Nhịn ăn gián đoạn là một mô hình ăn uống luân phiên giữa các khoảng thời gian không ăn, vào những giờ nhất định hoặc những ngày nhất định, với các khoảng thời gian ăn uống bình thường. Đây không hẳn là một kế hoạch ăn kiêng mà là một phương pháp về thời gian. Sự phổ biến của nó đến từ các quy tắc có vẻ đơn giản và từ một số nghiên cứu báo cáo về tác động tích cực đối với sức khỏe trao đổi chất, nhưng khoa học vẫn chưa trả lời được mọi câu hỏi.
Các phương pháp phổ biến
- 16:8 (ăn uống hạn chế thời gian): Thức ăn được tiêu thụ trong khoảng thời gian 8 giờ và chỉ dùng các loại đồ uống không calo như nước lọc, trà hoặc cà phê không đường trong 16 giờ còn lại, ví dụ như ăn trong khoảng từ 12:00 đến 20:00.
- 5:2: Ăn uống bình thường năm ngày một tuần, với lượng năng lượng nạp vào giảm mạnh trong hai ngày không liên tiếp.
- Nhịn ăn cách ngày: Một ngày ăn bình thường, một ngày nạp rất ít calo. Phương pháp này khó tuân thủ hơn.
Nghiên cứu nói gì?
Các nghiên cứu có kiểm soát cho thấy nhịn ăn gián đoạn thường mang lại kết quả giảm cân tương tự như việc cắt giảm calo mỗi ngày, nghĩa là phần lớn việc giảm cân đến từ việc giảm tổng lượng năng lượng nạp vào. Đối với một số người, việc giới hạn giờ ăn có thể dễ duy trì hơn so với việc đếm calo. Có những nghiên cứu đầy hứa hẹn nhưng ngắn hạn về độ nhạy insulin, huyết áp và cholesterol. Các nghiên cứu mạnh mẽ trên người về tác động lâu dài và các tuyên bố như “nó giúp kéo dài tuổi thọ” vẫn còn thiếu.
Tác dụng phụ có thể xảy ra
Trong những tuần đầu tiên, có thể xuất hiện cảm giác đói, đau đầu, mệt mỏi, cáu gắt và khó tập trung. Xu hướng ăn quá nhiều trong cửa sổ ăn uống có thể làm mất đi những lợi ích mong đợi. Việc uống đủ nước và chọn các bữa ăn cân bằng, giàu rau xanh, protein và chất xơ trong thời gian ăn là rất quan trọng.
Ai nên tránh?
- Phụ nữ mang thai và cho con bú
- Trẻ em và thanh thiếu niên
- Người có tiền sử rối loạn ăn uống
- Người đang sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết để điều trị tiểu đường (nguy cơ hạ đường huyết)
- Người đang dùng thuốc thường xuyên, mắc bệnh mãn tính hoặc thiếu cân (nếu không có sự chấp thuận của bác sĩ)
Sự khác biệt giữa nhịn ăn gián đoạn và nhịn ăn trong tháng Ramadan
Mặc dù nhịn ăn gián đoạn và nhịn ăn trong tháng Ramadan đều có ý tưởng không ăn vào những thời điểm nhất định, nhưng chúng khác nhau về mục đích và cách thực hiện.
- Nước và đồ uống: Trong nhịn ăn gián đoạn, các loại đồ uống không calo như nước lọc, trà và cà phê không đường được phép dùng trong những giờ không ăn; trong nhịn ăn Ramadan, không được ăn hoặc uống bất cứ thứ gì, kể cả nước, từ lúc bình minh đến hoàng hôn.
- Thời gian: Trong nhịn ăn gián đoạn, cá nhân tự chọn cửa sổ ăn uống; thời điểm bắt đầu và kết thúc việc nhịn ăn Ramadan được xác định bởi chuyển động của mặt trời và thay đổi theo mùa.
- Mục đích: Nhịn ăn gián đoạn là một mô hình ăn uống thường được thực hiện để quản lý cân nặng hoặc sức khỏe trao đổi chất; nhịn ăn Ramadan là một hành động thờ cúng tôn giáo.
Những điều vẫn chưa biết về tác động lâu dài
Hầu hết các nghiên cứu về nhịn ăn gián đoạn kéo dài từ vài tuần đến một năm; dữ liệu mạnh mẽ về tác động trong nhiều năm vẫn còn hạn chế. Ví dụ, trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học New England năm 2022, theo dõi 139 người trong một năm, việc thêm cửa sổ ăn uống 8 giờ vào chế độ hạn chế calo không tạo ra sự khác biệt đáng kể về giảm cân so với nhóm chỉ thực hiện hạn chế calo đơn thuần.
Những kết quả này không có nghĩa là nhịn ăn gián đoạn không hiệu quả; thay vào đó, chúng cho thấy tác động chính đến từ tổng lượng năng lượng nạp vào và các thói quen bền vững. Các tổ chức như NIA, một phần của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, cũng nhấn mạnh rằng những thay đổi đối với mô hình ăn uống nên được đánh giá dựa trên sức khỏe của từng cá nhân. Phần này chỉ dành cho thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế; hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng của bạn.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về các quyết định liên quan đến sức khỏe của bạn.
Các câu hỏi thường gặp
Tôi có thể uống cà phê trong giờ nhịn ăn không?
Trong hầu hết các mô hình nhịn ăn gián đoạn, các loại đồ uống không calo như cà phê đen, trà và nước lọc đều được phép. Việc thêm đường, sữa hoặc kem sẽ làm phá vỡ quá trình nhịn ăn.
Nguồn và đọc thêm
- Rafael de Cabo và Mark P. Mattson, “Tác động của nhịn ăn gián đoạn đối với sức khỏe, lão hóa và bệnh tật”, Tạp chí Y học New England, 2019.
- Ethan J. Lowe và cộng sự, “Tác động của việc ăn uống hạn chế thời gian đối với giảm cân…” (thử nghiệm TREAT), JAMA Internal Medicine, 2020.
- NHS, trang thông tin “Nhịn ăn gián đoạn”.
- Liu D. và cộng sự – Hạn chế calo có hoặc không có ăn uống hạn chế thời gian trong giảm cân, NEJM 2022
- Viện Quốc gia về Lão hóa – Hạn chế calo và chế độ ăn kiêng nhịn ăn
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *