά τη γυναίκα του, και μετά το άλογο του πατέρα του· τιμωρώντας όσους δεν υπακούσαν, θεμελίωσε αλυσίδα εντολής.
Το 209 π.Χ., κατά μια κυνηγετική εκστρατεία, ο Μόντου στόχευσε το συριζόμενο βέλος του στον πατέρα του και οι άνδρες του έκαναν το ίδιο· ο Τουμάν σκοτώθηκε έτσι. Ο Μόντου απέμακρυνε επίσης τη γυναίκα του πατέρα, τον αδερφό του και τους ευγενείς που τον αντέστησαν, και γίνεται τσανγιού. Επειδή αυτός ο λόγος γράφτηκε από κινέζο ιστορικό, μερικές λεπτομέρειες μπορεί να περιέχουν λεγendakώδη στοιχεία. Η βασική του γραμμή, ωστόσο, έχει σημασία γιατί αντανακλά τις δυνάμεις που προηγήθηκαν πριν ο κράτος των Σιόνγκνου φτάσει στην ωριμότητα. Μετά τον Μόντου, οι Σιόνγκνου νίκησαν τους Τονγκου και ώθησαν τους Γιουετζι στα δυτικά, γίνοντας μεγάλη δύναμη της στέππης.
Οι ρίζες των Σιόνγκνου και τα χαλκά του Όρντος
Το Σίτσι μεταδίδει μια παράδοση που συνδέει την προέλευση των Σιόνγκνου με τους απογόνους του τελευταίου άρχοντα της δυναστείας Χιά· σύμφωνα με αυτή, πρόγονος των Σιόνγκνου ήταν ένα άτομο με το όνομα Τσουνγουέι, που μετανάστευσε στα βόρεια μετά την πτώση της δυναστείας. Αυτός ο λόγος αντανακλά την προσπάθεια του κινεζού συγγραφέα να συνδέσει τους Σιόνγκνου με τη δική του άποψη της ιστορίας και δεν αποδέχεται ως ιστορική απόδειξη από τους σύγχρονους ιστορικούς. Δεδομένα από πεδία όπως η γλωσσολογία, η αρχαιολογία και η γενετική χρησιμοποιούνται για την πραγματική προέλευση των Σιόνγκνου, αλλά δεν έχει φτάσει σίγουρο συμπέρασμα.
Από αρχαιολογική άποψη, τα χαλκά αντικείμενα από την περιοχή Όρντος δείχνουν τον πλούτο της στέππης κουλτούρας. Ζώνες με ζώα, μαχαίρια και ιππικά είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα της στέππης τέχνης γνωστής ως «στυλ ζώων». Μερικά από αυτά τα έργα συνδέονται με τους Σιόνγκνου, αν και πιστεύεται ότι και άλλες κοινότητες της περιοχής συνέβαλαν. Οι γραπτές πηγές για την περίοδο του Τουμάν είναι σχεδόν μη υπάρχουσες, οπότε τα αρχαιολογικά ευρήματα και οι κινεζικές καταγραφές πρέπει να διαβάζονται μαζί για να κατανοηθεί ο κόσμος του.
Πηγές και επιπλέον ανάγνωση
- Σιμα Τσιέν, Σίτσι, κεφάλαιο 110 (τα Σιόνγκνου).
- Τουρκία Διγιανετ Βακφι Ισλάμ Ανσικλοπεδισι, «Χούννων».
- Encyclopaedia Britannica, «Xiongnu».
- Σιμα Τσιέν – Σίτσι (Αρχεία του Μεγάλου Ιστορικού), «κεφάλαιο Σιόνγκνου»
- Encyclopaedia Britannica – Xiongnu
- Τουρκία Διγιανετ Foundation Encyclopaedia of Islam – «Χούννων» entry
- Σιμα Τσιέν – Σίτσι, «κεφάλαιο Σιόνγκνου»
- Encyclopaedia Britannica – Xiongnu
- British Museum – συλλογή χαλκών του Όρντος
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *