Các kỹ thuật đọc nhanh được quảng cáo với những lời hứa hẹn như "đọc xong một cuốn sách trong một giờ" đã thu hút sự quan tâm trong nhiều thập kỷ. Nhưng liệu có thực sự khả thi để đọc nhanh hơn nhiều mà không làm giảm khả năng hiểu? Nghiên cứu khoa học về việc đọc cho thấy câu trả lời phức tạp hơn vẻ bề ngoài.
Mắt chúng ta làm gì khi đọc?
Khi đọc, mắt chúng ta không lướt mượt mà dọc theo dòng chữ; chúng thực hiện những cú nhảy ngắn và dừng lại một chút sau mỗi lần nhảy. Vùng chúng ta nhìn rõ rất hẹp, và chỉ một vài chữ cái được nhận diện chi tiết trong mỗi lần dừng. Ý nghĩa thực sự được xây dựng không phải bởi đôi mắt mà bởi não bộ, nơi nhận diện từ ngữ và liên kết các câu lại với nhau. Một người trưởng thành trung bình đọc khoảng 200–300 từ mỗi phút, tùy thuộc vào văn bản.
Những lầm tưởng phổ biến
- "Hãy tắt hoàn toàn giọng nói trong đầu": Việc phát âm từ ngữ trong đầu là một quá trình tự nhiên giúp xây dựng ý nghĩa. Cố gắng kìm nén hoàn toàn quá trình này thường làm giảm khả năng hiểu.
- "Nhìn cả dòng chữ trong một cái liếc mắt": Tầm nhìn sắc nét của mắt không cho phép điều này. Không thể đọc chi tiết các từ bằng tầm nhìn ngoại vi.
- "Các ứng dụng đọc nhanh giúp duy trì khả năng hiểu": Các ứng dụng hiển thị từng từ một ở giữa màn hình ngăn cản bạn liếc lại, điều này có thể làm giảm khả năng hiểu, đặc biệt là với các văn bản khó.
Sự đánh đổi giữa tốc độ và khả năng hiểu
Nghiên cứu cho thấy việc tăng tốc độ đọc chủ yếu phải trả giá bằng khả năng hiểu. Tốc độ rất cao tương ứng với việc "đọc lướt" hơn là đọc hiểu. Đọc lướt là một kỹ năng hữu ích: nó lý tưởng để tìm chủ đề chung của một văn bản hoặc tìm kiếm một thông tin cụ thể, nhưng nó không cung cấp chi tiết hoặc sự hiểu biết sâu sắc.
Điều gì thực sự hiệu quả
- Đọc có mục đích: Bạn đang tìm kiếm ý chính của một báo cáo hay đang cố gắng học một môn học? Hãy điều chỉnh tốc độ của bạn theo mục tiêu đó.
- Xem trước nội dung: Xem qua các tiêu đề, tóm tắt, hình ảnh và phần kết luận sẽ tạo ra một khung sườn để bạn đặt thông tin vào khi đọc.
- Xây dựng vốn từ vựng và kiến thức chung: Bạn càng quen thuộc với một chủ đề, bạn càng đọc trôi chảy hơn. "Bộ tăng tốc" hiệu quả nhất chính là đọc thật nhiều.
- Loại bỏ sự xao nhãng: Thông báo và việc thường xuyên chuyển đổi tab là một trong những yếu tố lớn nhất làm chậm tốc độ đọc.
- Giải thích những gì bạn đã đọc cho chính mình: Tóm tắt ý chính trong vài câu ở cuối mỗi phần sẽ cải thiện khả năng ghi nhớ.
Làm thế nào để đo lường tốc độ đọc của bạn một cách thực tế?
Trước khi đặt mục tiêu tốc độ, bạn cần biết mình đang ở đâu. Theo một phân tích được nhà tâm lý học Marc Brysbaert công bố năm 2019, tổng hợp từ 190 nghiên cứu, người trưởng thành đọc thầm tiếng Anh trung bình khoảng 238 từ mỗi phút; đối với văn học hư cấu, con số này cao hơn một chút. Trong các ngôn ngữ có từ dài hơn, chẳng hạn như tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, số từ mỗi phút tự nhiên sẽ thấp hơn, vì vậy việc so sánh kết quả giữa các ngôn ngữ là gây hiểu lầm.
- Chọn một văn bản: Chọn một bài báo có độ khó trung bình về một chủ đề không xa lạ với bạn.
- Bấm giờ: Đọc trong năm phút với tốc độ bình thường và đếm sơ bộ số từ bạn đã đọc.
- Đo lường cả khả năng hiểu: Đóng văn bản lại và viết ra các ý chính cùng ba chi tiết; nếu bạn không thể nhớ lại chúng, thì tốc độ không có nhiều ý nghĩa.
Việc lặp lại phép đo này cách nhau vài tuần cho thấy liệu có sự tiến bộ thực sự hay không một cách chính xác hơn là đoán chừng.
Chúng ta hiểu tốt hơn trên màn hình hay trên giấy?
Một phân tích tổng hợp được công bố năm 2018 bởi Pablo Delgado và các đồng nghiệp, bao gồm 54 nghiên cứu, cho thấy rằng đọc trên bản in mang lại lợi thế nhỏ nhưng nhất quán về khả năng hiểu đối với các văn bản thông tin. Khoảng cách này trở nên rõ ràng hơn khi mọi người đọc dưới áp lực thời gian; các nhà nghiên cứu liên kết điều này với xu hướng đọc nông hơn và vội vàng hơn trên màn hình. Điều này không có nghĩa là đọc trên màn hình là xấu: đối với một báo cáo quan trọng hoặc bộ ghi chú bài giảng, việc đọc chậm lại, ghi chú và tắt thông báo trên màn hình có thể mang lại kết quả tương tự.
Các câu hỏi thường gặp
Nếu tôi đọc chậm thì có vấn đề gì không?
Không nhất thiết. Tốc độ tự nhiên thay đổi tùy theo độ khó của văn bản, chủ đề và mục đích đọc. Nhưng nếu bạn gặp khó khăn rõ rệt khi đọc, nhầm lẫn các chữ cái hoặc cảm thấy mệt mỏi dữ dội, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia.
Nghe sách nói có được tính là đọc không?
Đối với các văn bản tự sự, khả năng hiểu khi nghe khá gần với khả năng hiểu khi đọc. Đối với các văn bản dày đặc hoặc kỹ thuật, khả năng quay lại trang và ghi chú có thể làm cho việc đọc hiệu quả hơn.
Nguồn và đọc thêm
- Brysbaert, M. (2019). How many words do we read per minute? Journal of Memory and Language
- Delgado, P. et al. (2018). Don’t throw away your printed books. Educational Research Review
- Rayner, K. et al. (2016). So Much to Read, So Little Time. Psychological Science in the Public Interest
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *