Nếu những bức ảnh gia đình bạn đã sưu tầm trong nhiều năm, luận văn hay tài khoản của công ty bạn chỉ nằm trên một thiết bị duy nhất, bạn chỉ cách việc mất trắng chúng đúng một lần sự cố. Ổ cứng bị mòn, điện thoại bị mất, máy tính xách tay bị trộm và mã độc tống tiền (ransomware) khóa các tệp tin. Cách phòng thủ mạnh mẽ nhất trước những rủi ro này là sao lưu thường xuyên và đúng cách.
Quy tắc 3-2-1 là gì?
- 3 bản sao: Giữ ít nhất ba bản sao của dữ liệu quan trọng, trong đó có một bản là bản gốc.
- 2 loại phương tiện khác nhau: Lưu trữ các bản sao này trên ít nhất hai loại phương tiện khác nhau, ví dụ như ổ cứng máy tính và một ổ cứng ngoài.
- 1 vị trí khác nhau: Giữ một bản sao ở một nơi khác về mặt vật lý, chẳng hạn như trên lưu trữ đám mây hoặc trên một ổ cứng được cất giữ tại một địa chỉ khác.
Quy tắc này ngăn chặn một sự kiện duy nhất, chẳng hạn như hỏa hoạn, trộm cắp hoặc tấn công mạng, phá hủy tất cả các bản sao cùng một lúc.
Cách áp dụng tại nhà
- Quyết định những gì cần sao lưu. Ảnh, video, tài liệu, kho lưu trữ email và các thư từ quan trọng là ưu tiên hàng đầu. Hệ điều hành và các chương trình có thể được cài đặt lại; nhưng những kỷ niệm thì không.
- Sắm một ổ cứng ngoài. Các công cụ sao lưu tích hợp sẵn trong hệ điều hành giúp việc sao lưu tự động hàng tuần trở nên dễ dàng.
- Bật sao lưu đám mây. Đồng bộ hóa đám mây cho ảnh trên điện thoại là cách tạo bản sao "vị trí khác" dễ dàng nhất.
- Đừng để bản sao lưu luôn được kết nối. Mã độc tống tiền cũng có thể mã hóa các tệp trên các ổ đĩa đang kết nối. Rút ổ cứng ngoài sau khi quá trình sao lưu hoàn tất là một thói quen tốt.
Đồng bộ hóa không phải là sao lưu
Các thư mục đám mây sẽ chuyển các thay đổi đến các thiết bị khác của bạn khi bạn xóa hoặc làm hỏng một tệp. Một bản sao lưu thực sự cho phép bạn quay lại các phiên bản trước đó của tệp. Hãy tìm hiểu cách các tính năng "lịch sử phiên bản" (version history) hoặc "thùng rác" (recycle bin) của dịch vụ bạn đang dùng hoạt động.
Bước hay bị quên nhất: kiểm tra khả năng khôi phục
Một bản sao lưu chưa bao giờ được kiểm tra có thể gây thất vọng khi bạn thực sự cần đến nó. Cứ vài tháng một lần, hãy khôi phục một vài tệp ngẫu nhiên từ bản sao lưu và kiểm tra xem chúng có mở được không.
Lời khuyên bổ sung cho doanh nghiệp nhỏ
- Sao lưu dữ liệu kế toán, khách hàng và đơn hàng một cách tự động mỗi ngày.
- Giữ ít nhất một bản sao lưu ở dạng không thể thay đổi (immutable) hoặc ngắt kết nối khỏi mạng.
- Giới hạn những người có quyền truy cập vào các bản sao lưu nào và kiểm tra báo cáo sao lưu thường xuyên.
Sau khi mất dữ liệu, quy tắc đầu tiên là phải giữ bình tĩnh: không ghi thêm tệp mới vào ổ đĩa bị lỗi và tránh các nỗ lực khôi phục thiếu chuyên môn để tăng cơ hội khôi phục chuyên nghiệp thành công.
Chống lại mã độc tống tiền: một bản sao ngoại tuyến và không thể thay đổi
Khi mã độc tống tiền mã hóa các tệp trên máy tính, nó thường ảnh hưởng đến cả bất kỳ ổ cứng ngoài nào đang kết nối tại thời điểm đó và các thư mục đám mây đang được đồng bộ hóa. Đó là lý do tại sao Cơ quan An ninh Cơ sở hạ tầng và An ninh mạng Hoa Kỳ (CISA) và Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Vương quốc Anh (NCSC) khuyến nghị nên giữ ít nhất một bản sao lưu tách biệt với hệ thống chính, nói cách khác là ngoại tuyến (offline). Một số chuyên gia còn mở rộng ý tưởng này thành “3-2-1-1-0”: một bản sao bổ sung nên ở chế độ ngoại tuyến hoặc không thể thay đổi, và các bài kiểm tra khôi phục phải cho thấy không có lỗi nào (zero errors).
Tại nhà, cách dễ nhất để thực hiện việc này là chỉ cắm ổ đĩa sao lưu khi quá trình sao lưu đang chạy và ngắt kết nối khi hoàn tất. Nếu bạn sử dụng dịch vụ sao lưu đám mây, hãy đảm bảo rằng tính năng lịch sử phiên bản tệp và tùy chọn khôi phục các tệp đã xóa đã được bật.
Bạn nên sao lưu bao lâu một lần? Một lịch trình đơn giản
- Ảnh điện thoại: Sao lưu đám mây tự động mỗi ngày, cộng với một bản sao riêng biệt vào máy tính hoặc ổ cứng ngoài mỗi tháng một lần.
- Tài liệu công việc: Sao lưu tự động bất cứ khi nào chúng thay đổi, và một bản sao vào ổ đĩa ngoại tuyến mỗi tuần một lần.
- Toàn bộ máy tính: Sao lưu toàn bộ hệ thống mỗi tháng một lần, và thêm một bản trước các bản cập nhật lớn.
- Kiểm tra khôi phục: Mỗi ba tháng, hãy mở một vài tệp ngẫu nhiên từ bản sao lưu để xem nó có thực sự hoạt động hay không.
Hãy thiết lập lịch trình tùy theo mức độ mất mát mà bạn có thể chấp nhận được: nếu việc mất một tuần ảnh là không thể chấp nhận được đối với bạn, thì khoảng thời gian sao lưu của bạn nên ngắn hơn một tuần.
Nguồn và tài liệu đọc thêm
- CISA – Hướng dẫn #StopRansomware
- NCSC (UK) – Sao lưu dữ liệu của bạn
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *