Đường ruột của con người là nơi cư trú của hàng nghìn tỷ vi sinh vật, chủ yếu là vi khuẩn. Cộng đồng này, được gọi là "hệ vi sinh vật đường ruột", đóng vai trò trong nhiều quá trình từ tiêu hóa đến hệ miễn dịch. Nghiên cứu trong những năm gần đây đã làm tăng đáng kể sự quan tâm đến probiotics.
Probiotics là gì?
Theo định nghĩa được Tổ chức Y tế Thế giới và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp sử dụng, probiotics là các vi sinh vật sống mang lại lợi ích cho sức khỏe khi được tiêu thụ với lượng đầy đủ. Một số loại thực phẩm lên men như sữa chua và kefir, cũng như các chất bổ sung, là nguồn cung cấp probiotics.
Prebiotics là gì?
Prebiotics là các thành phần thực phẩm không tiêu hóa được giúp nuôi dưỡng các vi khuẩn đường ruột có lợi. Hành tây, tỏi, tỏi tây, atisô, chuối, yến mạch và các loại đậu là những nguồn cung cấp tốt. Tóm lại, probiotics là "vi khuẩn tốt" và prebiotics là "thức ăn của chúng".
Thực phẩm lên men
- Sữa chua: Một nền tảng của ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ; sữa chua với các chủng men sống là một nguồn cung cấp probiotics.
- Kefir: Một loại đồ uống được làm bằng cách lên men sữa với hạt kefir, chứa nhiều loại vi sinh vật đa dạng.
- Dưa muối: Dưa muối được làm bằng cách lên men tự nhiên trong nước muối thay vì giấm có thể chứa vi khuẩn sống.
- Tarhana và boza: Các sản phẩm lên men truyền thống của Thổ Nhĩ Kỳ, mặc dù việc nấu chín có thể làm bất hoạt nhiều vi khuẩn sống.
- Dưa cải muối (Sauerkraut) và kim chi: Các loại rau củ lên men từ các nền ẩm thực khác.
Khoa học nói gì?
Có bằng chứng cho thấy một số chủng probiotic nhất định có thể giúp ích trong các tình huống cụ thể, chẳng hạn như giảm tiêu chảy do kháng sinh. Nhưng tác dụng thay đổi rất nhiều tùy theo chủng, lượng và từng người; việc coi probiotics là thuốc chữa bách bệnh là không chính xác về mặt khoa học. Đối với những người khỏe mạnh, một chế độ ăn uống đa dạng, giàu chất xơ là cách đáng tin cậy nhất để hỗ trợ hệ vi sinh vật đường ruột.
Lời khuyên cho việc ăn uống thân thiện với đường ruột
- Thêm sữa chua không đường hoặc kefir vào chế độ ăn uống hàng ngày của bạn.
- Ăn đa dạng hơn các loại rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.
- Hạn chế thực phẩm siêu chế biến và đường.
- Chỉ sử dụng kháng sinh khi bác sĩ kê đơn và theo chỉ dẫn.
Có phải mọi thực phẩm lên men đều là probiotic?
Không. Các nhà khoa học phân biệt giữa hai khái niệm: thực phẩm lên men là thực phẩm được sản xuất thông qua hoạt động của vi sinh vật, trong khi probiotic là một vi sinh vật cụ thể được chứng minh là có lợi cho sức khỏe khi được đưa vào cơ thể ở dạng sống với lượng đầy đủ. Tuyên bố đồng thuận được Hiệp hội Khoa học Quốc tế về Probiotics và Prebiotics (ISAPP) công bố năm 2021 đã làm rõ sự khác biệt này.
- Không còn vi khuẩn sống: Bánh mì bột chua trong quá trình nướng, dưa muối tiệt trùng và thực phẩm đóng hộp bị mất vi khuẩn do xử lý nhiệt.
- Chứa các chủng men sống: Các sản phẩm không qua xử lý nhiệt, chẳng hạn như sữa chua, kefir và dưa muối tự làm, có thể mang vi sinh vật sống.
- Để được gọi là probiotic: Chủng vi khuẩn bên trong phải được xác định và lợi ích của nó phải được chứng minh trong các nghiên cứu.
Nói cách khác, thực phẩm lên men có thể là một phần có giá trị của chế độ ăn uống cân bằng, nhưng không chính xác khi tự động coi tất cả chúng là “probiotic”.
Bạn nên kiểm tra những gì trên nhãn thực phẩm bổ sung probiotic?
Khi chọn một loại thực phẩm bổ sung, điều đầu tiên cần tìm là tên đầy đủ của chủng vi khuẩn. Về mặt khoa học, một loại probiotic được xác định bằng chi, loài và mã chủng của nó, vì các chủng khác nhau của cùng một loài có thể có tác dụng khác nhau. Thông tin quan trọng thứ hai là liệu số lượng đơn vị hình thành khuẩn lạc (CFU) có được đảm bảo vào cuối thời hạn sử dụng hay chỉ tại thời điểm sản xuất. Điều kiện bảo quản cũng rất quan trọng; một số sản phẩm cần được giữ trong tủ lạnh.
NCCIH, một phần của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, tuyên bố rằng probiotics thường được dung nạp tốt ở những người khỏe mạnh, nhưng các trường hợp nhiễm trùng nghiêm trọng đã được báo cáo ở những người có hệ miễn dịch suy yếu và những người bị bệnh nặng. Nếu bạn có tình trạng bệnh mãn tính, đang mang thai hoặc dùng thuốc thường xuyên, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu sử dụng thực phẩm bổ sung. Phần này chỉ dành cho thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế.
Các câu hỏi thường gặp
Tôi có nên dùng thực phẩm bổ sung probiotic không?
Điều đó phụ thuộc vào sức khỏe cá nhân của bạn. Những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc mắc bệnh mãn tính đặc biệt nên nói chuyện với bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung.
Sữa chua tự làm có phải là probiotic không?
Sữa chua tự làm cũng chứa các chủng men sống. Loại và lượng vi khuẩn phụ thuộc vào men cái được sử dụng.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế.
Nguồn và đọc thêm
- Marco M. L. và cộng sự (2021), Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology – Tuyên bố đồng thuận của ISAPP về thực phẩm lên men
- NIH NCCIH – Probiotics: Những điều bạn cần biết
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *