İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Roma Cumhuriyeti: Konsüller, Senato ve Akdeniz’in Fethi

Roma Cumhuriyeti, MÖ 509’da son kralın kovulmasıyla kuruldu ve MÖ 27’de Augustus’un iktidarıyla imparatorluğa dönüştü. Yıllık seçilen konsüller, senato ve halk meclisleriyle yönetildi. Kartaca’ya karşı Pön Savaşları’nı kazanarak Akdeniz’in hâkimi oldu; ancak MÖ 1. yüzyılda iç savaşlarla çöktü. Bugünkü cumhuriyet ve hukuk kavramlarını derinden etkiledi.

Roma Cumhuriyeti: Konsüller, Senato ve Akdeniz’in Fethi
Görsel: Joyfulmapper / Wikimedia Commons (CC0)

Geleneğe göre Roma, MÖ 753’te kuruldu ve bir süre krallarla yönetildi. MÖ 509’da son kral Tarquinius Superbus kovuldu ve res publica (halkın işi) adı verilen yeni bir düzen kuruldu. Bu düzende yönetim, her yıl seçilen iki konsül, soylulardan oluşan senato ve halk meclisleri arasında paylaşılıyordu.

Sınıf mücadelesi ve hukuk

İlk yüzyıllarda soylular (patrici) ile halk (pleb) arasında uzun bir mücadele yaşandı. Halkı korumakla görevli tribunluk makamı kuruldu ve MÖ 450 civarında yazılı hale getirilen On İki Levha Kanunları, Roma hukukunun temeli oldu.

Akdeniz’in fethi

Roma önce İtalya’yı birleştirdi. Kuzey Afrika’daki Kartaca ile yapılan üç Pön Savaşında (MÖ 264–146), Hannibal’in İtalya’ya Alpleri aşarak girmesine rağmen Roma galip geldi; Kartaca MÖ 146’da yıkıldı. Aynı yüzyılda Makedonya ve Yunanistan, ardından Anadolu’nun batısı Roma yönetimine girdi.

İç savaşlar ve çöküş

Fetihlerle gelen zenginlik toplumsal eşitsizliği artırdı. Gracchus kardeşlerin toprak reformu girişimleri şiddetle sonuçlandı; Marius ile Sulla arasındaki mücadele iç savaşa dönüştü. Jül Sezar, MÖ 49’da Rubicon’u geçerek iktidarı ele geçirdi ve ömür boyu diktatör ilan edildi; MÖ 44’te senatörler tarafından öldürüldü. Ardından gelen iç savaşları kazanan Octavianus, MÖ 27’de Augustus unvanını aldı ve cumhuriyet fiilen imparatorluğa dönüştü.

Mirası

“Cumhuriyet”, “senato” ve “veto” gibi kavramlar ile Roma hukukunun ilkeleri, modern devletlerin anayasal yapılarını derinden etkiledi.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Titus Livius, Ab Urbe Condita.
  2. Polybios, Tarih.
  3. Encyclopaedia Britannica, “Roman Republic” maddesi.

Merak edilenler

Roma Cumhuriyeti nedir? Roma Cumhuriyeti, MÖ 509’da son kralın kovulmasıyla kuruldu ve MÖ 27’de Augustus’un iktidarıyla imparatorluğa dönüştü.

Roma Cumhuriyeti ne zaman kuruldu? Kuruluş: MÖ 509, son kral Tarquinius’un kovulması.

Roma Cumhuriyeti ne zaman sona erdi? Sona eriş: MÖ 27, Augustus’un iktidarı.

Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir