Một ngôi nhà với tủ quần áo tràn đầy và mọi bề mặt đều bị lấp đầy bởi đồ đạc sẽ khiến việc lau dọn và giữ gìn trật tự trở nên khó khăn hơn; nghiên cứu cho thấy môi trường bừa bộn có thể làm gia tăng cảm giác căng thẳng ở một số người. Một ngôi nhà đơn giản không có nghĩa là một ngôi nhà không có tài sản; nó có nghĩa là sống với những thứ bạn thực sự sử dụng và yêu thích.
Phương pháp KonMari
Phương pháp của chuyên gia tổ chức người Nhật Bản Marie Kondo, hiện đang phổ biến trên toàn thế giới, dựa trên hai ý tưởng. Thứ nhất, dọn dẹp theo danh mục thay vì theo phòng: việc tập hợp tất cả quần áo trong nhà lại một chỗ và nhìn thấy chúng cùng nhau sẽ giúp bạn nhận ra mình đang sở hữu bao nhiêu đồ. Thứ tự được đề xuất là quần áo, sách, giấy tờ, vật dụng linh tinh và cuối cùng là các vật kỷ niệm. Thứ hai, hãy cầm từng món đồ lên và tự hỏi liệu nó có thực sự mang lại cho bạn niềm vui hay sự hữu dụng hay không. Việc cảm ơn những món đồ mà bạn quyết định bỏ đi chính là khía cạnh cảm xúc của phương pháp này. Kondo cũng khuyên nên gấp quần áo theo chiều dọc để có thể nhìn thấy mọi thứ trong ngăn kéo chỉ trong một ánh nhìn.
Một vào, một ra
Để việc dọn dẹp có hiệu quả lâu dài, bạn cần ngăn chặn việc đồ đạc mới chất đống một cách không kiểm soát. Theo quy tắc “một vào, một ra”, khi một món đồ mới được đưa vào nhà, một món đồ cũ cùng loại sẽ được lấy đi: mua một chiếc áo len mới, hãy quyên góp một chiếc cũ. Quy tắc đơn giản này là một trong những cách dễ nhất để giữ gìn trật tự.
Cách của người Thụy Điển: döstädning
Trong tiếng Thụy Điển có nghĩa là “dọn dẹp trước khi qua đời”, döstädning nghe có vẻ đáng báo động nhưng thực chất là một ý tưởng đầy yêu thương: dần dần đơn giản hóa cuộc sống của bạn, đặc biệt là ở giai đoạn sau của cuộc đời, để không để lại cho những người thân yêu những đống đồ đạc chất chồng. Được biết đến trên toàn thế giới thông qua cuốn sách năm 2017 của Margareta Magnusson, cách tiếp cận này mời gọi mọi người ở mọi lứa tuổi tự hỏi: “Mình thực sự muốn giữ lại điều gì?”
Các mẹo thực tế
- Bắt đầu từ việc nhỏ: Một ngăn kéo hoặc một chiếc kệ duy nhất sẽ tạo động lực ban đầu.
- Phương pháp ba chiếc hộp: Chuẩn bị ba chiếc hộp: giữ lại, quyên góp/bán và tái chế.
- Quy tắc một năm: Những món đồ không theo mùa mà bạn không sử dụng trong một năm có lẽ là không cần thiết.
- Để lại vật kỷ niệm sau cùng: Ảnh và thư từ là danh mục khó nhất; hãy giải quyết chúng khi kỹ năng ra quyết định của bạn đã phát triển. Giữ lại một số kỷ niệm dưới dạng ảnh chụp cũng là một lựa chọn khác.
- Mang lại cuộc đời mới cho đồ đạc: Quyên góp hoặc bán đồ cũ còn sử dụng được, và mang rác thải điện tử cùng pin đến các điểm thu gom đúng quy định.
Những món đồ đã dọn dẹp nên đi đâu?
Mục tiêu thực sự của việc dọn dẹp không phải là vứt bỏ mọi thứ mà là đưa chúng đến với người cần chúng hoặc đưa vào đúng lộ trình tái chế. Đặc biệt, các sản phẩm dệt may và điện tử cần được chú ý kỹ lưỡng.
- Quần áo và đồ dệt may: Theo dữ liệu từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), khoảng 17 triệu tấn rác thải dệt may đã được tạo ra tại Hoa Kỳ vào năm 2018, và hơn 11 triệu tấn trong số đó đã được đưa đến các bãi chôn lấp. Quyên góp quần áo còn sử dụng được hoặc để chúng vào các thùng thu gom dệt may sẽ giúp giảm bớt gánh nặng này.
- Các thiết bị điện tử: Điện thoại cũ, bộ sạc và các thiết bị gia dụng nhỏ không nên bỏ vào rác thải sinh hoạt; chúng nên được mang đến các điểm thu gom rác thải điện tử của chính quyền địa phương hoặc các nhà bán lẻ. Hãy xóa dữ liệu một cách an toàn trước khi bàn giao điện thoại và máy tính.
- Sách và đồ chơi: Các thư viện trường học, trường học ở làng quê và các tổ chức phi chính phủ thường rất sẵn lòng tiếp nhận những khoản quyên góp này.
Sự bừa bộn và căng thẳng: nghiên cứu nói gì?
Người ta thường nói rằng một ngôi nhà bừa bộn làm con người kiệt sức, và có nghiên cứu ủng hộ quan sát này. Trong một nghiên cứu của các nhà tâm lý học Darby Saxbe và Rena Repetti được công bố năm 2010 trên tạp chí Personality and Social Psychology Bulletin, những phụ nữ thường xuyên sử dụng các từ "bừa bộn" và "đầy rẫy những dự án chưa hoàn thành" khi mô tả ngôi nhà của họ cho thấy mô hình hormone căng thẳng cortisol hàng ngày kém lành mạnh hơn.
Những nghiên cứu như thế này không chứng minh được quan hệ nhân quả một cách tuyệt đối; sự bừa bộn có thể vừa là nguyên nhân, vừa là hệ quả của sự căng thẳng. Dù vậy, việc giữ trật tự tại nhà được cho là giúp giảm bớt gánh nặng tinh thần do các công việc chưa hoàn thành luôn hiện hữu trước mắt gây ra. Biến việc dọn dẹp thành những bước nhỏ thường xuyên thay vì một dự án lớn duy nhất là cách thực tế nhất để giảm bớt gánh nặng này một cách lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể dọn dẹp đồ đạc của tất cả mọi người trong gia đình không?
Điều này không được khuyến khích. Việc vứt bỏ đồ đạc của người khác mà không có sự cho phép của họ sẽ dẫn đến xung đột. Hãy bắt đầu với đồ đạc của chính bạn; thông thường kết quả sẽ truyền cảm hứng cho các thành viên khác trong gia đình một cách tự nhiên.
Nguồn và tài liệu tham khảo thêm
- Marie Kondo, The Life-Changing Magic of Tidying Up (2011; tiếng Anh 2014).
- Margareta Magnusson, The Gentle Art of Swedish Death Cleaning (2017).
- Darby E. Saxbe và Rena Repetti, “No place like home”, Personality and Social Psychology Bulletin 36 (2010).
- U.S. EPA – Textiles: Material-Specific Data
- Saxbe, D. E., Repetti, R. (2010). No Place Like Home: Home Tours Correlate With Daily Patterns of Mood and Cortisol. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(1)
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *