Chế độ ăn Địa Trung Hải không hẳn là một chương trình giảm cân mà là một lối sống được lấy cảm hứng từ thói quen ăn uống truyền thống của các quốc gia quanh vùng Địa Trung Hải. Kể từ những năm 1950, nhiều nghiên cứu đã liên kết cách ăn uống này với những kết quả tích cực về sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe tim mạch. Năm 2010, UNESCO đã đưa chế độ ăn Địa Trung Hải vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Các nguyên tắc cốt lõi
- Nhiều thực phẩm thực vật: Rau, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và hạt giống tạo nên nền tảng.
- Dầu ô liu là chất béo chính: Được sử dụng cả trong nấu nướng và trong các món salad.
- Cá và hải sản: Khuyến khích ăn ít nhất hai lần một tuần.
- Sữa ở mức độ vừa phải: Đặc biệt là sữa chua và phô mai.
- Thịt gia cầm và trứng ở mức độ vừa phải.
- Ít thịt đỏ và thịt chế biến sẵn.
- Hạn chế đồ ngọt và thực phẩm có đường, chỉ dành cho những dịp đặc biệt.
- Thảo mộc và gia vị: Được sử dụng để tạo hương vị thay vì muối.
Vượt ra ngoài đĩa ăn
Lối sống Địa Trung Hải không chỉ nói về việc ăn gì mà còn về cách ăn. Chia sẻ bữa ăn với gia đình và bạn bè, ăn uống không vội vã, lựa chọn nông sản địa phương theo mùa và hoạt động thể chất hàng ngày đều là những phần không thể thiếu của mô hình này.
Điểm tương đồng với ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ
Các món rau nấu với dầu ô liu, các loại đậu như đậu lăng và đậu gà, lúa mì bulgur, sữa chua, thảo mộc tươi và trái cây theo mùa là những điểm chung mạnh mẽ giữa ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ và chế độ ăn Địa Trung Hải. Việc cắt giảm các món chiên rán và bánh ngọt để ưu tiên các món ăn này sẽ giúp việc chuyển đổi trở nên dễ dàng hơn.
6 lời khuyên cho cuộc sống hàng ngày
- Nấu một món đậu thay vì thịt đỏ ít nhất hai ngày một tuần.
- Chọn bánh mì nguyên hạt thay vì bánh mì trắng.
- Ăn nhẹ bằng một nắm các loại hạt không muối hoặc trái cây.
- Tạo hương vị cho món salad bằng dầu ô liu và chanh.
- Cố gắng ăn cá hai lần một tuần.
- Coi món tráng miệng là một dịp đặc biệt, không phải là thói quen hàng ngày.
Nghiên cứu nói gì về chế độ ăn Địa Trung Hải?
Chế độ ăn Địa Trung Hải được coi là “mô hình ăn uống được nghiên cứu nhiều nhất thế giới” vì bên cạnh các nghiên cứu quan sát, nó còn được thử nghiệm trong một thử nghiệm ngẫu nhiên quy mô lớn. Trong nghiên cứu PREDIMED thực hiện tại Tây Ban Nha, khoảng 7.400 người có nguy cơ tim mạch cao đã được chia thành ba nhóm.
- Nhóm thứ nhất: Theo chế độ ăn Địa Trung Hải bổ sung dầu ô liu nguyên chất.
- Nhóm thứ hai: Theo chế độ ăn Địa Trung Hải bổ sung các loại hạt thô.
- Nhóm đối chứng: Được theo dõi với lời khuyên về chế độ ăn ít chất béo.
Theo kết quả được phân tích lại và công bố vào năm 2018 do một số vấn đề về phương pháp, tỷ lệ kết hợp giữa đau tim, đột quỵ và tử vong do tim mạch ở các nhóm theo chế độ ăn Địa Trung Hải thấp hơn khoảng 30% so với nhóm đối chứng. Những phát hiện này liên quan đến người lớn trong nhóm có nguy cơ và không hứa hẹn một kết quả chắc chắn cho tất cả mọi người.
Tại sao UNESCO công nhận chế độ ăn Địa Trung Hải là di sản văn hóa?
Chế độ ăn Địa Trung Hải không chỉ là một danh sách thực phẩm. Năm 2010, sau đề cử chung của Tây Ban Nha, Hy Lạp, Ý và Ma-rốc, UNESCO đã ghi danh nó vào Danh sách đại diện Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại; năm 2013, Síp, Croatia và Bồ Đào Nha đã được bổ sung thêm.
Điều nổi bật trong mô tả của UNESCO là các kỹ năng và truyền thống được xây dựng xung quanh việc canh tác, thu hoạch, đánh bắt, chuẩn bị thực phẩm và trên hết là cùng nhau chia sẻ bàn ăn. Quan điểm này là một lời nhắc nhở rằng tác động của chế độ ăn đối với sức khỏe không chỉ đến từ các chất dinh dưỡng mà còn từ những bữa ăn được thưởng thức chậm rãi cùng nhau, nông sản theo mùa và một cuộc sống năng động. Nếu bạn có bệnh mãn tính, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi chế độ ăn uống. Phần này chỉ dành cho thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế.
Các câu hỏi thường gặp
Chế độ ăn Địa Trung Hải có giúp giảm cân không?
Đây không phải là một chương trình hạn chế calo, nhưng vì nó giàu chất xơ và thực phẩm ít qua chế biến, nó có thể hỗ trợ quản lý cân nặng lành mạnh. Việc kiểm soát khẩu phần vẫn rất quan trọng.
Dầu ô liu không phải có hàm lượng calo cao sao?
Dầu ô liu rất giàu calo, vì vậy mặc dù có lợi nhưng nó nên được sử dụng ở mức độ vừa phải. Ý tưởng là sử dụng nó thay thế cho các loại chất béo khác, chứ không phải bổ sung thêm vào chúng.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung. Nếu bạn có tình trạng sức khỏe cụ thể, hãy lập kế hoạch ăn uống cùng bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Nguồn và đọc thêm
- Estruch R. và cộng sự (2018), Tạp chí Y học New England – Phòng ngừa tiên phát bệnh tim mạch bằng chế độ ăn Địa Trung Hải (PREDIMED)
- UNESCO – Chế độ ăn Địa Trung Hải, Di sản văn hóa phi vật thể (2013)
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *