Ο βασιλικός είναι ένα από τα πιο χρησιμοποιούμενα βότανα στην κουζίνα και αναπτύσσεται εύκολα σε γλάστρα υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Αγαπά τη ζέστη και τον ήλιο, αλλά είναι ευαίσθητος στο κρύο.
Φως και τοποθεσία
Ο βασιλικός χρειάζεται 6–8 ώρες άμεσου ηλιακού φωτός την ημέρα. Ένα μπαλκόνι ή περβάζι με νότιο ή δυτικό προσανατολισμό είναι ιδανικό. Μεταφέρετε τη γλάστρα σε εσωτερικό χώρο όταν οι νυχτερινές θερμοκρασίες πέφτουν· ο βασιλικός δεν αντέχει στον παγετό.
Γλάστρα και χώμα
- Επιλέξτε μια γλάστρα με τρύπες αποστράγγισης, βάθους τουλάχιστον 15–20 εκ.
- Χρησιμοποιήστε ένα φυτόχωμα που στραγγίζει καλά και είναι πλούσιο σε οργανική ύλη.
Πότισμα
Ποτίστε όταν το πάνω μέρος του χώματος φαίνεται στεγνό. Το χώμα που παραμένει υγρό μπορεί να σαπίσει τις ρίζες· το χώμα που στεγνώνει τελείως κάνει τα φύλλα να μαραίνονται. Οι ζεστές μέρες του καλοκαιριού μπορεί να απαιτούν συχνότερο πότισμα. Ποτίζετε το χώμα, όχι τα φύλλα.
Κλάδεμα: το μυστικό για φουντωτό βασιλικό
Όταν το φυτό φτάσει τα 15–20 εκ., κόψτε την κορυφή του κεντρικού στελέχους ακριβώς πάνω από ένα ζεύγος φύλλων. Αυτό αναγκάζει το φυτό να διακλαδιστεί και να γίνει πιο φουντωτό. Αφαιρέστε τα μπουμπούκια των λουλουδιών καθώς εμφανίζονται· ο βασιλικός που ανθίζει παράγει λιγότερα φύλλα και η γεύση του μπορεί να αλλάξει.
Συγκομιδή
- Να συγκομίζετε πάντα από την κορυφή, κόβοντας ακριβώς πάνω από ένα ζεύγος φύλλων.
- Μην κόβετε ποτέ περισσότερο από το ένα τρίτο του φυτού τη φορά.
- Ο φρέσκος βασιλικός διατηρείται καλύτερα σε θερμοκρασία δωματίου με τα στελέχη του μέσα σε νερό παρά στο ψυγείο.
Πώς να καλλιεργήσετε βασιλικό από σπόρο;
Η καλλιέργεια βασιλικού από σπόρο είναι οικονομική και ευχάριστη. Οι σπόροι μπορούν να σπαρθούν σε εσωτερικό χώρο σε μικρές γλάστρες ή δίσκους σποράς την άνοιξη, καθώς ο καιρός αρχίζει να ζεσταίνεται. Αρκεί να σκορπίσετε τους σπόρους στην επιφάνεια του φυτοχώματος και να τους καλύψετε με ένα πολύ λεπτό στρώμα· οι σπόροι που θάβονται πολύ βαθιά βλαστάνουν δύσκολα. Διατηρήστε το φυτόχωμα υγρό αλλά όχι λασπωμένο. Σε ένα ζεστό μέρος, γύρω στους 20 βαθμούς, οι σπόροι συνήθως βλαστάνουν μέσα σε μία με δύο εβδομάδες. Όταν τα φυτά αποκτήσουν δύο ή τρία ζεύγη αληθινών φύλλων, κρατήστε τα πιο δυνατά και αραιώστε τα υπόλοιπα ή μεταφυτέψτε τα σε ξεχωριστές γλάστρες. Πριν τα μεταφέρετε έξω ή στο μπαλκόνι, η προσαρμογή τους για λίγες μέρες, αφήνοντάς τα σε εξωτερικό χώρο κατά τη διάρκεια της ημέρας και φέρνοντάς τα μέσα τη νύχτα, μειώνει το σοκ από τις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας. Μην αφήνετε τα φυτά έξω μέχρι οι νυχτερινές θερμοκρασίες να έχουν ζεσταθεί οριστικά.
Πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα: ριζοβολία στο νερό
Ο βασιλικός είναι ένα από τα πιο εύκολα φυτά για πολλαπλασιασμό με μοσχεύματα. Από ένα υγιές φυτό, κόψτε ένα βλαστό μήκους περίπου 10 εκατοστών που έχει μερικά ζεύγη φύλλων και δεν έχει ανθίσει ακόμα. Αφαιρέστε τα κάτω φύλλα και βάλτε το στέλεχος σε ένα ποτήρι με νερό, προσέχοντας τα φύλλα να μην ακουμπούν στο νερό. Αφήστε το ποτήρι σε ένα φωτεινό μέρος μακριά από τον άμεσο ήλιο και ανανεώνετε το νερό κάθε λίγες μέρες. Λευκές ρίζες εμφανίζονται συνήθως στο στέλεχος μέσα σε μία με δύο εβδομάδες. Όταν οι ρίζες έχουν μήκος μερικά εκατοστά, μπορείτε να φυτέψετε το μόσχευμα σε φυτόχωμα. Αυτή η μέθοδος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να πολλαπλασιάσετε τον βασιλικό που αγοράζετε από το σούπερ μάρκετ. Ο βασιλικός του σούπερ μάρκετ πωλείται συχνά με πολλά φυτά στριμωγμένα σε μία μόνο γλάστρα· ο διαχωρισμός τους σε μερικές ομάδες και η φύτευσή τους σε ξεχωριστές γλάστρες βοηθά τα φυτά να ζήσουν περισσότερο χωρίς να πνίγουν το ένα το άλλο.
Γιατί πρέπει να εμποδίζεται η ανθοφορία;
Από τα μέσα του καλοκαιριού και μετά, ο βασιλικός αρχίζει να σχηματίζει ανθοφόρους βλαστούς στις άκρες των στελεχών του. Όταν το φυτό στρέφεται στην ανθοφορία, διοχετεύει την ενέργειά του στην παραγωγή σπόρων αντί για φύλλα· η ανάπτυξη νέων φύλλων επιβραδύνεται και, σύμφωνα με ορισμένους καλλιεργητές, το άρωμα των φύλλων αλλάζει επίσης. Για τον βασιλικό που καλλιεργείται για τα φύλλα του, συνιστάται επομένως να κόβετε τα μπουμπούκια των λουλουδιών μόλις εμφανίζονται, ακριβώς πάνω από το ζεύγος φύλλων που βρίσκεται από κάτω τους. Το τακτικό τσίμπημα και η αφαίρεση των λουλουδιών βοηθούν το φυτό να συνεχίσει να παράγει φρέσκα φύλλα για περισσότερο καιρό. Ωστόσο, υπάρχουν οφέλη στο να αφήσετε ένα ή δύο φυτά να ανθίσουν: τα άνθη του βασιλικού είναι μια πολύτιμη πηγή τροφής για τις μέλισσες και άλλους επικονιαστές, και μπορείτε να συλλέξετε σπόρους από τους ώριμους βλαστούς για την επόμενη χρονιά. Τα άνθη είναι βρώσιμα και προσθέτουν ένα ήπιο άρωμα στις σαλάτες.
Ασθένειες και παράσιτα
Τα πιο συνηθισμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο βασιλικός σε γλάστρα είναι οι αφίδες (μελίγκρα), οι αλευρώδεις και τα τετράνυχα. Ο τακτικός έλεγχος της κάτω πλευράς των φύλλων σας επιτρέπει να εντοπίσετε τα προβλήματα νωρίς· ένας μικρός αριθμός παρασίτων μπορεί συχνά να μειωθεί ξεπλένοντάς τα με μια δέσμη νερού ή αφαιρώντας τα με το χέρι. Τα τελευταία χρόνια, μια μυκητολογική ασθένεια που ονομάζεται περονόσπορος του βασιλικού έχει εξαπλωθεί σε πολλά μέρη του κόσμου. Με αυτή την ασθένεια, η πάνω επιφάνεια των φύλλων παρουσιάζει κιτρίνισμα που περιορίζεται από τα νεύρα, ενώ η κάτω επιφάνεια παρουσιάζει ένα γκριζωπό-μωβ στρώμα μούχλας. Οι υγρές συνθήκες με κακό αερισμό ευνοούν την ασθένεια. Η μη πυκνή φύτευση, το πότισμα το πρωί και στο χώμα αντί για τα φύλλα μειώνουν τον κίνδυνο. Τα μολυσμένα φυτά πρέπει να διατηρούνται χωριστά ώστε η ασθένεια να μην εξαπλωθεί σε άλλον βασιλικό. Η σήψη των ριζών που προκαλείται από το υπερβολικό πότισμα είναι επίσης ένα κοινό πρόβλημα κατά την καλλιέργεια σε γλάστρες.
Ποικιλίες βασιλικού: ποια να επιλέξετε;
Το πιο γνωστό είδος στην κουζίνα είναι ο πλατύφυλλος βασιλικός, με επιστημονική ονομασία Ocimum basilicum· ο μεγάλοφυλλος τύπος Γένοβας που χρησιμοποιείται στην ιταλική κουζίνα και το πέστο είναι μια ποικιλία αυτού του είδους. Οι βασιλικοί με μωβ φύλλα, γνωστοί στην Τουρκία ως reyhan, χρησιμοποιούνται τόσο ως καλλωπιστικά φυτά όσο και σε σιρόπια και σαλάτες. Ο λεμονοβασιλικός έχει ένα χαρακτηριστικό άρωμα λεμονιού και ταιριάζει καλά με ψάρια. Ο ταϊλανδέζικος βασιλικός ξεχωρίζει στη νοτιοανατολική ασιατική κουζίνα με το άρωμά του που θυμίζει γλυκάνισο. Το είδος που είναι γνωστό ως ιερός βασιλικός, με επιστημονική ονομασία Ocimum tenuiflorum, είναι ένα πολιτισμικά και θρησκευτικά σημαντικό φυτό στην Ινδία. Ο μικρόφυλλος ελληνικός βασιλικός αναπτύσσεται συμπαγώς, οπότε ταιριάζει σε στενά περβάζια και μικρές γλάστρες. Η καλλιέργεια πολλών διαφορετικών ποικιλιών δίπλα-δίπλα σε ένα μπαλκόνι είναι ένας εύκολος τρόπος για να δοκιμάσετε διαφορετικές γεύσεις στην κουζίνα.
Αποθήκευση πλεονάζοντος βασιλικού: αποξήρανση και κατάψυξη
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να διατηρήσετε τον βασιλικό, ο οποίος παράγει πολλά φύλλα το καλοκαίρι, για τον χειμώνα. Η αποξήρανση είναι η πιο γνωστή μέθοδος, αλλά επειδή τα αιθέρια έλαια του βασιλικού χάνονται σε μεγάλο βαθμό κατά την αποξήρανση, τα αποξηραμένα φύλλα δεν μυρίζουν τόσο έντονα όσο τα φρέσκα. Η κατάψυξη είναι μια καλύτερη επιλογή. Μπορείτε να ψιλοκόψετε τα φύλλα, να τα βάλετε σε παγοθήκες και να τα καταψύξετε αφού τα καλύψετε με λίγο ελαιόλαδο ή νερό· αυτοί οι κύβοι μπορούν να ριχτούν απευθείας σε σούπες και σάλτσες. Το ζεμάτισμα των φύλλων για λίγα δευτερόλεπτα σε βραστό νερό και στη συνέχεια η βύθισή τους σε κρύο νερό τα βοηθά να διατηρήσουν καλύτερα το χρώμα τους μετά την κατάψυξη. Η παρασκευή πέστο και η κατάψυξή του σε μικρά δοχεία είναι μια άλλη κοινή μέθοδος. Τα μείγματα που περιέχουν σκόρδο και λάδι δεν πρέπει να αφήνονται σε θερμοκρασία δωματίου για πολύ ώρα· διατηρήστε τα για λίγο στο ψυγείο ή στην κατάψυξη.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Royal Horticultural Society (RHS), οδηγός καλλιέργειας "Basil"
- University of Minnesota Extension, "Growing basil" και "Basil downy mildew"
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *