Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Lịch sử bóng rổ: Từ giỏ đựng đào trong phòng tập đến NBA và Thế vận hội

Bóng rổ là một trong số ít các môn thể thao có nguồn gốc được biết đến chính xác: vào mùa đông năm 1891, một giáo viên giáo dục thể chất đã viết ra 13 quy tắc cho trò chơi nhằm giúp học sinh duy trì hoạt động trong nhà. Câu chuyện về bóng rổ, từ những chiếc giỏ đựng đào cho đến đồng hồ tính thời gian tấn công, cú ném ba điểm và các giải đấu trên khắp thế giới.

Lịch sử bóng rổ: Từ giỏ đựng đào trong phòng tập đến NBA và Thế vận hội

Hầu hết các môn thể thao đều phát triển từ các trò chơi dân gian qua nhiều thế kỷ và câu hỏi về “trận đấu đầu tiên” không có câu trả lời chính xác. Bóng rổ là một ngoại lệ: người phát minh ra nó, phòng tập nơi nó ra đời và ngày ban hành các quy tắc đầu tiên của nó đều được biết rõ. Một môn thể thao được chơi và theo dõi bởi hàng trăm triệu người ngày nay bắt đầu từ một giáo viên đang cố gắng giữ cho học sinh của mình bận rộn vào mùa đông.

Giải pháp của một người thầy

Vào mùa thu năm 1891, James Naismith, người giảng dạy tại trường đào tạo YMCA ở Springfield, được giao một nhiệm vụ khó khăn: phát minh ra một trò chơi trong nhà dành cho học sinh phải ở trong nhà suốt mùa đông dài ở New England, vừa mang tính giải trí vừa tránh va chạm mạnh. Naismith lập luận rằng bóng đá và bóng bầu dục sẽ rất nguy hiểm khi chơi trong nhà. Giải pháp của ông là ném quả bóng lên, hướng về phía mục tiêu nằm trên đầu người chơi, sao cho độ chính xác quan trọng hơn sức mạnh.

Naismith đã viết ra 13 quy tắc. Quả bóng sẽ được chơi bằng tay nhưng không được cầm bóng khi đang chạy, không được đẩy hoặc ngáng chân, và cú ném vào mục tiêu sẽ được tính điểm. Hai chiếc giỏ đựng đào được treo ở ban công phòng tập với độ cao khoảng 3,05 mét (10 feet), vẫn là chiều cao của vành rổ cho đến ngày nay. Trong các trận đấu đầu tiên diễn ra vào tháng 12 năm 1891, có hai đội gồm chín người và bàn thắng rất hiếm; vì những chiếc giỏ có đáy, nên ai đó phải trèo lên thang để lấy bóng ra sau mỗi lần ghi điểm.

Một trò chơi lan tỏa nhanh chóng

Nhờ mạng lưới YMCA, bóng rổ đã đến mọi ngóc ngách của Hoa Kỳ chỉ trong vài năm, sau đó lan sang Canada, Trung Quốc, Nhật Bản và châu Âu. Năm 1892, Senda Berenson đã điều chỉnh trò chơi cho phụ nữ tại Đại học Smith, vì vậy bóng rổ nữ có lịch sử gần như lâu đời bằng chính môn thể thao này. Theo thời gian, chiếc giỏ được thay thế bằng vành sắt và lưới, dẫn bóng trở thành một phần cơ bản của lối chơi, và bảng rổ được thêm vào để ngăn khán giả cản trở các cú ném.

Thi đấu chuyên nghiệp và các giải đấu lớn

Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA) được thành lập tại Geneva vào năm 1832 [chú thích: 1932], và bóng rổ gia nhập chương trình chính thức tại Thế vận hội Berlin 1936, nơi chính Naismith đã theo dõi. Tại Hoa Kỳ, Hiệp hội Bóng rổ Châu Mỹ, được thành lập năm 1946, đã sáp nhập với một giải đấu đối thủ vào năm 1949 và lấy tên là NBA. Đồng hồ tính thời gian tấn công 24 giây, được giới thiệu vào năm 1954, đã ngăn các đội câu giờ và mang lại nhịp độ hiện đại cho trận đấu. Vạch ba điểm xuất hiện ở NBA trong mùa giải 1979–80 và trong các quy tắc của FIBA vào năm 1984.

Bóng rổ ngày nay

Bóng rổ được tính là một trong những môn thể thao đồng đội được chơi nhiều nhất trên thế giới sau bóng đá. Bên cạnh NBA, EuroLeague ở châu Âu, các giải vô địch quốc gia và Giải vô địch bóng rổ thế giới FIBA thu hút lượng lớn khán giả. Tại Thế vận hội Tokyo 2020, bóng rổ 3x3, ra đời từ đường phố, cũng trở thành một nội dung thi đấu tại Olympic. Số lượng ngày càng tăng các cầu thủ châu Âu, châu Phi và châu Á tại NBA cho thấy môn thể thao này đã trở thành một môn thể thao mang tính toàn cầu thực sự.

Các câu hỏi thường gặp

Tỷ số của trận đấu bóng rổ đầu tiên là bao nhiêu?

Theo câu chuyện phổ biến, trận đấu đầu tiên kết thúc với tỷ số 1–0. Điều này cho thấy việc ghi bàn khó khăn như thế nào vào thời điểm đó và kỹ thuật ném bóng vẫn còn kém phát triển như thế nào trong những năm đầu của môn thể thao này.

Các quy tắc gốc của Naismith hiện ở đâu?

Bản quy tắc đánh máy gồm hai trang gốc của Naismith đã được bán đấu giá vào năm 2010 và hiện đang được trưng bày tại Đại học Kansas, nơi Naismith đã làm việc phần lớn cuộc đời mình.

Nguồn và đọc thêm

  1. Naismith Memorial Basketball Hall of Fame, Tiểu sử “James Naismith”.
  2. FIBA, các trang lịch sử.
  3. James Naismith, Basketball: Its Origin and Development (1941).
  4. Đại học Kansas, Triển lãm “Original Rules of Basket Ball”.
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *