İçeriğe geç

Dünyayı aydınlatan bilgi

13 Kasım 2026 Kıyamet Günü mü? 1960’taki “Doomsday” Çalışması Ne Diyordu?

1960’ta Science dergisinde yayımlanan “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026” başlıklı çalışma, dünya nüfusunun 13 Kasım 2026 Cuma günü sonsuza yaklaşacağını hesaplamıştı. Ancak bu bir kehanet değil, aşırı nüfus artışına dikkat çekmek için yapılmış bir uyarıydı ve nüfus artışı 1960’lardan bu yana belirgin biçimde yavaşladı.

13 Kasım 2026 Kıyamet Günü mü? 1960’taki “Doomsday” Çalışması Ne Diyordu?

Sosyal medyada “13 Kasım 2026 kıyamet günü mü?” sorusu gündemin üst sıralarında. Bu tarihin kaynağı, Avusturya asıllı Amerikalı fizikçi ve sibernetik uzmanı Heinz von Foerster ile öğrencileri Patricia M. Mora ve Lawrence W. Amiot’un 1960’ta saygın bilim dergisi Science’ta yayımladığı “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026” (Kıyamet Günü: Cuma, 13 Kasım 2026) başlıklı makale. Ancak çalışma bir kıyamet kehaneti değil; matematiksel bir model üzerinden yapılmış, bilerek çarpıcı tutulmuş bir uyarıydı.

Çalışma ne diyordu?

Yazarlar, son 2.000 yıla ait 24 dünya nüfusu tahminini incelediler ve nüfusun ikiye katlanma süresinin giderek kısaldığını gördüler. İnsanların iletişim ve iş birliği kapasitesi sayesinde kalabalıklaştıkça daha hızlı büyüyebileceğini varsayan modelleri, yaklaşık N(t) = 1,79 × 10¹¹ / (2026,87 − t)0,99 biçimindeydi. Bu denklemde paydadaki ifade sıfıra yaklaştıkça nüfus matematiksel olarak sonsuza gider; bu da Kasım 2026’ya denk geliyordu. Yazarlar, uğursuz sayılan bir “13’ü Cuma”yı seçerek dikkat çekmeyi amaçladı.

Yazarların asıl amacı neydi?

Gizmodo’nun aktardığına göre yazarlar, insanların yaşam süresini kısaltmanın söz konusu olamayacağını, bu yüzden dünyanın birlikte hareket ederek doğum oranını yarıya indirmesi gerektiğini savundu. Euronews’e göre çalışma o dönemde aşırı nüfus tartışmasını alevlendirmek için tasarlanmıştı ve dünya çapında ilgi gördü.

Tahmin neden tutmadı?

1960 eğrisi, gerçek nüfus verileriyle 1990’ların başına kadar oldukça uyumlu gitti; sonrasında artış belirgin biçimde yavaşladı. Dünya nüfusunun yıllık artış hızı 1963’te yüzde 2’nin üzerinde zirve yaptı ve 2020’de yüzde 1’in altına indi. Bugün dünya nüfusu 8,2 milyarın üzerinde; Birleşmiş Milletler projeksiyonları nüfusun 2080’lerin ortasında yaklaşık 10,3 milyarla zirveye ulaşıp ardından yavaşça azalmasını öngörüyor. Yani model, geçmiş eğilimleri sonsuza kadar uzatmanın ve insanların sorunlara uyum sağlama yeteneğini hesaba katmamanın sınırlarını gösteriyor.

Sık sorulan sorular

13 Kasım 2026’da dünyanın sonu gelecek mi? Hayır. Çalışma bir kehanet değil, nüfus artışının o günkü hızla sürmesi hâlinde ortaya çıkacak matematiksel bir sonucu gösteriyordu; bu artış hızı da çoktan düştü.

Çalışma gerçek mi? Evet. Makale Science dergisinin 1960 tarihli 132. cildinde yayımlandı ve bilim tarihinin en çok konuşulan “provokatif” makalelerinden biri olarak biliniyor.

Neden 13’ü Cuma seçildi? Hesaplanan tarih Kasım 2026’ya düşüyordu; yazarlar uğursuzlukla ilişkilendirilen 13 Kasım Cuma’yı seçerek mesajlarını daha akılda kalıcı hâle getirdi.

Bu haber 13 Kasım 2026, 14.00 (TSİ) itibarıyla derlenmiştir; gelişmeler güncellendikçe takip edilmelidir.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Heinz von Foerster, Patricia M. Mora, Lawrence W. Amiot, “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026”, Science 132 (3436), 1960, s. 1291–1295.
  2. Euronews Türkçe, “Doomsday çalışması 13 Kasım 2026’yı insanlığın son günü olarak hesaplamıştı”, 12 Kasım 2026.
  3. Gizmodo, “Scientists once calculated the date of doomsday — and it’s next month”, 2026.
Paylaş
YulaHub'ı takip edinGünün en önemli haberlerini ilk siz öğrenin.
RSS

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir