Soğuk hava, kar ve buz araçların en zayıf noktalarını ortaya çıkarır. Birkaç basit kontrol, hem güvenliğinizi artırır hem de yolda kalma riskini azaltır.
- Kış lastiği: Hava sıcaklığı yaklaşık 7 °C'nin altına düştüğünde kış lastikleri, yaz lastiklerine göre çok daha iyi yol tutuşu sağlar. Diş derinliğini de kontrol edin.
- Antifriz: Soğutma sıvısındaki antifriz oranı, bölgenizdeki en düşük sıcaklığa uygun olmalıdır. Servisler bunu birkaç dakikada ölçebilir.
- Akü: Soğuk hava akünün gücünü düşürür. Eski bir akü varsa kış öncesi test ettirin.
- Silecekler ve cam suyu: Çizgi bırakan silecekleri değiştirin; cam suyu haznesini donmaya dayanıklı sıvıyla doldurun.
- Farlar ve sinyaller: Kısa gün ışığında tüm lambaların çalışması hayati önem taşır.
- Frenler: Kaygan yollarda iyi çalışan frenler her şeydir; balata ve hidroliği kontrol ettirin.
- Kalorifer ve buğu çözücü: Görüşün net olması için klima ve arka cam ısıtıcısının çalıştığından emin olun.
- Kış çantası: Battaniye, el feneri, buz kazıyıcı, çekme halatı, eldiven ve kar zinciri bagajda bulunsun.
Karlı ve buzlu yollarda en önemli kural ise basittir: Hızı düşürün, takip mesafesini artırın ve ani fren ile direksiyon hareketlerinden kaçının.
Kış lastiği: semboller, diş derinliği ve kurallar
Gerçek bir kış lastiği, yan yüzündeki üç tepeli dağ ve kar tanesi sembolüyle (3PMSF) tanınır. Bu sembol, lastiğin karlı zeminde standart bir çekiş testini geçtiğini gösterir. Yalnızca "M+S" (çamur ve kar) ibaresi taşıyan lastikler ise böyle bir test şartına bağlı değildir. Lastik diş derinliği yasal olarak en az 1,6 milimetre olmalıdır; ancak karda ve ıslak zeminde etkili tutuş için uzmanlar kış lastiklerinde en az 4 milimetre derinlik önerir. Diş aralarındaki aşınma göstergeleri bu kontrolü kolaylaştırır. Türkiye'de ticari araçlar (otobüs, kamyon, taksi, minibüs gibi) için kış lastiği her yıl belirli tarihler arasında zorunludur ve valilikler bölgenin koşullarına göre bu tarihleri değiştirebilir. Özel otomobiller için zorunluluk bulunmasa da, soğuk iklimli bölgelerde yaşayanlar ve kışın sık yolculuk yapanlar için kış lastiği güvenliği belirgin biçimde artırır. Lastik basıncını da soğukta düşeceği için ayda bir kontrol edin.
Kar zinciri nasıl takılır?
Kar zinciri, derin kar ve buzlu yokuşlarda çoğu zaman yolda kalmakla yola devam etmek arasındaki farktır; ama ilk kez yol kenarında, soğukta ve karanlıkta takmaya çalışmak zordur. Bu yüzden zinciri kış başlamadan önce kuru bir zeminde en az bir kez takıp çıkarmak iyi bir alıştırmadır. Zincirler, aracın çekiş sağlayan tekerleklerine takılır: önden çekişli araçlarda ön, arkadan çekişli araçlarda arka tekerleklere. Dört çeker araçlarda üreticinin önerisine uyulmalıdır. Zincirin lastik ölçüsüne uygun olduğundan emin olun; ölçü, lastiğin yan yüzünde yazar. Zincir takılıyken hız, üreticinin belirttiği sınırı aşmamalıdır; bu sınır çoğu üründe saatte 50 kilometre civarındadır. Birkaç yüz metre gittikten sonra durup gerginliği yeniden kontrol etmek gerekir. Karsız asfalt zemine geçildiğinde zincir sökülmelidir; aksi hâlde hem zincir hem lastik hem de yol zarar görür.
Buzlu yolda araç kayarsa ne yapmalı?
Kaygan yolda en tehlikeli anlardan biri, aracın kontrolünün aniden kaybolmasıdır. Panikle frene sertçe basmak ya da direksiyonu hızla çevirmek durumu çoğu zaman kötüleştirir. ABS'li bir araçta acil frenleme gerekiyorsa pedala güçlü ve sürekli basılı tutulmalıdır; pedalda hissedilen titreşim ve tıkırtı sistemin çalıştığını gösterir, ayağı kaldırmaya gerek yoktur. Aracın arkası kaymaya başlarsa gazdan yavaşça ayağı çekip direksiyonu gitmek istediğiniz yöne doğru sakin hareketlerle çevirmek önerilir. Kara buz olarak da bilinen ince ve şeffaf buz tabakası, ıslak asfalt gibi göründüğü için özellikle sinsidir; köprüler, viyadükler, tünel çıkışları ve gölgede kalan virajlar ilk donan yerlerdir. Hava sıcaklığı sıfırın biraz üzerinde görünse bile bu noktalarda buzlanma olabilir. Kaygan yolda takip mesafesini kuru yoldakinin birkaç katına çıkarmak, bu manevralara hiç gerek kalmamasını sağlar.
Karda mahsur kalırsanız: karbon monoksit tehlikesi
Yoğun kar yağışında yolda saatlerce beklemek zorunda kalınabilir. Bu durumda en büyük ve en az bilinen tehlikelerden biri karbon monoksit zehirlenmesidir. Egzoz borusunun ağzı karla tıkanırsa, renksiz ve kokusuz olan bu gaz aracın içine dolabilir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), karda mahsur kalanlara egzoz borusunun ağzını kardan temiz tutmalarını, motoru sürekli değil saatte yaklaşık 10 dakika çalıştırarak ısınmalarını ve bu sırada rüzgâr almayan taraftaki camı biraz aralık bırakmalarını öneriyor. Kimse yoksa ve yardım uzaktaysa, görünür olmak için aracın üzerine ya da antenine renkli bir bez bağlamak, motor çalışırken iç ışığı yakmak işe yarar. Araçtan uzaklaşarak yürümeye çalışmak, görüşün çok kötü olduğu tipide genellikle daha tehlikelidir. Yardım için 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir; telefonun şarjını korumak için gereksiz uygulamaları kapatmak da önemlidir.
Uzun yola çıkmadan önce son kontrol
Kışın uzun yola çıkmadan önce yalnızca aracı değil, yolculuğun kendisini de planlamak gerekir. Yola çıkmadan önce güzergâhtaki hava durumunu ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yol durumu duyurularını kontrol etmek, kapanan geçitler ya da zincir zorunluluğu hakkında bilgi verir. Yakıt deposunu yarıdan fazla dolu tutmak, uzun beklemelerde ısınmak için yedek sağlar. Yolculuk planınızı ve tahmini varış saatinizi bir yakınınızla paylaşmak, bir sorun olduğunda sizi aramalarını kolaylaştırır. Ön ve arka camların, aynaların, farların ve aracın tavanının kardan tamamen temizlenmesi de önemlidir: tavanda kalan kar, frenleme sırasında ön cama kayarak görüşü bir anda kapatabilir ya da arkadaki aracın camına savrulabilir. Son olarak yorgunken yola çıkmamak ve iki saatte bir mola vermek, kış koşullarında dikkatin daha hızlı tükendiği düşünülürse daha da önemli hâle gelir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), "Winter Weather: Stay Safe in Your Car"
- ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), "Winter Driving Tips"
- T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, yol durumu ve kış tedbirleri duyuruları
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir