Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Ngày 13 tháng 11 năm 2026 có phải là Ngày Tận Thế? Sự thật đằng sau nghiên cứu về “Ngày Tận Thế” năm 1960

Một bài báo năm 1960 trên tạp chí Science có tựa đề “Ngày Tận Thế: Thứ Sáu, ngày 13 tháng 11 năm Công nguyên 2026” đã tính toán rằng dân số thế giới sẽ tiệm cận vô cực vào thứ Sáu, ngày 13 tháng 11 năm 2026. Nhưng đây chỉ là một cảnh báo về tình trạng bùng nổ dân số chứ không phải là một lời tiên tri, và tốc độ tăng trưởng dân số đã chậm lại rõ rệt kể từ những năm 1960.

Ngày 13 tháng 11 năm 2026 có phải là Ngày Tận Thế? Sự thật đằng sau nghiên cứu về “Ngày Tận Thế” năm 1960

“Ngày 13 tháng 11 năm 2026 có phải là ngày tận thế không?” đang là chủ đề thịnh hành trên mạng xã hội. Ngày này xuất phát từ một bài báo năm 1960 trên tạp chí Science của nhà vật lý kiêm chuyên gia lý thuyết điều khiển học người Áo-Mỹ Heinz von Foerster cùng các sinh viên của ông là Patricia M. Mora và Lawrence W. Amiot, mang tựa đề “Ngày Tận Thế: Thứ Sáu, ngày 13 tháng 11 năm Công nguyên 2026”. Nhưng bài báo này không phải là một lời tiên tri về ngày tận thế; đó là một lời cảnh báo mang tính khiêu khích có chủ đích được xây dựng dựa trên một mô hình toán học.

Nghiên cứu đã nói gì?

Các tác giả đã xem xét 24 ước tính về dân số thế giới trong 2.000 năm trước đó và nhận thấy rằng thời gian để dân số nhân đôi ngày càng ngắn lại. Mô hình của họ, giả định rằng con người gia tăng nhanh hơn khi họ trở nên đông đúc hơn nhờ khả năng giao tiếp và hợp tác, có dạng xấp xỉ N(t) = 1,79 × 10¹¹ / (2026,87 − t)0,99. Khi số hạng ở mẫu số tiến đến không, về mặt toán học, dân số sẽ tiến đến vô cực, rơi vào tháng 11 năm 2026. Các tác giả đã chọn một ngày thứ Sáu ngày 13 “xấu xí” để thu hút sự chú ý.

Mục đích thực sự của các tác giả là gì?

Theo Gizmodo, các tác giả lập luận rằng vì việc rút ngắn tuổi thọ con người là điều không thể bàn tới, thế giới nên cùng nhau hành động để giảm một nửa tỷ lệ sinh. Euronews lưu ý rằng bài báo được thiết kế nhằm thổi bùng cuộc tranh luận về bùng nổ dân số vào thời điểm đó và đã thu hút sự chú ý toàn cầu.

Tại sao dự đoán lại không thành hiện thực?

Đồ thị năm 1960 đã bám sát dữ liệu dân số thực tế khá tốt cho đến đầu những năm 1990, sau đó tốc độ tăng trưởng đã chậm lại rõ rệt. Tăng trưởng dân số thế giới hàng năm đạt đỉnh ở mức hơn 2% vào năm 1963 và giảm xuống dưới 1% vào năm 2020. Ngày nay, dân số thế giới đã vượt quá 8,2 tỷ người; các dự báo của Liên hợp quốc cho thấy con số này sẽ đạt đỉnh ở mức khoảng 10,3 tỷ người vào giữa những năm 2080 trước khi giảm dần. Do đó, mô hình này cho thấy những hạn chế của việc ngoại suy các xu hướng trong quá khứ mãi mãi và phớt lờ khả năng thích ứng của con người.

Các câu hỏi thường gặp

Thế giới có tận thế vào ngày 13 tháng 11 năm 2026 không? Không. Bài báo không phải là một lời tiên tri; nó thể hiện kết quả toán học của việc tăng trưởng dân số tiếp tục diễn ra theo tỷ lệ của thời điểm đó, và tỷ lệ đó từ lâu đã sụt giảm.

Nghiên cứu này có thật không? Có. Nó xuất hiện trong tập 132 của tạp chí Science vào năm 1960 và được biết đến là một trong những bài báo “khiêu khích” được bàn tán nhiều nhất trong lịch sử khoa học.

Tại sao lại là thứ Sáu ngày 13? Ngày được tính toán rơi vào tháng 11 năm 2026; các tác giả đã chọn thứ Sáu, ngày 13 tháng 11, một ngày gắn liền với vận rủi, để làm cho thông điệp của họ trở nên đáng nhớ.

Báo cáo này được tổng hợp tính đến ngày 13 tháng 11 năm 2026, lúc 14:00 giờ Thổ Nhĩ Kỳ; hãy theo dõi các diễn biến khi chúng được cập nhật.

Nguồn và đọc thêm

  1. Heinz von Foerster, Patricia M. Mora, Lawrence W. Amiot, “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026”, Science 132 (3436), 1960, trang 1291–1295.
  2. Euronews (Thổ Nhĩ Kỳ), “Doomsday çalışması 13 Kasım 2026’yı insanlığın son günü olarak hesaplamıştı”, 12 tháng 11 năm 2026.
  3. Gizmodo, “Scientists once calculated the date of doomsday — and it’s next month”, 2026.
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *