Video Yardımcı Hakem (VAR), futbolda hakemlerin açık ve net hatalarını düzeltmek amacıyla geliştirilmiş bir sistemdir. Uluslararası Futbol Birliği Kurulu'nun (IFAB) onayıyla 2018'de oyun kurallarına giren sistem, aynı yıl Dünya Kupası'nda da kullanıldı ve bugün pek çok ligde uygulanıyor.
VAR hangi durumlara bakar?
VAR, maçtaki her pozisyona müdahale etmez. Yalnızca maçın sonucunu doğrudan etkileyebilecek dört durumda devreye girer:
- Gol: Golden önce faul, ofsayt, topun oyun dışına çıkması gibi bir ihlal var mı?
- Penaltı: Verilen ya da verilmeyen penaltı kararlarında açık bir hata var mı?
- Doğrudan kırmızı kart: İkinci sarı karttan kaynaklanmayan kırmızı kart kararları.
- Yanlış oyuncuya kart: Hakemin kartı yanlış oyuncuya göstermesi.
Karar süreci nasıl işler?
VAR ekibi, stadyumdaki ya da merkezi bir yayın odasındaki ekranlardan maçı farklı kamera açılarıyla izler. Her pozisyon arka planda sessizce kontrol edilir; çoğu kontrol oyun durmadan tamamlanır.
- VAR açık bir hata görürse bunu saha hakemine bildirir.
- Ofsayt gibi tamamen olgusal kararlarda VAR'ın tespiti genellikle doğrudan uygulanır.
- Faulün şiddeti gibi yoruma dayalı durumlarda hakem, saha kenarındaki monitöre gidip pozisyonu kendisi izler. Buna "saha kenarı inceleme" (OFR) denir.
- Son kararı her zaman saha hakemi verir.
"Açık ve net hata" ilkesi
VAR'ın amacı her kararı mükemmel hâle getirmek değil, bariz hataları düzeltmektir. Bu yüzden yoruma açık, iki tarafa da çekilebilecek pozisyonlarda genellikle hakemin sahadaki kararına dokunulmaz. Bu ilke, taraftarlar arasında en çok tartışılan konuların başında gelir.
Yarı otomatik ofsayt teknolojisi
Son yıllarda bazı turnuvalarda, oyuncuların vücut noktalarını izleyen kameralar ve topun içindeki sensörlerle çalışan yarı otomatik ofsayt teknolojisi kullanılmaya başlandı. Bu sistem, ofsayt kararlarını hem hızlandırmayı hem de daha tutarlı hâle getirmeyi amaçlıyor.
Artıları ve eleştiriler
Savunucuları, VAR sayesinde büyük hataların belirgin biçimde azaldığını vurguluyor. Eleştirenler ise uzun beklemelerin oyunun akışını ve gol sevincini bozduğunu, yoruma dayalı kararlarda tutarlılığın hâlâ tam sağlanamadığını dile getiriyor. Bazı ligler, bu eleştirilere yanıt olarak hakem kararlarının stadyumdaki seyircilere anons edilmesi gibi yeni uygulamaları deniyor.
Teknoloji geliştikçe VAR da değişmeye devam edecek; ama futbolun insan unsurunu ve yorumu tamamen ortadan kaldırması pek olası görünmüyor.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir