Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γνώση που φωτίζει τον κόσμο

Καρχηδόνα: Η Φοινικήσια Εμπορική Αυτοκρατορία της Μεσογείου και ο Αννίβας

Η Καρχηδόνα ήταν μια πόλη που ιδρύθηκε από τους Φοίνικες στην σημερινή Τυνησία και έγινε η ισχυρότερη εμπορική και ναυτική держаβά της δυτικής Μεσογείου. Έχει μεγάλες περιοχές στη Σικελία, τη Σαρδηνία και την Ισπανία. Παρά τη διάσημη εκστρατεία του Αννίβα, ηττήθηκε από τη Ρώμη σε τρεις Πουνικούς Πολέμους και καταστράφηκε το 146 π.Χ.

Καρχηδόνα: Η Φοινικήσια Εμπορική Αυτοκρατορία της Μεσογείου και ο Αννίβας
Εικόνα: Edward Cresy / Wikimedia Commons (Public domain)

Η Καρχηδόνα ιδρύθηκε από Φοίνικες από τη Τύρο στην ακτή της σημερινής Λιβάνου. Σύμφωνα με τη λέγεντα, η ιδρύτρια της ήταν η βασίλισσα Ελίσσα (Δίδω), και η παραδοσιακή ημερομηνία ίδρυσης είναι το 814 π.Χ. Το φοινικικό της όνομα, Καρτ-χαδαστ («Νέα Πόλη»), έγινε Καρθάγο στα Λατινικά.

Μια εμπορική αυτοκρατορία

Με το ισχυρό της ναυτικό, η Καρχηδόνα ελέγχει το εμπόριο στη δυτική Μεσόγειο. Ιδρύθηκε αποικίες και εμπορικοί σταθμοί στην βορειοαφρικανική ακτή, στη δυτική Σικελία, τη Σαρδηνία και τη νότια Ισπανία. Η πόλη κυβερνόταν από εκλεγμένους αρχόντες και μια γερουσία.

Οι Πουνικοί Πόλεμοι

Η αντιπαλότητα για τη Σικελία οδήγησε στον Πρώτο Πουνικό Πόλεμο (264–241 π.Χ.), στον οποίο η Καρχηδόνα ηττήθηκε και χάσε τη Σικελία. Στον Δεύτερο Πουνικό Πόλεμο (218–201 π.Χ.) ο στρατηγός Αννίβας ξεκίνησε από την Ισπανία και διέβη τα Άλπεια με τους ελέφαντές του στην Ιταλία, συντρίβοντας ένα ρωμαϊκό στρατό στην Κάννες το 216 π.Χ. Αλλά η Ρώμη αντέστη, και ο Σκιπίων ηττήθηκε τον Αννίβα στη Ζάμα το 202 π.Χ.

Καταστροφή

Στο τέλος του Τρίτου Πουνικού Πολέμου (149–146 π.Χ.) η Ρώμη ο 둘러κύκλωσε και κατέστρεψε την Καρχηδόνα· οι περισσότεροι από τους κατοίκους της σκοτώθηκαν ή εδουλώθηκαν, και η περιοχή έγινε η ρωμαϊκή επαρχία Αφρική. Η Καρχηδόνα ξαναιδρύθηκε αργότερα ως ρωμαϊκή πόλη. Ο αρχαιολογικός της χώρος είναι πλέον στη Λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Το τέλος του Αννίβα

Μετά τον πόλεμο ο Αννίβας υπηρέτησε για κάποιο χρόνο ως πολιτικός στην Καρχηδόνα πριν φύγει σε εξόριο υπό ρωμαϊκή πίεση. Πέρασε τα τελευταία του χρόνια στην Ανατολία και πέθανε στη Λιβύσσα, κοντά στη σημερινή Γκέμπζε.

Πόλη, Λιμάνι και Κυβέρνηση

Η Καρχηδόνα ιδρύθηκε στην ακτή του Κόλπου της Τύνισης, γύρω από τον λόφο Βύρσα. Το πιο εντυπωσιακό κτίριο της πόλης ήταν το τεχνητό της λιμάνι από δύο συνδεδεμένα μέρη: ένα για εμπορικά πλοία και το άλλο, κυκλικό, για πολεμικά πλοία. Οι αρχαίες πηγές περιγράφουν τον πολεμικό λιμένα ως ικανό να φιλοξενήσει εκατοντάδες πλοία.

Η κυβέρνηση αποτελούνταν από δύο «σουφέτες» (αρχόντες) που εκλεγόταν κάθε χρόνο, μια γερουσία και ένα συμβούλιο που προέρχονταν από πλούσιες οικογένειες· οι πηγές αναφέρουν επίσης μια λαϊκή συνέλευση. Ο Αριστοτέλης παρέθεσε την Καρχηδόνα ως παράδειγμα καλοισορροπημένου μιγαδικού πολιτεύματος. Ο πλούτος της πόλης βασίζονταν στο εμπόριο, τη γεωργία και τα μεταλλεία. Το πολυτομικό έργο γεωργίας του Καρχηδόνιου Μάγω δείχνει ότι ακόμα και η ρωμαϊκή γερουσία εκτίμησε την καρχηδονιακή γνώση· μετά την πτώση της πόλης η Ρώμη το μετάφρασε στα Λατινικά.

Θρησκεία, Κοινωνία και το Διαμαχόμενο Τοφέτ

Οι Καρχηδόνιοι λάτρευαν θεούς από την φοινικήσια παράδοση. Ο Βάαλ Χαμών και η σύζυγός του Τανίτ ήταν οι πιο τιμώμενες θείότητες· το σύμβολο της Τανίτ είναι συχνό στις στήλες και τα μνημεία της πόλης. Η πόλη είχε κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, φιλοξενώντας ανθρώπους διαφορετικών καταγωγών· Φοίνικες, Βέρβερες και Έλληνες ζούσαν μαζί.

Παιδικά και ζωικά λείψανα που βρέθηκαν στο ιερό περιβλημένο που ονομάζεται «τοφέτ» στην Καρχηδόνα έχουν προκαλέσει μακρά διαμάχη στην ιστοριογραφία. Μερικοί αρχαίοι Έλληνες και ρωμαϊκοί συγγραφείς μιλούν για θυσίες παιδιών, αλλά οι ρωμαϊκές πηγές μπορεί να περιέχουν εχθρική προπαγάνδα. Οι αρχαιολόγοι διαμαχούνται ακόμα αν ο χώρος ήταν τόπος θυσίας ή νεκροταφείο για παιδιά που πέθαναν νωρίς. Αυτή η αβεβαιότητα υπενθυμίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος από όσα ξέρουμε για την Καρχηδόνα προέρχεται από τα πέρια ρωμαϊκών αντιπάλων.

Οι Μπαρκίδες στην Ισπανία και η Άνοδος του Αννίβα

Χαμένος τον Πρώτο Πουνικό Πόλεμο, η Καρχηδόνα χάσε τη Σικελία και έπρεπε να πληρώσει βαριά αποζημίωση. Ο στρατηγός Χαμίλκας Μπάρκας πέρασε στην Ισπανία το 237 π.Χ. και άρχισε να ιδρύει μια νέα βάση δύναμης για να αντισταθμίσει την απώλεια της Καρχηδόνας. Αργυρικά μεταλλεία και εμπορικές συνδέσεις έδωσαν στην οικογένεια Μπάρκα χρηματικούς πόρους. Ο γαμπρός του, Ασδρούβας, ιδρύθηκε τη Νέα Καρχηδόνα (σημερινή Καρταγένα) περίπου το 228 π.Χ.

Ο γιος του Χαμίλκα, Αννίβας, ανέλαβε το κόμμαντο το 221 π.Χ. Η πολιορκία του Σαγούντου, συμμάχου της Ρώμης, το 219 π.Χ. ξεκίνησε τον Δεύτερο Πουνικό Πόλεμο. Το 218 π.Χ. ο Αννίβας διέβη τα Πυρηναία και τα Άλπεια στην Ιταλία· χάσε μεγάλο μέρος του στρατού του στο δρόμο από το κρύο, τις ασθένειες και την εξόθρευση, ωστόσο προσέβαλε σοβαρές ήττες στη Ρώμη στη Τρέμπια, στη Λίμνη Τρασιμένε και, το 216 π.Χ., στην Κάννες. Η Κάννες θεωρείται το κλασικό παράδειγμα μάχης περικύκλωσης στην στρατιωτική ιστορία.

Από τη Ζάμα στην Ειρηνική Σύμβαση

Αντί να σπάσει την παρουσία του Αννίβα στην Ιταλία, η Ρώμη μετέφερε τον πόλεμο σε άλλα μέτωπα. Ο Σκιπίων κατέλαβε καρχηδονιακές βάσεις στην Ισπανία και στη συνέχεια εκδήλωσε στη Βόρεια Αφρική το 204 π.Χ. Ο Αννίβας ανακληθεί από την Ιταλία και ηττήθηκε από τον Σκιπίων στη Ζάμα το 202 π.Χ. Η ειρηνική σύμβαση του 201 π.Χ. απέμακρυνε την Καρχηδόνα από την Ισπανία και τις παραθαλασσίες περιοχές, επέβαλε βαριά αποζημίωση, περιορίστηκε το στόλο και απαγορεύτηκε ο πόλεμος χωρίς άδεια της Ρώμης.

Μετά τον πόλεμο ο Αννίβας υπηρέτησε για κάποιο χρόνο ως σουφέτης στην Καρχηδόνα και πρότεινε μεταρρυθμίσεις. Υπό ρωμαϊκή πίεση φύγει ανατολικά, βρήκε καταφύγιο στον Σελεύκειο βασιλέα Αντίοχο Γ΄ και μετά στον βασιλέα της Βιθυνίας. Περίπου το 183 π.Χ., καθώςמדובר να πέσει στα χέρια των Ρωμαίων, λέγεται ότι έβαλε τέλος στη ζωή του πινοντας δηλητήριο.

Ο Τρίτος Πουνικός Πόλεμος και η Πτώση της Πόλης

Μετά τον πόλεμο η Καρχηδόνα ανακτάθηκε οικονομικά, γεγονός που προκάλεσε άγχος στη Ρώμη. Λέγεται ότι ο γερουσιαστής Κάτων έκλεινε κάθε ομιλία του με τις λέξεις «Επιπλέον, νομίζω ότι η Καρχηδόνα πρέπει να καταστραφεί.» Επιθέσεις του γειτονικού νουμιδικού βασιλέα Μασινίσσα άφησαν επίσης την Καρχηδόνα σε δύσκολη θέση. Όταν η Καρχηδόνα πήγε πόλεμο εναντίον της Νουμιδίας παραβιάζοντας τη σύμβαση, η Ρώμη χρησιμοποίησε αυτό ως πρόσχημα.

Η πολιορκία, που ξεκίνησε το 149 π.Χ., διήρκεσε τρία χρόνια. Την άνοιξη του 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι υπό τον Σκιπίων Αιμιλιανό μπήκαν στην πόλη και, μετά από μέρες δρόμων μάχης, έκαιξαν την Καρχηδόνα. Ο μεγαλύτερος πληθυσμός σκοτώθηκε ή εδουλώθηκε. Η διαδεδομένη ιστορία ότι το έδαφος της πόλης αλατιάστηκε και έγινε ακαλλιέργητο δεν εμφανίζεται στις αρχαίες πηγές· θεωρείται θρύλος που έγινε δημοφιλής στη σύγχρονη εποχή.

Ρωμαϊκή Καρχηδόνα και οι Ερείπιες

Η ιστορία της Καρχηδόνας δεν τελείωσε με την καταστροφή της. Το 44 π.Χ. ο Ιούλιος Καίσαρ αποφάσισε να ξαναιδρύσει την πόλη· υπό τον Αύγουστο η Καρχηδόνα έγινε πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας Αφρική και μεγάλωσε σε μια από τις μεγάλες πόλεις της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι Λουτροί του Αντωνίνου ήταν μεταξύ των μεγαλύτερων λουτρών στην ακτή της Μεσογείου. Το 439 ο βανδαλικός βασιλέας Γαϊσερίκος κατέλαβε την πόλη· με τις αραβικές κατακτήσεις το 698 η Καρχηδόνα εγκαταλείφθηκε και ο πληθυσμός της μετατόπισε στη νεοιδρυμένη Τύνιση.

Σήμερα στη βόρεια Τυνησία ο Αρχαιολογικός Χώρος της Καρχηδόνας βρίσκεται στη Λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1979. Οι Πουνικοί λιμένες, νεκροταφεία και ρωμαϊκές δομές στον χώρο δείχνουν μια πόλη στην οποία διαφορετικά στρώματα βρίσκονται το ένα πάνω στο άλλο. Επειδή η γνώση για την Καρχηδόνα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε Έλληνες και ρωμαϊκούς ιστορικούς όπως ο Πολύβιος, η αρχαιολογία έχει ιδιαίτερη σημασία για να φτάσει στη δική της φωνή των Καρχηδονίων.

Η Ναυτική και Εμπορική Κληρονομιά της Καρχηδόνας

Οι Καρχηδόνιοι φέρανε την φοινικήσια ναυτική παράδοση στο أبعد σημείο στη δυτική Μεσόγειο. Τα πλοία τους έφτασαν στις ατλαντικές ακτές, τη Βρετανία και τις δυτικές ακτές της Αφρικής· το ταξίδι του καρχηδονίου ναυτιλίου Χάννο langs την αфриканική ακτή έχει διασωθεί σε Έλληνιο κείμενο. Οι έμποροι της πόλης μεταφέραν κασσίτερο, ασήμι, υφάσματα, χρώματα και γεωργικά προϊόντα.

Μεταξύ των πιο γνωστών εμπορικών επιτυχιών της Καρχηδόνας ήταν η ανάπτυξη φοινικιακών τεχνών όπως η παραγωγή πορφυρού χρώματος και γυαλιού. Θεωρείται ότι προκατασκευασμένα μέρη χρησιμοποιούνταν στην ναυπηγία, κάτι που ταιριάζει στην ιστορία ότι η Ρώμη χτίσει στόλο σε μικρό χρόνο στον Πρώτο Πουνικό Πόλεμο αντιγράφοντας ένα καρχηδονικό πλοίο. Έτσι, παρά την ήττα, η Καρχηδόνα έκανε μόνιμες συνεισφορές στην ανάπτυξη του μεσογειακού εμπορίου και της ναυτιλίας.

Πηγές και επιπλέον ανάγνωση

  1. Πολύβιος, Ιστορίες.
  2. Λίβιος, Απ Ούρμπε Κονδίτα, βιβλία XXI–XXX.
  3. UNESCO Παγκόσμια Κληρονομιά, «Αρχαιολογικός Χώρος της Καρχηδόνας».
  4. Encyclopaedia Britannica, λήμματα «Carthage», «Punic Wars» και «Hannibal».
  5. UNESCO World Heritage Centre, «Site of Carthage» (1979).
  6. Πολύβιος, Ιστορίες (βιβλία Πουνικών Πολέμων); Τυρκικό Ίδρυμα Θρησκευτικών Υποθέσεων Εγκυκλοπαίδεια Ισλάμ, «Καρταγένα».
Κοινοποίηση
Ακολουθήστε το YulaHubΜάθετε πρώτοι τις σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας.
RSS

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *