Batu là một trong những con trai của Jochi. Sau khi cha qua đời năm 1227, ông trở thành thủ lĩnh Ulus của Jochi. Các nguồn sử Nga cũng gọi ông là "Sain Khan" (khan tốt).
Chiến dịch phương Tây
Kurultai năm 1235 quyết định một chiến dịch lớn về phía tây, do Batu cầm đầu và tướng tài ba Subutai phụ佐. Quân Mông Cổ đánh bại người Bulgar Volga và Kipchak, sau đó chiếm Ryazan, Vladimir và hầu hết các thành phố Rus. Kiev sụp đổ năm 1240. Năm 1241 một đạo quân đánh bại quân đội châu Âu tại Legnica ở Ba Lan, trong khi quân chính dưới quyền Batu thắng tại Mohi ở Hungary.
Rút quân và Hoàng gia Kim
Sau khi nhận tin Đại Khan Ögedei qua đời, cùng các lý do khác, Batu rút khỏi Trung Âu năm 1242. Ông định cư ở thấp lưu Volga và xây dựng thành phố Sarai, nơi trở thành trung tâm của Hoàng gia Kim, và bắt đầu ban hành các bản yarlik (giấy ủy quyền) cho các vương công Rus.
Vị trí của ông trong chính trị Mông Cổ
Là một thành viên cao tuổi trong gia tộc, Batu đóng vai trò quyết định trong việc bầu các Đại Khan; năm 1251 ông ủng hộ việc bầu anh em họ Möngke. Ông qua đời khoảng năm 1255 và, sau những vị cai trị ngắn ngày, được kế vị bởi anh em ruột Berke.
Thành phố Sarai và tên gọi "Hoàng gia Kim"
Sarai, do Batu xây dựng ở thấp lưu Volga, là một trung tâm kết hợp giữa chính quyền du mục trên thảo nguyên và thương mại định cư. Di tích thành phố hiện nằm ở vùng Astrakhan của Nga, gần làng Selitrennoye, và đang được khai quật khảo cổ. Sarai nằm tại ngã ba các tuyến thương mại giữa Đông Âu, Trung Á và Iran.
Tên "Hoàng gia Kim" không phải là tên chính thức dùng lúc bấy giờ; nó trở nên phổ biến trong các nguồn sử Nga những thế kỷ sau. Các nguồn đương thời chủ yếu gọi nhà nước là "Ulus của Jochi". Anh trai cả của Batu là Orda cai trị cánh đông của ulus, trong khi thảo nguyên Qipchaq và vùng Volga nằm dưới quyền cai trị trực tiếp của Batu.
Các vương công Rus và sứ giả châu Âu
Sau chiến dịch, các công quốc Rus bị đưa dưới quyền Mông Cổ, và các vương công phải đến triều kiến tòa án của Batu để giữ ngôi báu.
- Yarlik: Yaroslav, vương công Vladimir, trở thành vị vương công Rus đầu tiên nhận từ Batu năm 1243 một yarlik (giấy ủy quyền cai trị) cho đại công quốc. Con trai ông Alexander Nevsky cũng đến Sarai năm 1247 và từ đó đến Karakorum.
- Sứ giả giáo hoàng: Đạo sĩ Franciscan Giovanni da Pian del Carpine, do Giáo hoàng phái đi, đi qua trại của Batu năm 1246 trên đường đến Karakorum và viết một trong những báo cáo chi tiết đầu tiên về người Mông Cổ tại châu Âu.
- William of Rubruck: Vị tu sĩ này, đến thăm Batu năm 1253, mô tả trại của khan như "một thành phố đang di chuyển".
Ulus của Jochi sau Batu
Trật tự mà Batu xây dựng tồn tại hơn hai rưỡi thế kỷ sau khi ông mất. Sau cái chết của ông, con trai Sartaq, rồi Ulaghchi còn trẻ, nắm quyền trong thời gian ngắn; năm 1257 anh em ruột Berke trở thành khan.
- Thời Berke: Berke là khan Jochid đầu tiên cải đạo Hồi giáo. Ông chiến tranh với vị cai trị Ilkhanid Hulagu vì các bãi cỏ ở Caucasus và việc tàn phá Baghdad, và trong xung đột này liên minh với Sultan Mamluk Baybars của Ai Cập.
- Özbeg Khan: Dưới thời Özbeg Khan, cai trị từ 1313 đến 1341, Hồi giáo được thiết lập vĩnh viễn trong các tầng lớp cai trị của ulus; giai đoạn này được coi là những năm mạnh nhất của nhà nước.
- Suy thoái: Năm 1395 thành phố Sarai bị tàn phá nặng nề trong chiến dịch của Timur. Qua thời gian nhà nước tan rã thành các khan quốc như Kazan, Crimea và Astrakhan; phần còn lại của Đại Horde bị xóa bỏ năm 1502 bởi Khan Crimea Mengli Giray.
Nguồn và đọc thêm
- Rashid al-Din, Jami al-Tawarikh.
- Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, “Batu Han”.
- Encyclopaedia Britannica, “Batu”.
- Giovanni da Pian del Carpine – Ystoria Mongalorum (1247)
- Christopher P. Atwood – Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire (Facts on File, 2004)
- István Vásáry – Cumans and Tatars (Cambridge University Press, 2005)
- István Vásáry – Cumans and Tatars (Cambridge University Press, 2005)
- Encyclopaedia Britannica – "Golden Horde"
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *