Ο σίδηρος είναι βασικό δομικό στοιχεία της αιμοσφαιρίνης, η οποία επιτρέπει στα ερυθρά αιμοσφαίρια να μεταφέρουν οξυγόνο. Όταν το σώμα δεν διαθέτει αρκετό σίδηρο, λιγότερο οξυγόνο φτάνει στους ιστούς και με την πάροδο του χρόνου μπορεί να αναπτυχθεί αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η έλλειψη σιδήρου είναι μία από τις πιο κοινές διατροφικές ελλείψεις παγκοσμίως.
Πιθανή συμπτώματα
- Επίμονη κόπωση και αδυναμία
- Ωχρότητα δέρματος
- Δύσπνοια και αίσθημα παλμών κατά την κόπωση
- Πονοκέφαλοι και ζάλη
- Εύθραυστα νύχια και τριχόπτωση
- Κρύα χέρια και πόδια
- Λαχτάρα για μη εδώδιμα αντικείμενα όπως πάγος ή χώμα (pica)
Η ήπια έλλειψη συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Επειδή αυτά τα συμπτώματα μπορεί να έχουν πολλές άλλες αιτίες, η διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο με εξετάσεις αίματος.
Ποιοι διατρέχουν κίνδυνο;
- Γυναίκες που έχουν περίοδο, ιδιαίτερα εκείνες με βαριά περίοδο
- Έγκυες γυναίκες (οι ανάγκες σε σίδηρο αυξάνονται σημαντικά)
- Βρέφη, παιδιά και έφηβοι κατά τις περιόδους ανάπτυξης
- Τακτικοί αιμοδότες
- Άτομα που ακολουθούν κυρίως φυτική διατροφή (αν δεν είναι προσεκτικά σχεδιασμένη)
- Άτομα με καταστάσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση, όπως η κοιλιοκάκη
- Άτομα με κρυφή αιμορραγία στον πεπτικό σωλήνα· σε ενήλικες άνδρες και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, η έλλειψη σιδήρου πρέπει πάντα να διερευνάται για αυτόν τον λόγο
Τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο
- Αιμικός σίδηρος (από ζώα, απορροφάται καλύτερα): Κόκκινο κρέας, εντόσθια, κοτόπουλο, ψάρι και θαλασσινά.
- Μη αιμικός σίδηρος (από φυτά): Φακές, ρεβίθια, φασόλια, τόφου, σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι, σπόροι κολοκύθας, αποξηραμένα βερίκοκα και δημητριακά ενισχυμένα με σίδηρο.
Τρόποι βελτίωσης της απορρόφησης
- Καταναλώστε φυτικές πηγές σιδήρου μαζί με τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C (πιπεριές, ντομάτες, εσπεριδοειδή, μαϊντανός).
- Μην πίνετε τσάι και καφέ μαζί με τα γεύματα, αλλά τουλάχιστον μία ώρα μετά· οι ουσίες που περιέχουν μειώνουν την απορρόφηση του σιδήρου.
- Το ασβέστιο μπορεί επίσης να μειώσει την απορρόφηση· εάν παίρνετε συμπλήρωμα σιδήρου, αποφύγετε να το πάρετε ταυτόχρονα με γαλακτοκομικά προϊόντα.
Προσοχή στα συμπληρώματα
Τα συμπληρώματα σιδήρου πρέπει να λαμβάνονται μόνο αφού επιβεβαιωθεί η έλλειψη με εξετάσεις και κατόπιν ιατρικής συμβουλής. Η περίσσεια σιδήρου μπορεί να συσσωρευτεί στο σώμα και να είναι επιβλαβής, και η τυχαία κατάποση δισκίων σιδήρου από παιδιά είναι σοβαρή αιτία δηλητηρίασης, γι' αυτό τα συμπληρώματα πρέπει να φυλάσσονται μακριά από παιδιά. Η δυσκοιλιότητα, η ναυτία και τα πιο σκούρα κόπρανα είναι συχνές παρενέργειες.
Είναι η έλλειψη σιδήρου και η αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου το ίδιο πράγμα;
Όχι. Η έλλειψη σιδήρου αναπτύσσεται σε στάδια. Στο πρώτο στάδιο, τα αποθέματα σιδήρου του οργανισμού μειώνονται αλλά οι τιμές του αίματος είναι ακόμα φυσιολογικές. Καθώς τα αποθέματα εξαντλούνται, επηρεάζεται η παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, και όταν τελικά πέσει η αιμοσφαιρίνη, εμφανίζεται η «αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου».
Γι' αυτόν τον λόγο, η εξέταση μόνο της αιμοσφαιρίνης μπορεί να χάσει το πρώιμο στάδιο. Μια οδηγία που δημοσιεύθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) το 2020 συνιστά τη μέτρηση της φερριτίνης για την αξιολόγηση των αποθεμάτων σιδήρου και αντιμετωπίζει μια τιμή φερριτίνης κάτω από 15 µg/L σε υγιείς ενήλικες ως ένδειξη έλλειψης σιδήρου. Ωστόσο, επειδή η μόλυνση και η φλεγμονή μπορούν να αυξήσουν τη φερριτίνη, τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται από γιατρό.
Πόσο συχνή είναι η αναιμία παγκοσμίως;
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΠΟΥ, η αναιμία είναι ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και η έλλειψη σιδήρου είναι μία από τις πιο κοινές αιτίες της. Αυτές οι ομάδες ειδικότερα διατρέχουν κίνδυνο:
- Παιδιά ηλικίας 6–59 μηνών: Περίπου το 40 τοις εκατό έχει αναιμία.
- Έγκυες γυναίκες: Περίπου το 37 τοις εκατό έχει αναιμία.
- Γυναίκες ηλικίας 15–49: Περίπου το 30 τοις εκατό έχει αναιμία.
Η αναιμία μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση και απώλεια ικανότητας εργασίας, και στα παιδιά σε αναπτυξιακά προβλήματα. Εάν έχετε συμπτώματα, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας αντί να ξεκινήσετε συμπληρώματα μόνοι σας.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι το σπανάκι πράγματι πολύ πλούσιο σε σίδηρο;
Το σπανάκι περιέχει σίδηρο, αλλά ο φυτικός σίδηρος δεν απορροφάται τόσο καλά όσο ο ζωικός σίδηρος, και ορισμένες ουσίες στο σπανάκι μειώνουν περαιτέρω την απορρόφηση. Παρόλα αυτά, μαζί με πηγές βιταμίνης C, αποτελεί πολύτιμο μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Πόσος χρόνος χρειάζεται για να διορθωθεί μια έλλειψη;
Με τη θεραπεία, τα επίπεδα στο αίμα συνήθως αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες, αλλά η αναπλήρωση των αποθεμάτων σιδήρου του οργανισμού μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Ο γιατρός σας θα αποφασίσει πότε χρειάζονται επαναληπτικές εξετάσεις.
Αυτό το άρθρο προορίζεται για γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Εάν έχετε συμπτώματα, επισκεφθείτε γιατρό.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (2020) – Οδηγία του ΠΟΥ για τη χρήση των συγκεντρώσεων φερριτίνης για την αξιολόγηση της κατάστασης του σιδήρου σε άτομα και πληθυσμούς
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – Αναιμία (ενημερωτικό δελτίο)
Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία επισημαίνονται με *