本文へスキップ

世界を照らす知

BM: Esad’ın Düşüşünden Bu Yana 4 Milyona Yakın Suriyeli Evine Döndü, İhtiyaçlar Hâlâ Büyük

BM Güvenlik Konseyi’ne yapılan brifingde, Aralık 2024’ten bu yana yaklaşık 4 milyon Suriyelinin gönüllü olarak evine döndüğü açıklandı. Ancak bu kış 2,4 milyon kişi ek yardıma ihtiyaç duyacak; kış planının yalnız yüzde 40’ı finanse edildi.

BM: Esad’ın Düşüşünden Bu Yana 4 Milyona Yakın Suriyeli Evine Döndü, İhtiyaçlar Hâlâ Büyük

Birleşmiş Milletler, Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinden bu yana yaklaşık 4 milyon Suriyelinin gönüllü olarak evine döndüğünü açıkladı. BM Haber Merkezi ve Middle East Monitor’ün (Anadolu Ajansı’na dayanarak) aktardığına göre BM İnsani İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Mohamed Yahya, 16 Kasım Pazartesi günü Güvenlik Konseyi’ne yaptığı brifingde bu rakamı paylaştı. Rakam, hem yurt dışındaki mültecileri hem de ülke içinde yerinden edilmiş kişileri kapsıyor.

Yahya, BM İnsani Yardım Koordinatörü Tom Fletcher adına konuştu. Esad yönetiminin düşüşünden yaklaşık iki yıl sonra Suriye’de “inkâr edilemez ilerleme işaretleri” bulunduğunu söyleyen Yahya, buna karşın insani durumun düzelmediği uyarısında bulundu: “Dönüşler, insani ihtiyaçların sona erdiği anlamına gelmiyor. Pek çok aile için dönüş, yeni bir mücadelenin başlangıcı.”

Dönüşlerde son rakamlar ne?

Yahya’ya göre Güvenlik Konseyi’nin ekim ayındaki toplantısından bu yana 60 bin ülke içinde yerinden edilmiş kişi evine döndü; bunların üçte ikisi kamplardan ayrıldı. Aynı dönemde 18 bin mülteci de ülkeye geri döndü. Buna rağmen 730 binden fazla kişi hâlâ kamplarda yaşıyor. Yaklaşık 200 bin yerinden edilmiş kişi ve geri dönen ise hasarlı barınaklarda kalıyor.

Suriye iç savaşı sırasında 6 milyondan fazla Suriyeli ülke dışına sığınmış, milyonlarcası da ülke içinde yerinden edilmişti. Türkiye, en fazla Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapan ülke oldu; Lübnan, Ürdün, Irak ve Almanya da büyük Suriyeli nüfuslarına ev sahipliği yaptı. Esad’ın devrilmesinin ardından bu ülkelerden geri dönüşler hızlandı.

Kış öncesi tablo neden kaygı verici?

BM’nin verilerine göre bu kış yaklaşık 2,4 milyon kişinin ek yardıma ihtiyaç duyması bekleniyor. Kış müdahale planı en savunmasız 970 binden fazla kişiyi hedefliyor, ancak planın yalnız yüzde 40’ı finanse edilebildi. Ülkenin genel insani yardım çağrısının ise yalnız üçte biri karşılandı. Dünya Gıda Programı (WFP) gıda yardımı programını yarıya indiriyor; BM Nüfus Fonu (UNFPA) 28 sağlık tesisini kapattı. Deir ez-Zor’da iki çocukta çocuk felci (polio) virüsü tespit edildi. Yahya, “Zaman daralıyor” uyarısında bulundu.

Patlamamış mühimmat ne kadar büyük bir tehdit?

Savaştan kalan patlayıcılar, dönen aileler için en büyük tehlikelerden biri olmaya devam ediyor. BM’ye göre Konsey’e yapılan son brifingten bu yana geçen bir ayda patlayıcı kalıntılar nedeniyle en az 30 kişi hayatını kaybetti; bunların 19’u çocuk. 80’den fazla kişi yaralandı, bunların 35’i çocuk. Yılın ilk yarısında 700 bin metrekareden fazla kirli arazi temizlendi, ancak son sel baskınları patlayıcıları daha önce güvenli kabul edilen bölgelere taşıdı. Patlayıcılar, çiftçilerin tarlalarını ekmesini ve toplulukların yeniden inşa etmesini de engelliyor.

Siyasi geçişte durum ne?

BM Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, “Gelecek ay, Suriye’de yeni bir dönemin başlamasının ikinci yıl dönümü olacak” dedi ve geçici Halk Meclisi’ni geçiş sürecinin önemli kilometre taşlarından biri olarak nitelendirdi. Geçiş dönemi adaleti yasa taslağı geçen hafta geçici meclise resmen sunuldu. Cordone, adaletin seçici olmaması ve hesap verebilirliğin “failler ya da mağdurlar kim olursa olsun” uygulanması gerektiğini vurguladı. Kalıcı bir anayasa ve “güvenilir, kapsayıcı seçimler” için süreçlerin ve takvimin netleşmesi gerektiğini söyleyen Cordone, “Zaman işliyor” dedi.

Cordone, Dünya Bankası tahminine göre yalnız hasar gören fiziksel varlıkların yeniden inşasının 216 milyar dolara mal olacağını hatırlattı. İsrail’in Suriye’deki askerî faaliyetlerinin “Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal ederek aralıksız sürdüğünü” belirten Cordone, BM Genel Sekreteri’nin 1974 Kuvvetlerin Ayrılması Anlaşması’nın ihlallerine son verilmesi çağrısını yineledi. Cordone, DEAŞ tehdidinin de “ciddi olmaya devam ettiğini” söyledi; Suriye güvenlik güçleri Şam kırsalındaki Rankus’ta ve Halep’te hücreleri çökerttiğini açıkladı.

Brifingde söz alan Suriyeli insan hakları savunucusu Hayma Alyousfi ise kamuoyu önünde konuşan kadınların internette cinsel içerikli tehditler ve onları itibarsızlaştırmaya yönelik organize kampanyalarla karşılaştığını anlattı. Alyousfi, yetkilileri ifade ve toplanma özgürlüğünü kısıtlayan Esad dönemi yasalarını askıya almaya çağırdı ve “Kadınları dışlayan bir geçiş süreci, Suriyelilerin hak ettiği geleceği getiremez” dedi.

Bu ne anlama geliyor?

Yaklaşık 4 milyonluk dönüş rakamı, Suriye’nin on yılı aşkın savaşın ardından toparlanma yolunda olduğunu gösteren önemli bir işaret. Ancak dönen ailelerin önemli bir kısmı yıkılmış evlerle, patlamamış mühimmatla, sınırlı sağlık hizmetleriyle ve iş olanaklarının azlığıyla karşılaşıyor. İnsani yardım fonlarındaki açık kapanmazsa, dönüşlerin kalıcı olması zorlaşabilir ve bazı aileler yeniden yerinden edilebilir. Bu tablo, Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapan Türkiye gibi komşu ülkeler için de önem taşıyor: Gönüllü ve güvenli dönüşlerin sürmesi, büyük ölçüde Suriye’de yeniden inşa, güvenlik ve temel hizmetlerin ne kadar hızlı sağlanabileceğine bağlı.

Bu haber 17 Kasım 2026, 19.15 (TSİ) itibarıyla derlenmiştir; gelişmeler güncellendikçe takip edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Kaç Suriyeli evine döndü?

BM’ye göre Aralık 2024’ten bu yana yaklaşık 4 milyon Suriyeli gönüllü olarak evine döndü; rakam mültecileri ve ülke içinde yerinden edilmiş kişileri kapsıyor.

Bu kış kaç kişi yardıma ihtiyaç duyacak?

BM, yaklaşık 2,4 milyon kişinin bu kış ek yardıma ihtiyaç duyacağını, kış planının ise yalnız yüzde 40’ının finanse edildiğini açıkladı.

Suriye’nin yeniden inşası ne kadar tutacak?

Dünya Bankası tahminine göre yalnız hasar gören fiziksel varlıkların yeniden inşası 216 milyar dolar.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. BM Haber Merkezi (UN News), “Syria: Progress ‘real’ but fragile, as remnants of war wreck young lives”, 16 Kasım 2026.
  2. Middle East Monitor (Anadolu Ajansı), “UN says nearly 4M Syrians have returned home since Assad’s fall, but needs remain acute”, 16 Kasım 2026.
シェア
YulaHubをフォロー今日の重要ニュースをいち早くお届けします。
RSS

コメントを残す

メールアドレスは公開されません。必須項目は * でマークされています