Uluslararası ilişkilerde bazı konular resmî örgütlerin (BM, Dünya Ticaret Örgütü gibi) yanı sıra daha gayriresmî “kulüp” niteliğindeki zirve gruplarında konuşulur. Bu grupların kalıcı sekreteryaları genellikle sınırlıdır ve aldıkları kararlar hukuken bağlayıcı değildir; ancak dünyanın en büyük ekonomilerinin liderlerini bir araya getirdikleri için küresel gündemi şekillendirirler.
G7 (Yediler Grubu)
1975’te petrol krizi ve ekonomik çalkantılar sonrasında Fransa’da toplanan altı ülkenin zirvesiyle başladı; 1976’da Kanada’nın katılımıyla G7 oldu. Üyeleri ABD, Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya ve Kanada’dır; Avrupa Birliği de toplantılara katılır. Rusya 1997’de katılarak grup G8’e dönüşmüş, ancak 2014’te Kırım’ın ilhakının ardından çıkarılmıştı. G7, ortak değerlere sahip gelişmiş demokrasilerin ekonomi, güvenlik ve teknoloji konularında koordinasyon platformudur.
G20 (Yirmiler Grubu)
Asya mali krizinin ardından 1999’da maliye bakanları ve merkez bankası başkanları düzeyinde kuruldu; 2008 küresel finans krizinde liderler düzeyine yükseltildi. 19 ülke, Avrupa Birliği ve 2023’ten beri Afrika Birliği’nden oluşur. Türkiye G20 üyesidir. Üyeler dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 85’ini, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 75’ini ve dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini temsil eder. Gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomileri bir araya getirdiği için küresel ekonomik yönetişimin ana masası kabul edilir.
APEC (Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği)
1989’da kurulan APEC, ABD, Çin, Japonya, Rusya, Avustralya ve Güneydoğu Asya ülkeleri dâhil 21 ekonomiyi kapsar. Üyelerin “ülke” yerine “ekonomi” olarak anılması, Tayvan ve Hong Kong gibi üyelerin de katılımına imkân verir. Ticaretin serbestleştirilmesi, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması ve dijital ekonomi gibi konularda gönüllü taahhütlere dayanır. 2026 liderler zirvesi Çin’in Shenzhen kentinde yapılıyor.
BRICS
Adını Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in baş harflerinden alan grup 2009’da ilk zirvesini yaptı, 2010’da Güney Afrika katıldı. 2024’ten itibaren Mısır, Etiyopya, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin katılımıyla genişledi; Endonezya 2025’te üye oldu. Ayrıca “ortak ülke” statüsü de oluşturuldu. BRICS, gelişmekte olan ekonomilerin küresel kurumlarda daha fazla söz hakkı talebini temsil eder ve Yeni Kalkınma Bankası’nı kurmuştur.
Ortak noktalar ve farklar
- Bağlayıcılık: Dördünde de kararlar çoğunlukla siyasi bildirgeler ve gönüllü taahhütler şeklindedir.
- Üyelik mantığı: G7 değer ve gelir düzeyine, APEC coğrafyaya, G20 ekonomik ağırlığa, BRICS ise gelişmekte olan ekonomilerin ortak çıkarlarına dayanır.
- Dönem başkanlığı: Hepsinde her yıl bir üye ev sahipliği ve gündem belirleme görevini üstlenir.
- Zirve kenarı diplomasisi: En önemli sonuçlar çoğu zaman resmî oturumlardan değil, liderlerin kenarda yaptığı ikili görüşmelerden çıkar.
Kaynaklar ve ileri okuma
- G20 resmî bilgi sayfaları (g20.org).
- APEC Sekretaryası, “About APEC”.
- Council on Foreign Relations (CFR), “What Does the G7 Do?” ve “What Is the BRICS Group and Why Is It Expanding?”.
Merak edilenler
G7 nedir ve üyeleri kimlerdir? G7, ortak değerlere sahip gelişmiş demokrasilerin ekonomi, güvenlik ve teknoloji konularında koordinasyon platformudur. Üyeleri ABD, Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya ve Kanada'dır.
Türkiye G20 üyesi mi? Evet, Türkiye G20 üyesidir. G20, 19 ülke, Avrupa Birliği ve Afrika Birliği'nden oluşur.
BRICS ne anlama gelir? BRICS adını Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'in baş harflerinden alan, gelişmekte olan ekonomilerin küresel kurumlarda daha fazla söz hakkı talebini temsil eden bir gruptur.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir