Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Cơ bản về bóng rổ: Hướng dẫn cho người mới bắt đầu về các quy tắc chính

Từ giá trị điểm đến vi phạm chạy bước, từ đồng hồ ném bóng đến lỗi phạm: những quy tắc cơ bản bạn cần biết để xem hoặc chơi bóng rổ.

Cơ bản về bóng rổ: Hướng dẫn cho người mới bắt đầu về các quy tắc chính

Bóng rổ được phát minh năm 1891 tại Hoa Kỳ bởi giáo viên thể dục James Naismith. Ngày nay, đây là một trong những môn thể thao phổ biến nhất thế giới. Các trận đấu quốc tế tuân theo quy tắc FIBA, trong khi NBA có quy tắc riêng; nhưng logic cơ bản là như nhau.

Mục tiêu và cách tính điểm

  • Ném phạt: 1 điểm
  • Quả bóng từ bên trong đường ba điểm: 2 điểm
  • Quả bóng từ bên ngoài đường ba điểm: 3 điểm

Thời gian thi đấu

Theo quy tắc FIBA, một trận đấu gồm 4 hiệp, mỗi hiệp 10 phút; ở NBA mỗi hiệp là 12 phút. Hòa nhau sẽ chơi hiệp phụ.

Quy tắc chạy bóng và bước chân

  • Travelling: thực hiện nhiều bước chân hơn mức cho phép khi đang cầm bóng.
  • Double dribble: bắt đầu chạy bóng lại sau khi đã dừng, hoặc chạy bóng bằng cả hai tay.

Quy tắc về thời gian

  • 24 giây: đội tấn công phải ném bóng chạm vào khung trong vòng 24 giây.
  • 8 giây: bóng phải vượt qua vào nửa sân đối phương trong vòng 8 giây.
  • 3 giây: cầu thủ tấn công không được ở trong khu vực cấm của đối phương quá 3 giây.

Lỗi phạm

Va chạm thể chất trái phép với đối thủ là một lỗi phạm. Cầu thủ bị phạm lỗi khi đang ném bóng sẽ được ném phạt. Cầu thủ sẽ bị loại khỏi trận đấu sau 5 lỗi phạm theo FIBA và 6 lỗi theo NBA.

Nắm vững những kiến thức cơ bản này giúp dễ dàng hiểu quyết định của trọng tài và theo dõi nhịp độ trận đấu.

13 quy tắc ban đầu của Naismith

Vào mùa đông năm 1891, James Naismith đang giảng dạy tại một trường đào tạo YMCA ở Springfield, Massachusetts. Nhiệm vụ của ông là sáng tạo ra một trò chơi mà học sinh có thể chơi trong nhà trong những tháng mùa đông mà không cần va chạm mạnh. Ông treo hai rổ đào lên ban công phòng tập, và trận đấu đầu tiên được tổ chức vào tháng 12 năm 1891. 13 quy tắc do Naismith soạn thảo được đăng trên tạp chí của trường vào tháng 1 năm 1892. Theo các quy tắc này, chạy với bóng bị cấm; bóng chỉ có thể di chuyển bằng cách ném hoặc vỗ bằng tay. Vì các rổ có đáy kín, ai đó phải leo thang để lấy bóng sau mỗi lần ghi điểm; việc chuyển sang lưới đáy mở đến sau này.

Vị trí cầu thủ

Trong bóng rổ, mỗi đội đưa 5 cầu thủ lên sân, và các vị trí thường được đánh số từ 1 đến 5. Cầu thủ điều phối (point guard, số 1) đưa bóng lên sân, chỉ đạo tấn công và phân phối đường chuyền cho đồng đội. Cầu thủ bắn ngoài (shooting guard, số 2) thường nổi bật với khả năng ném xa chính xác. Tiền đạo nhỏ (small forward, số 3) là cầu thủ đa năng, vừa có thể ném từ ngoài, vừa có thể đột phá vào rổ. Tiền đạo lớn (power forward, số 4) lo phần tranh bóng phản và công việc thể lực gần rổ. Trung phong (centre, số 5) thường là cầu thủ cao nhất đội; anh ấy hoặc cô ấy phòng thủ gần rổ, chặn ném và bắt bóng phản. Trong bóng rổ hiện đại, các ranh giới này ngày càng mờ nhạt, và nhiều cầu thủ cao có thể ném ba điểm.

Kích thước sân và chiều cao rổ

Theo quy tắc FIBA, sân bóng rổ dài 28 mét và rộng 15 mét. Khung rổ cao 3.05 mét so với sàn; con số này xuất phát từ chiều cao ban công nơi Naismith treo rổ, 10 feet, và chưa thay đổi cho đến nay. Ở FIBA, đường ba điểm cách 6.75 mét từ điểm thẳng đứng dưới rổ. Ở NBA, sân lớn hơn một chút và đường ba điểm ở đỉnh cung cách 7.24 mét; ở các góc thì khoảng cách ngắn hơn. Đường ném phạt cách mặt bảng khoảng 4.6 mét. Do những khác biệt này, cầu thủ NBA tham gia thi đấu quốc tế có thể cần một thời gian ngắn để thích ứng.

Bóng rổ tại Olympic

Bóng rổ nam lần đầu tiên trở thành môn thi đấu chính thức tại Olympic Berlin năm 1936. Chính Naismith cũng có mặt trong số các khách mời theo dõi giải đấu. Các trận đấu được tổ chức ngoài trời trên sân đất và cát, và trận chung kết diễn ra trong mưa lớn. Bóng rổ nữ gia nhập chương trình tại Olympic Montreal năm 1976. Tại Barcelona năm 1992, đội tuyển Mỹ có sự tham gia của cầu thủ NBA lần đầu tiên đi vào lịch sử với danh xưng "Dream Team". Bóng rổ 3x3, phát triển từ bóng rổ đường phố và thi đấu ba đối ba trên nửa sân, trở thành môn thi đấu Olympic lần đầu tại Olympic Tokyo 2020, được tổ chức năm 2021.

Bóng rổ tại Thổ Nhĩ Kỳ

Đặc biệt kể từ những năm 2000, Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành một quốc gia mạnh trong bóng rổ quốc tế. Đội tuyển nam vào chung kết Giải vô địch thế giới FIBA 2010, mà họ chủ nhà, giành huy chương bạc, và được biệt danh "12 Người Khổng Lồ" trong giải đấu. Họ cũng từng giành á quân tại Giải vô địch châu Âu 2001. Ở cấp độ câu lạc bộ, Fenerbahçe vô địch EuroLeague, giải đấu câu lạc bộ hàng đầu châu Âu, năm 2017, và Anadolu Efes vô địch hai năm liên tiếp năm 2021 và 2022. Về bóng rổ nữ, đội tuyển quốc gia và các câu lạc bộ cũng đạt thành tích đáng chú ý tại châu Âu. Ngày nay, bóng rổ là một trong những môn thể thao tập thể được theo dõi nhiều nhất tại Thổ Nhĩ Kỳ sau bóng đá.

Dành cho những người muốn bắt đầu chơi

Bóng rổ là môn thể thao có thể chơi với rất ít dụng cụ: một quả bóng, đôi giày thoải mái bảo vệ cổ chân và một cái rổ dễ tiếp cận là đủ. Người mới bắt đầu có thể học cách chạy bóng bằng cả hai tay, thực hiện đường chuyền ngực và ném layup từ dưới rổ. Trẻ em dùng bóng nhỏ, nhẹ hơn và rổ thấp hơn; FIBA cho phép hạ thấp chiều cao rổ trong mini-basketball. Vì bắt đầu chơi mà không khởi động có thể dẫn đến chấn thương cổ chân và gối do dừng đột ngột và nhảy, khuyến nghị mỗi buổi tập nên bắt đầu bằng khởi động ngắn. Các cơ sở thể thao công cộng và câu lạc bộ trường học là điểm khởi đầu tốt để chơi thường xuyên.

Dấu hiệu trọng tài: những gì cần quan sát trong trận đấu

Trong các trận bóng rổ, trọng tài thể hiện quyết định bằng các tín hiệu tay quy định, và biết các tín hiệu này giúp dễ dàng theo dõi trận đấu. Trọng tài xoay hai nắm đùi quanh nhau ở ngực cao báo hiệu vi phạm chạy bước, trong khi vỗ tay lên xuống báo hiệu vi phạm chạy bóng đôi. Khi phán quyết lỗi phạm, trọng tài trước tiên giơ nắm đùi chặt, sau đó dùng ngón tay chỉ số áo của cầu thủ phạm lỗi. Khi có lần ném ba điểm, một tay giơ lên ba ngón; nếu bóng vào, cả hai tay giơ lên. Hết thời gian ném bóng (shot clock) được báo hiệu bằng trọng tài chạm đầu ngón tay vào vai. Danh sách đầy đủ các tín hiệu này, kèm minh họa, có trong sách luật chính thức của FIBA.

Nguồn và đọc thêm

  1. FIBA, Luật bóng rổ chính thức 2024
  2. Viện Danh vọng Bóng rổ Naismith, tiểu sử "James Naismith"
  3. Olympics.com, lịch sử "Bóng rổ" và "Bóng rổ 3x3"
  4. FIBA, Luật bóng rổ chính thức 2024 – Tín hiệu trọng tài
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *