Ánh nắng mặt trời rất quan trọng đối với việc tổng hợp vitamin D và tâm trạng, nhưng việc tiếp xúc quá nhiều và không được bảo vệ trước tia cực tím (UV) có thể gây cháy nắng, lão hóa da sớm và làm tăng nguy cơ ung thư da. Các biện pháp bảo vệ hợp lý giúp bạn tận hưởng ánh nắng một cách an toàn.
Sự khác biệt giữa UVA và UVB
- UVB: Tác động đến các lớp da phía trên và là nguyên nhân chính gây cháy nắng. Tia này mạnh nhất vào mùa hè và khoảng thời gian giữa trưa.
- UVA: Thâm nhập sâu hơn vào các lớp da và liên quan đến tình trạng lão hóa sớm cũng như tăng sắc tố da. Tia này hiện diện quanh năm và có thể xuyên qua kính.
Chỉ số SPF có ý nghĩa gì?
SPF (chỉ số chống nắng) cho biết mức độ bảo vệ của sản phẩm chống lại tia UVB. SPF 30 chặn khoảng 97% tia UVB và SPF 50 chặn khoảng 98%, vì vậy việc gấp đôi chỉ số SPF không có nghĩa là gấp đôi mức độ bảo vệ. Để chống lại tia UVA, hãy tìm nhãn "broad spectrum" ( phổ rộng) hoặc biểu tượng UVA trên bao bì.
Sử dụng đúng cách
- Thoa đủ lượng: Toàn bộ cơ thể của một người lớn cần khoảng một nắm tay. Thoa quá ít sẽ làm giảm đáng kể mức độ bảo vệ được ghi trên nhãn.
- Thoa trước khi ra ngoài: Bôi kem khoảng 15–20 phút trước khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
- Thoa lại: Ít nhất hai tiếng một lần, và sau khi bơi lội, đổ mồ hôi hoặc lau người bằng khăn.
- Các vùng dễ quên: Tai, sau gáy, mu bàn chân và môi thường hay bị bỏ sót.
- Cả vào những ngày nhiều mây: Phần lớn tia UV vẫn có thể xuyên qua mây.
Bảo vệ ngoài kem chống nắng
- Tránh ở ngoài nắng vào khoảng giữa trưa, thời điểm tia UV mạnh nhất.
- Đội mũ rộng vành, đeo kính râm chống tia UV và mặc quần áo dệt dày.
- Tuyết, nước và cát phản xạ tia UV và làm tăng mức độ tiếp xúc; cần đặc biệt chú ý khi ở vùng núi và bãi biển.
- Khi chỉ số UV trên các ứng dụng thời tiết từ 3 trở lên, hãy tăng cường bảo vệ.
- Tránh sử dụng giường tắm nắng.
Trẻ sơ sinh và trẻ em
Trẻ sơ sinh nên được tránh ánh nắng trực tiếp. Đối với trẻ em, bóng râm, quần áo và mũ là tuyến phòng thủ đầu tiên; hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa khi chọn kem chống nắng cho trẻ.
Cách sử dụng chỉ số UV
Chỉ số UV cho biết cường độ tia cực tím của mặt trời có thể gây hại cho da theo thang điểm từ 1 đến trên 11. Nhiều ứng dụng thời tiết cập nhật giá trị này mỗi ngày. Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới:
- 1–2 (thấp): Hầu hết mọi người không cần biện pháp phòng ngừa đặc biệt nào.
- 3–7 (trung bình–cao): Tránh nắng vào khoảng giữa trưa và đội mũ, đeo kính râm cũng như bôi kem chống nắng.
- 8 trở lên (rất cao–cực kỳ cao): Hạn chế tối đa việc ra ngoài trời vào khoảng giữa trưa và áp dụng đồng thời tất cả các biện pháp bảo vệ.
Tia UV có thể chạm đến da ngay cả vào những ngày nhiều mây; tuyết, nước và cát phản xạ các tia này và làm tăng tác hại của chúng. Đó là lý do tại sao việc bảo vệ da thậm chí còn quan trọng hơn khi đi trượt tuyết hoặc ở bãi biển.
Kiểm tra nốt ruồi của bạn: quy tắc ABCDE
Bên cạnh việc bảo vệ bản thân khỏi ánh nắng mặt trời, việc thường xuyên kiểm tra các nốt ruồi trên da giúp phát hiện sớm ung thư da. Quy tắc ABCDE do các bác sĩ da liễu khuyến nghị tóm tắt các dấu hiệu cần chú ý: Asymmetry (Sự bất đối xứng - hai nửa nốt ruồi khác nhau), Border (Viền - bờ viền không đều), Colour (Màu sắc - có nhiều hơn một màu hoặc thay đổi màu sắc), Diameter (Đường kính - lớn hơn 6 milimét) và Evolving (Tiến triển - thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc). Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, hoặc một nốt ruồi bị chảy máu hay ngứa, hãy đến gặp bác sĩ da liễu để được khám.
Bài viết này mang tính chất thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế. Nếu bạn có triệu chứng, hãy gặp bác sĩ.
Các câu hỏi thường gặp
Kem chống nắng có gây thiếu hụt vitamin D không?
Không có bằng chứng chắc chắn nào cho thấy việc sử dụng kem chống nắng thông thường làm giảm nghiêm trọng lượng vitamin D. Nếu bạn lo lắng về vitamin D, hãy thảo luận với bác sĩ của mình.
Tôi có thể dùng kem chống nắng từ mùa hè năm ngoái không?
Hãy kiểm tra hạn sử dụng và thời hạn sử dụng của sản phẩm sau khi mở nắp. Kem chống nắng để ở nơi có nhiệt độ cao có thể bị giảm hiệu quả.
Bài viết này mang tính chất thông tin chung. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu về các nốt ruồi thay đổi hoặc mới xuất hiện.
Nguồn và đọc thêm
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Chỉ số UV Mặt trời Toàn cầu: hướng dẫn thực tế
- Viện Da liễu Hoa Kỳ – Những điều cần chú ý: Quy tắc ABCDE của u hắc tố
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *