İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

Futbolun Tarihi: Londra’daki Bir Meyhane Toplantısından Dünyanın En Popüler Oyununa

Topu ayakla oynamak binlerce yıllık bir gelenek; ancak bugünkü futbol, 1863’te Londra’da yazılan kurallarla doğdu. Antik top oyunlarından FA’nın kuruluşuna, ilk milli maçtan FIFA’ya futbolun kısa tarihi.

Futbolun Tarihi: Londra’daki Bir Meyhane Toplantısından Dünyanın En Popüler Oyununa

Futbol, bugün dünyada en çok oynanan ve izlenen spordur. Ancak her köyde, okul bahçesinde ve stadyumda aynı kurallarla oynanması nispeten yeni bir durumdur. Futbolun hikâyesi, binlerce yıllık top oyunlarından 19. yüzyıl İngiltere’sinde yazılan bir kural kitabına uzanır.

Antik top oyunları

Topu ayakla sürmek, insanlık kadar eski bir eğlencedir. Çin’de Han hanedanı döneminde askerî eğitimin parçası olarak oynanan “cuju”, topun ağdan bir kaleye ayakla gönderildiği bir oyundu; FIFA da bu oyunu futbolun bilinen en eski biçimleri arasında sayar. Japonya’da “kemari”, Antik Yunan ve Roma’da “episkyros” ve “harpastum” gibi oyunlar vardı. Orta Çağ İngiltere’sinde ise iki köy arasında yüzlerce kişinin katıldığı, kuralları neredeyse olmayan kaba “halk futbolu” maçları oynanırdı; bu maçlar o kadar kavgalı geçerdi ki krallar zaman zaman yasaklamıştı.

Kuralların doğuşu

19. yüzyılda İngiliz okulları futbolu benimsedi, ama her okulun kendi kuralı vardı: Kimisi topu elle taşımaya izin veriyor, kimisi yasaklıyordu. Farklı okullardan gelen öğrencilerin birlikte oynayabilmesi için 1848’de Cambridge’de ortak kurallar yazıldı. Asıl dönüm noktası 26 Ekim 1863’te geldi: Londra’daki Freemasons’ Tavern’de toplanan kulüp temsilcileri Futbol Federasyonu’nu (The Football Association) kurdu ve ilk resmî “Oyun Kuralları”nı kabul etti. Topu elle taşımaya ve rakibin bacağına tekme atmaya izin verilmemesi, futbolu ragbiden kesin biçimde ayırdı.

İlk turnuvalar ve uluslararası maçlar

1871’de başlayan FA Cup, bugün de oynanan dünyanın en eski futbol turnuvasıdır. 30 Kasım 1872’de Glasgow’da İskoçya ile İngiltere arasında oynanan ilk resmî milli maç golsüz bitti. 1886’da kurulan Uluslararası Futbol Federasyonu Kurulu (IFAB), bugün de oyun kurallarının koruyucusudur. 21 Mayıs 1904’te Paris’te yedi Avrupa ülkesinin federasyonu FIFA’yı kurdu. 1930’da Uruguay’da düzenlenen ilk Dünya Kupası ise futbolu gerçekten küresel bir oyuna dönüştürdü.

Dünyaya yayılış

Futbol, 19. yüzyılın sonunda İngiliz denizciler, tüccarlar, mühendisler ve öğretmenler aracılığıyla Güney Amerika’dan Avrupa’ya, Afrika’dan Asya’ya kadar yayıldı. Arjantin, Uruguay ve Brezilya’da oyun kısa sürede yerel kültürün parçası oldu ve kendine özgü teknik üsluplar gelişti. Osmanlı topraklarında da futbol, 19. yüzyılın sonunda İzmir, Selanik ve İstanbul’daki İngiliz toplulukları aracılığıyla tanındı.

Sık sorulan sorular

Futbol neden ABD’de “soccer” diye anılıyor?

Kelime, İngiltere’de 19. yüzyılda “association football” (federasyon futbolu) ifadesindeki “assoc.” kısaltmasından türetilen bir argo olarak doğdu. ABD’de “football” adı Amerikan futbolu için kullanıldığından “soccer” orada kalıcı hâle geldi.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. FIFA, “History of Football” sayfaları.
  2. The Football Association, “History of the FA”.
  3. David Goldblatt, The Ball Is Round: A Global History of Football (2006).
Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir