Chuyển đến nội dung

Tri thức soi sáng thế giới

Nhật Bản đề xuất thành lập “IEA châu Á”: Dự trữ dầu chung và Lực lượng đặc nhiệm chống khủng hoảng dầu mỏ

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, bên lề hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Manila, đã đề xuất thành lập một cơ quan năng lượng châu Á theo mô hình IEA, một lực lượng đặc nhiệm về an ninh dầu mỏ khu vực và hệ thống dự trữ dầu chung cho Đông Nam Á.

Nhật Bản đề xuất thành lập “IEA châu Á”: Dự trữ dầu chung và Lực lượng đặc nhiệm chống khủng hoảng dầu mỏ

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã đề xuất thành lập một cơ quan năng lượng khu vực nhằm giúp các nước châu Á chuẩn bị tốt hơn cho các cuộc khủng hoảng dầu mỏ. Theo AP, phát biểu vào thứ Ba, ngày 17 tháng 11, bên lề hội nghị thượng đỉnh hàng năm của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại thủ đô Manila của Philippines, bà Takaichi đã kêu gọi thành lập một lực lượng đặc nhiệm về an ninh dầu mỏ khu vực và một cơ quan đặt tại Nhật Bản tương tự như Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Bà Takaichi cho biết: “Chúng tôi muốn định vị đây là một phiên bản châu Á của IEA”.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến Iran, bắt đầu từ cuối tháng 2, đã làm gia tăng lo ngại về an ninh năng lượng trong khu vực. Việc gián đoạn vận chuyển dầu từ Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh, khiến nhiều quốc gia châu Á phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp để tiết kiệm năng lượng.

Nhật Bản chính xác đã đề xuất điều gì?

Theo AP, đề xuất này có ba yếu tố chính. Thứ nhất là một lực lượng đặc nhiệm về an ninh dầu mỏ khu vực. Nhật Bản sẽ dẫn dắt lực lượng này cùng với cơ quan nghiên cứu an ninh năng lượng có trụ sở tại Indonesia, Viện Nghiên cứu Kinh tế cho ASEAN và Đông Á (ERIA). Nhiệm vụ của lực lượng đặc nhiệm là xây dựng các quy tắc về việc giải phóng dầu khẩn cấp từ kho dự trữ quốc gia và chia sẻ dầu giữa các nước.

Thứ hai là một hệ thống dự trữ dầu chung cho Đông Nam Á. Bà Takaichi cho rằng các nước trong khu vực nên hợp tác dự trữ dầu và các bể chứa dầu nhàn rỗi tại Nhật Bản có thể được sử dụng cho các kho dự trữ này. Thứ ba là việc phát triển công việc này theo thời gian thành một cơ quan khu vực thường trực, đặt tại Nhật Bản, theo mô hình IEA. Truyền thông Philippines cũng đưa tin rằng bà Takaichi đã đề xuất một lực lượng đặc nhiệm về dự trữ dầu khu vực tại cuộc họp ở Manila.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) là gì?

IEA là một cơ quan liên chính phủ nhưng độc lập, được thành lập vào năm 1974 sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ nghiêm trọng đầu những năm 1970. Cơ quan có trụ sở tại Paris này đưa ra các khuyến nghị chính sách cho các nước thành viên và khi có sự gián đoạn nghiêm trọng về cung cấp dầu, IEA sẽ tổ chức giải phóng phối hợp các kho dự trữ của thành viên ra thị trường. Các thành viên IEA là nước nhập khẩu dầu ròng phải duy trì mức dự trữ tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Nhật Bản và Hàn Quốc là thành viên IEA, nhưng hầu hết các nước Đông Nam Á thì không, và mức dự trữ của họ hạn chế hơn nhiều.

Theo số liệu được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) chia sẻ vào tháng 6, dự trữ dầu của Philippines đáp ứng khoảng 45 ngày tiêu thụ, Việt Nam là 30 ngày và Thái Lan là 60 ngày. Khoảng cách đó cũng giải thích tại sao sự gián đoạn ở Hormuz lại gây chấn động mạnh đến nền kinh tế khu vực như vậy.

Bối cảnh của đề xuất này là gì?

Đề xuất của bà Takaichi dựa trên một sáng kiến do Nhật Bản dẫn dắt về chuỗi cung ứng năng lượng và hợp tác khu vực được khởi động vào tháng 4. Vào ngày 15 tháng 4, bà Takaichi đã công bố gói hỗ trợ trị giá 10 tỷ USD trong khuôn khổ Cộng đồng Phát thải ròng bằng không châu Á (AZEC) để giúp các nền kinh tế Đông Nam Á đảm bảo nguồn cung dầu. Theo GMA News, bà Takaichi cho biết khoản hỗ trợ này có thể tương đương 1,2 tỷ thùng, hoặc xấp xỉ một năm nhập khẩu dầu thô của ASEAN. Theo các tài liệu của METI, ERIA được giao nhiệm vụ soạn thảo một lộ trình, bao gồm cả vấn đề tài chính, cho việc dự trữ chung trong toàn ASEAN.

Trong những tuần đầu của cuộc chiến, Nhật Bản đã giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược của mình và yêu cầu IEA chuẩn bị cho một đợt giải phóng dự trữ phối hợp bổ sung. Bà Takaichi cũng đã phát biểu tại một cuộc họp của Cộng đồng Phát thải ròng bằng không châu Á ở Manila.

Thị trường hiện nay ra sao?

Thị trường dầu mỏ đã dịu đi phần nào trong những tuần gần đây. Trong báo cáo ngày 13 tháng 11, IEA cho biết thị trường dầu toàn cầu đang quay trở lại trạng thái dư thừa khi xuất khẩu từ vùng Vịnh phục hồi. Sản lượng của OPEC+ trong tháng 10 cũng gần đạt mức trước chiến tranh, dẫn đầu là Saudi Arabia. Mặc dù vậy, các nước châu Á vẫn đang tìm kiếm các cơ chế thường trực để không bị bất ngờ trong cuộc khủng hoảng tiếp theo. Cuộc khủng hoảng cũng đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các lựa chọn năng lượng tái tạo như tấm pin mặt trời áp mái và xe điện.

Điều này có ý nghĩa gì?

Nếu đề xuất được thực hiện, Đông Nam Á lần đầu tiên có thể có một kho dự trữ dầu phối hợp và cơ chế khẩn cấp tương tự như ở châu Âu và Bắc Mỹ. Điều này có thể làm giảm bớt sự tăng giá đột ngột trong cú sốc cung ứng tiếp theo và giảm mức độ dễ bị tổn thương của các nền kinh tế khu vực đối với nhập khẩu năng lượng. Đối với Nhật Bản, đề xuất này cũng là một cách để tăng cường ảnh hưởng kinh tế và ngoại giao trong khu vực. Tuy nhiên, phản ứng của các chính phủ khác, cơ cấu thành viên, nguồn vốn và lộ trình thời gian vẫn chưa rõ ràng; những câu hỏi nhạy cảm như bể chứa của ai sẽ giữ dầu và theo quy tắc nào có thể đòi hỏi những cuộc đàm phán kéo dài. Những độc giả tò mò về điều gì thúc đẩy giá dầu cũng có thể xem các báo cáo trước đây của chúng tôi về eo biển Hormuz và thị trường dầu mỏ.

Báo cáo này được tổng hợp tính đến 19:15 giờ Thổ Nhĩ Kỳ ngày 17 tháng 11 năm 2026; hãy theo dõi các diễn biến khi được cập nhật.

Báo cáo này chỉ nhằm cung cấp thông tin và không phải là lời khuyên đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Nhật Bản đã đề xuất điều gì?

Một cơ quan năng lượng cho châu Á theo mô hình IEA, một lực lượng đặc nhiệm về an ninh dầu mỏ được điều hành cùng với ERIA, và một hệ thống dự trữ dầu chung cho Đông Nam Á.

Tại sao đề xuất này lại đưa ra vào lúc này?

Cuộc chiến Iran và sự gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz đã bộc lộ mức dự trữ dầu mỏng manh của các nước nhập khẩu châu Á.

Các quốc gia khác đã chấp nhận đề xuất này chưa?

Các chính phủ khác vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức; vấn đề thành viên, nguồn vốn và thời gian vẫn chưa rõ ràng.

Nguồn và đọc thêm

  1. AP (BNN Bloomberg), “Japan urges creation of an Asian energy framework to counter oil crises”, 17 tháng 11 năm 2026.
  2. Streamline Feed (DZRH), “Japan proposes Asian oil reserve task force in Manila”, 17 tháng 11 năm 2026.
  3. GMA News, “Japan plans $10 billion support to help Southeast Asia secure oil”, tháng 4 năm 2026.
  4. Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), các bài thuyết trình về an ninh năng lượng ASEAN, tháng 5–6 năm 2026.
Chia sẻ
Theo dõi YulaHubNhận những tin quan trọng nhất trong ngày sớm nhất.
RSS

Để lại bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *