Tour de France, bisiklet sporunun en prestijli yarışıdır. Her yıl temmuz ayında, yaklaşık üç hafta süren ve 21 etaptan oluşan yarışta 20’den fazla takımdan yaklaşık 170–180 bisikletçi, Fransa’nın ve zaman zaman komşu ülkelerin yollarında binlerce kilometre pedal çevirir.
Bir gazetenin fikri
Yarış, 1903’te spor gazetesi L’Auto tarafından satışlarını artırmak amacıyla düzenlendi. İlk yarışı Fransız Maurice Garin kazandı. O dönemde etaplar bugünkünden çok daha uzundu ve bisikletçiler gece boyunca da yol alıyordu. Lider mayosunun sarı olması da gazetenin sarı kâğıda basılmasından gelir; sarı mayo ilk kez 1919’da giyildi.
Mayoların anlamı
- Sarı mayo (maillot jaune): Toplam süresi en kısa olan, yani genel klasmanın lideri. Yarışın asıl kazananı, son etap sonunda sarı mayoyu giyen bisikletçidir.
- Yeşil mayo: Etap bitişleri ve ara sprintlerde toplanan puanlarla belirlenen sprint klasmanı lideri.
- Puantiyeli mayo: Tırmanışlarda toplanan puanlarla belirlenen “dağların kralı”.
- Beyaz mayo: 25 yaşın altındaki en iyi genç bisikletçi.
Etap türleri
Düz etaplar genellikle sprintçilerin toplu varışıyla biter. Dağ etapları — özellikle Alpler ve Pireneler’deki efsanevi tırmanışlar — genel klasmanın belirlendiği yerlerdir. Bireysel zamana karşı etaplarda bisikletçiler tek tek yola çıkar ve saatle yarışır. Bisiklet bir takım sporudur: Takım arkadaşları liderlerini rüzgârdan korur, temposunu ayarlar ve gerektiğinde su ve yiyecek taşır.
Rekorlar ve gölgeler
Jacques Anquetil, Eddy Merckx, Bernard Hinault ve Miguel Induráin yarışı beşer kez kazandı. Yarışın tarihi doping skandallarıyla da gölgelendi: Lance Armstrong’un yedi şampiyonluğu 2012’de doping nedeniyle iptal edildi. 2022’den beri kadınlar için de Tour de France Femmes düzenleniyor. Yarış geleneksel olarak Paris’te Champs-Élysées’de sona erer.
Takım oyunu: bir lider için sekiz kişi
Tour de France bireysel bir yarış gibi görünse de aslında bir takım sporudur. Her takım yarışa sekiz bisikletçiyle katılır. Takımın çoğu üyesi “domestik” denilen yardımcı sürücülerdir: Liderlerini rüzgârdan korur, ona su ve yiyecek taşır, tırmanışlarda temposunu belirler ve gerektiğinde kendi bisikletini bile ona verir.
Bunun nedeni aerodinamiktir. Bert Blocken ve ekibinin 2018'de yayımlanan rüzgâr tüneli ve bilgisayar benzetimi çalışması, büyük bir peletonun ortasındaki bir sürücünün, tek başına giden bir sürücünün karşılaştığı hava direncinin yalnızca yüzde 5–10'u kadarına maruz kalabildiğini gösterdi. Bu yüzden takımlar liderlerini kilometrelerce rüzgârdan saklar ve enerjiyi belirleyici tırmanışlara ya da zamana karşı etaplara saklar.
Kadınlar için Tour de France
Kadınlar için Tour de France fikri yeni değildir: 1984–1989 yılları arasında erkek yarışıyla aynı günlerde bir kadın yarışı düzenlendi, ancak bu girişim sürmedi. Uzun bir aradan sonra yarışın organizatörü ASO, 2022'de Tour de France Femmes'ı başlattı.
Kadın yarışı erkeklerinkinden daha kısadır ve genellikle erkek yarışının bitişine denk gelecek şekilde temmuz sonunda başlar. Mayo sistemi aynıdır: genel klasmanda sarı, puan sıralamasında yeşil, tırmanışta puantiyeli ve genç sürücülerde beyaz mayo verilir.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de benzer bir yarış var mı?
Evet. 1963’ten beri düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, Uluslararası Bisiklet Birliği (UCI) takviminde yer alan ve dünyanın önde gelen takımlarının katıldığı bir yarıştır.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Tour de France resmî sitesi, tarihçe ve klasman sayfaları.
- Uluslararası Bisiklet Birliği (UCI).
- Blocken B. ve ark. (2018), Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics – Aerodynamic drag in cycling pelotons
- Amaury Sport Organisation (ASO) – letour.fr, Tour de France Femmes
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir