Οι οικονομίες δεν αναπτύσσονται σε ευθεία γραμμή· οι περίοδοι επέκτασης ακολουθούνται από επιβραδύνσεις και συρρικνώσεις. Μια περίοδος κατά την οποία η παραγωγή, η απασχόληση και οι δαπάνες μιας οικονομίας μειώνονται σημαντικά ονομάζεται ύφεση.
Ορισμός μιας ύφεσης
Ο κανόνας που χρησιμοποιείται συχνότερα είναι δύο διαδοχικά τρίμηνα συρρίκνωσης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), γνωστός ως «τεχνική ύφεση». Ωστόσο, ορισμένοι θεσμοί χρησιμοποιούν έναν ευρύτερο ορισμό. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών (NBER), το οποίο χρονολογεί επίσημα τις υφέσεις, εξετάζει όχι μόνο το ΑΕΠ αλλά πολλούς δείκτες — απασχόληση, εισόδημα, βιομηχανική παραγωγή και λιανικές πωλήσεις — για να κρίνει εάν υπήρξε μια ευρεία και διαρκής μείωση της οικονομικής δραστηριότητας.
Προπορευόμενοι δείκτες
- Ποσοστό ανεργίας: Μια ραγδαία αύξηση της ανεργίας είναι ένα από τα σαφέστερα σημάδια ύφεσης.
- Δείκτης Υπευθύνων Προμηθειών (PMI): Δείχνει τις τάσεις στη μεταποίηση και στις υπηρεσίες· τιμές κάτω από 50 σηματοδοτούν συρρίκνωση.
- Καμπύλη αποδόσεων: Τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια που αυξάνονται πάνω από τα μακροπρόθεσμα επιτόκια (μια ανεστραμμένη καμπύλη αποδόσεων) ιστορικά προηγούνται πολλών υφέσεων, αν και δεν αποτελούν σίγουρο εργαλείο πρόβλεψης.
- Καταναλωτική εμπιστοσύνη και λιανικές πωλήσεις: Τα νοικοκυριά που περικόπτουν τις δαπάνες επιβραδύνουν την οικονομία.
Αιτίες της ύφεσης
Οι υφέσεις μπορούν να ξεκινήσουν για διαφορετικούς λόγους: ραγδαίες αυξήσεις επιτοκίων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, έκρηξη φουσκών τιμών περιουσιακών στοιχείων, σοκ στις τιμές του πετρελαίου, χρηματοπιστωτικές κρίσεις ή απρόβλεπτα γεγονότα όπως μια πανδημία. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε με την κατάρρευση της αγοράς κατοικίας των ΗΠΑ το 2008, και το 2020 η πανδημία COVID-19 και τα lockdown, προκάλεσαν βαθιές συρρικνώσεις παγκοσμίως. Οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 έφεραν την έννοια του «στασιμοπληθωρισμού», στον οποίο η στασιμότητα συμπίπτει με υψηλό πληθωρισμό.
Προσωπική προετοιμασία
- Ταμείο έκτακτης ανάγκης: Οι αποταμιεύσεις για την κάλυψη βασικών εξόδων λίγων μηνών αποτελούν την πιο σημαντική ασπίδα προστασίας έναντι γεγονότων όπως η απώλεια εργασίας.
- Μείωση χρέους υψηλού επιτοκίου: Το χρέος φαίνεται βαρύτερο σε αβεβαιότητες.
- Χωρίς πανικό: Στις μακροπρόθεσμες επενδύσεις, η βιαστική πώληση κατά τη διάρκεια υφέσεων μπορεί να κάνει τις απώλειες μόνιμες.
- Επένδυση στις δεξιότητές σας: Οι νέες δεξιότητες και ένα ισχυρό επαγγελματικό δίκτυο κάνουν τη διαφορά όταν η αγορά εργασίας γίνεται πιο σκληρή.
Τρεις μεγάλες υφέσεις από την ιστορία
Κάθε ύφεση ξεκινά για διαφορετικούς λόγους και τελειώνει μετά από διαφορετικό χρονικό διάστημα. Τα αρχεία του Εθνικού Γραφείου Οικονομικών Ερευνών (NBER), το οποίο ορίζει τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης των υφέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες, διευκολύνουν τη σύγκριση των πιο γνωστών παραδειγμάτων του περασμένου αιώνα.
- Η Μεγάλη Ύφεση (από το 1929): Η συρρίκνωση που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1929 διήρκεσε έως τον Μάρτιο του 1933· η ανεργία στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε πάνω από 20 τοις εκατό.
- Η Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση: Σύμφωνα με το NBER, ήταν μια ύφεση 18 μηνών που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2007 και τελείωσε τον Ιούνιο του 2009· τα στεγαστικά δάνεια και το τραπεζικό σύστημα βρίσκονταν στο επίκεντρό της.
- Η ύφεση της πανδημίας του 2020: Διήρκεσε μόνο δύο μήνες, από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 2020· είναι η συντομότερη ύφεση στα αρχεία του NBER, αλλά το βάθος της πτώσης ήταν πολύ μεγάλο.
Πώς αντιδρούν οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες σε μια ύφεση;
Υπάρχουν δύο βασικά εργαλεία για την καταπολέμηση μιας ύφεσης. Στη νομισματική πολιτική, οι κεντρικές τράπεζες μειώνουν τα επιτόκια για να κάνουν τον δανεισμό φθηνότερο· όταν τα επιτόκια πλησιάζουν το μηδέν, μπορούν να στραφούν σε συμβατικά εργαλεία όπως οι αγορές ομολόγων (ποσοτική χαλάρωση). Στη δημοσιονομική πολιτική, οι κυβερνήσεις μπορούν να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες ή να μειώσουν τους φόρους.
Επιπλέον, τίθενται σε ισχύ και οι «αυτόματοι σταθεροποιητές»: τα επιδόματα ανεργίας αυξάνονται, τα φορολογικά έσοδα μειώνονται επειδή τα εισοδήματα μειώνονται, και αυτό βοηθά ώστε οι δαπάνες να μειώνονται λιγότερο. Η επίδραση και ο χρονισμός αυτών των βημάτων διαφέρουν από χώρα σε χώρα· σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, η χρήση εργαλείων όπως οι μειώσεις επιτοκίων μπορεί επίσης να είναι περιορισμένη. Αυτό το άρθρο προορίζεται μόνο για γενική ενημέρωση· δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
Αυτό το άρθρο προορίζεται για γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Συμβουλευτείτε έναν αδειοδοτημένο επαγγελματία για επενδυτικές αποφάσεις.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ μιας ύφεσης και μιας οικονομικής κρίσης (depression);
Μια κατάρρευση (depression) είναι μια πολύ βαθύτερη και μεγαλύτερης διάρκειας οικονομική κατάρρευση. Στη Μεγάλη Ύφεση που ξεκίνησε το 1929, η παραγωγή και η απασχόληση μειώθηκαν δραματικά για χρόνια. Δεν υπάρχει επίσημο, καθολικό όριο, αλλά θεωρείται μια πολύ πιο σοβαρή μορφή ύφεσης.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών (NBER), «Business Cycle Dating».
- Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), «Recession: When Bad Times Prevail» (Finance & Development).
- ΟΟΣΑ, βάση δεδομένων Composite Leading Indicators.
- NBER – US Business Cycle Expansions and Contractions
- IMF Finance & Development – Recession: When Bad Times Prevail
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *