Vitamin D giúp cơ thể hấp thụ canxi và phốt pho từ thực phẩm, đóng vai trò thiết yếu cho xương và răng chắc khỏe. Vitamin này cũng được biết đến với vai trò hỗ trợ chức năng cơ bắp và hệ miễn dịch. Không giống như các loại vitamin khác, phần lớn vitamin D không được tạo ra từ thực phẩm mà được cơ thể tổng hợp khi da tiếp xúc với tia UVB từ ánh nắng mặt trời.
Vitamin D đến từ đâu?
- Ánh nắng mặt trời: Da tổng hợp vitamin D khi tiếp xúc với tia UVB. Lượng vitamin D tạo ra phụ thuộc vào mùa, vĩ độ, thời điểm trong ngày, màu da và diện tích da tiếp xúc với ánh nắng.
- Thực phẩm: Các loại cá béo như cá hồi, cá thu và cá mòi, lòng đỏ trứng, một số loại nấm và thực phẩm tăng cường như một số loại sữa, ngũ cốc ăn sáng và các loại phết thực phẩm.
- Thực phẩm bổ sung: Dạng giọt, viên nén hoặc viên nang được sử dụng theo lời khuyên của bác sĩ.
Ai có nguy cơ bị thiếu hụt?
- Những người sống ở các vĩ độ phía bắc và những người ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào mùa đông
- Những người dành phần lớn thời gian ở trong nhà, nhân viên văn phòng và những người hạn chế vận động
- Những người có làn da sẫm màu (sắc tố da làm chậm quá trình sản xuất vitamin D)
- Người cao tuổi (khả năng sản xuất vitamin D của da suy giảm theo tuổi tác)
- Trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và cho con bú
- Những người mắc một số bệnh lý về đường ruột, thận hoặc gan
Các dấu hiệu có thể cho thấy sự thiếu hụt
Thiếu hụt nhẹ thường không gây ra triệu chứng. Thiếu hụt đáng kể có thể gây mệt mỏi, đau xương, đau cơ và yếu cơ. Thiếu hụt nghiêm trọng kéo dài có thể dẫn đến bệnh còi xương ở trẻ em, làm mềm xương (nhuyễn xương) và tăng nguy cơ loãng xương ở người lớn. Tình trạng thiếu hụt chỉ có thể được chẩn đoán chính xác thông qua xét nghiệm máu.
Lưu ý khi sử dụng thực phẩm bổ sung
Vitamin D tan trong chất béo và có thể tích tụ trong cơ thể. Việc sử dụng thực phẩm bổ sung liều cao trong thời gian dài mà không có sự giám sát y tế có thể làm tăng nồng độ canxi trong máu quá mức, gây hại cho thận và tim. Liều lượng và thời gian sử dụng nên được bác sĩ chỉ định dựa trên kết quả xét nghiệm máu của bạn.
Xét nghiệm vitamin D đo lường điều gì và cách đọc kết quả như thế nào?
Để xác định mức độ vitamin D trong cơ thể, xét nghiệm máu thường đo nồng độ 25-hydroxyvitamin D, viết tắt là 25(OH)D. Các phòng thí nghiệm có thể đưa ra kết quả theo hai đơn vị khác nhau: nanogram trên mililit (ng/mL) hoặc nanomol trên lít (nmol/L). 1 ng/mL tương ứng với khoảng 2,5 nmol/L, vì vậy bạn cần chú ý đến đơn vị đo khi so sánh hai kết quả.
Theo Văn phòng Thực phẩm bổ sung thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), các giá trị dưới 30 nmol/L (12 ng/mL) có liên quan đến nguy cơ thiếu hụt, trong khi mức 50 nmol/L (20 ng/mL) trở lên thường được coi là đầy đủ cho sức khỏe xương ở hầu hết mọi người. Tuy nhiên, các tổ chức có quan điểm khác nhau về giá trị nào được coi là "đầy đủ" và kết quả luôn cần được đánh giá cùng với tình trạng sức khỏe tổng thể của mỗi người.
Bạn có thể tổng hợp đủ vitamin D từ ánh nắng mặt trời vào mùa đông không?
Khi mặt trời ở vị trí thấp hơn trên bầu trời, ít tia UVB xuyên qua bầu khí quyển hơn. Đó là lý do tại sao ở các vĩ độ cao vào những tháng mùa đông, da có thể sản xuất rất ít vitamin D mặc dù bạn dành thời gian ở ngoài trời. Ví dụ, tại Vương quốc Anh, Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) tuyên bố rằng từ khoảng tháng 10 đến đầu tháng 3, ánh nắng mặt trời không chứa đủ tia UVB để cơ thể sản xuất vitamin D và họ đã đưa ra lời khuyên chính thức cho giai đoạn này.
- Vĩ độ: Bạn càng ở xa đường xích đạo, khả năng sản xuất vitamin D vào mùa đông càng thấp.
- Thời điểm trong ngày: Tia UVB mạnh nhất vào khoảng giữa trưa, khi mặt trời ở vị trí cao nhất.
- Bảo vệ da: Nguy cơ cháy nắng luôn xảy ra trước khi có bất kỳ lợi ích nào từ vitamin D; không khuyến khích việc tắm nắng trong thời gian dài mà không có biện pháp bảo vệ.
Việc bạn có cần bổ sung vitamin D hay không và liều lượng bao nhiêu phụ thuộc vào từng cá nhân; hãy hỏi ý kiến bác sĩ về vấn đề này. Phần này chỉ mang tính chất thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế.
Các câu hỏi thường gặp
Ngồi dưới nắng sau cửa kính có cung cấp vitamin D không?
Không. Kính cửa sổ chặn hầu hết các tia UVB cần thiết cho quá trình sản xuất vitamin D.
Kem chống nắng có ngăn cản quá trình sản xuất vitamin D không?
Về lý thuyết, kem chống nắng có thể làm giảm quá trình này, nhưng trong thực tế, việc thoa kem hiếm khi hoàn hảo, vì vậy tác động là hạn chế. Vì việc bảo vệ da khỏi ung thư da là rất quan trọng, nên không khuyến khích việc ngừng sử dụng kem chống nắng; hãy trao đổi với bác sĩ nếu bạn lo ngại.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung và không phải là lời khuyên y tế. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung.
Nguồn và tài liệu tham khảo
- Văn phòng Thực phẩm bổ sung NIH – Vitamin D: Tờ thông tin dành cho chuyên gia y tế
- NHS – Vitamin D
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *