"Tôi sẽ tiết kiệm bất cứ khoản nào còn lại vào cuối tháng" thường kết ê với việc không còn gì vào cuối tháng. Nghiên cứu trong kinh tế học hành vi cho thấy tiết kiệm ít là vấn đề ý chí hơn là hệ thống. Một khi bạn thiết lập hệ thống phù hợp, tiết kiệm sẽ trở thành một thói quen tự diễn ra.
1. Trả cho bản thân trước
Ngay khi lương về, hãy chuyển một số tiền nhất định vào tài khoản riêng và sống bằng phần còn lại. Điều này biến việc tiết kiệm từ khoản "còn thừa" thành một ưu tiên.
2. Tự động hóa
Thiết lập lệnh chuyển tiền định kỳ với ngân hàng vào ngày hôm sau ngày trả lương. Việc không phải quyết định lại mỗi tháng sẽ cải thiện đáng kể tính nhất quán.
3. Bắt đầu từ quy mô nhỏ
Ngay cả 1 hoặc 2 phần trăm thu nhập của bạn cũng là một khởi đầu tốt. Điều quan trọng là xây dựng thói quen, chứ không phải quy mô số tiền. Bạn có thể tăng tỷ lệ này lên một chút sau mỗi vài tháng.
4. Đặt tên cho mục tiêu của bạn
Các mục tiêu có tên như "quỹ khẩn cấp", "kỳ nghỉ" hoặc "máy tính mới" giúp việc tiết kiệm trở nên cụ thể và có động lực hơn. Một số ngân hàng cho phép bạn tạo ra nhiều "hũ" mục tiêu khác nhau trong cùng một tài khoản.
5. Làm tròn số tiền giao dịch
Một số ứng dụng ngân hàng làm tròn các giao dịch mua sắm bằng thẻ và chuyển phần chênh lệch vào quỹ tiết kiệm. Những khoản tiền nhỏ mà bạn không để ý có thể tích lũy thành khoản tiết kiệm đáng kể theo thời gian.
6. Tăng tiết kiệm hàng tuần
Trong các phương pháp mang tính trò chơi như "thử thách 52 tuần", bạn dành ra số tiền mỗi tuần nhiều hơn một chút so với tuần trước. Việc này rất thú vị và tạo thành thói quen; bạn có thể điều chỉnh số tiền phù hợp với ngân sách của mình.
7. Tiết kiệm một phần thu nhập bất ngờ
Khi có tiền thưởng, tiền hoàn thuế hoặc quà tiền mặt, hãy đặt ra quy tắc đưa ít nhất một nửa vào quỹ tiết kiệm.
8. Quy tắc 24 giờ
Chờ đợi 24 giờ trước một giao dịch mua sắm chưa có kế hoạch sẽ làm giảm đáng kể việc mua sắm bốc đồng.
Mục tiêu đầu tiên: một quỹ khẩn cấp nhỏ
Đối với người mới bắt đầu tiết kiệm, mục tiêu đầu tiên ý nghĩa nhất thường là quỹ khẩn cấp. Quỹ này giúp bạn vượt qua các tình huống như sửa xe bất ngờ, chi phí y tế hoặc mất thu nhập ngắn hạn mà không phải dùng đến thẻ tín dụng hay nợ nần. Nhiều nguồn giáo dục tài chính chỉ ra rằng số tiền bao gồm chi phí sinh hoạt thiết yếu trong vài tháng là mục tiêu dài hạn; tuy nhiên, Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Hoa Kỳ (CFPB) nhấn mạnh rằng việc bắt đầu với số tiền nhỏ hơn nhiều và bổ sung vào đó thường xuyên cũng rất giá trị.
Giữ quỹ khẩn cấp tách biệt với tài khoản chi tiêu hàng ngày giúp bạn tránh việc tiêu xài mà không hay biết. Nếu bạn đã sử dụng quỹ này, việc bổ sung lại nó trước là một bước đi khôn ngoan trước khi chuyển sang các mục tiêu khác.
Những cái bẫy tâm lý khiến việc tiết kiệm trở nên khó khăn hơn
Lý do khiến mọi người không tiết kiệm được thường không phải vì thiếu kiến thức mà là do hành vi con người. Kinh tế học hành vi giải thích những cái bẫy này như sau:
- Sự thiên vị hiện tại: Một niềm vui nhỏ ngày hôm nay có vẻ hấp dẫn hơn một lợi ích lớn trong tương lai.
- Kế toán tâm lý: Tiền thưởng hoặc tiền quà được coi là "phận phụ" và dễ bị tiêu xài hơn tiền lương.
- Sự trì hoãn: Ý nghĩ "Tôi sẽ bắt đầu khi thu nhập tăng lên" cứ đẩy thời điểm bắt đầu ra xa hơn.
Chương trình "Tiết kiệm nhiều hơn vào ngày mai" của các nhà kinh tế học Richard Thaler và Shlomo Benartzi đã đề xuất liên kết tỷ lệ tiết kiệm của nhân viên với các đợt tăng lương trong tương lai và cho thấy tỷ lệ tiết kiệm của những người tham gia đã tăng lên rõ rệt trong vòng vài năm. Chuyển khoản tự động và bắt đầu từ những việc nhỏ là những cách đơn giản nhất để vượt qua những cái bẫy này.
Các câu hỏi thường gặp
Tôi nên trả nợ hay tiết kiệm trước?
Các khoản nợ lãi suất cao, chẳng hạn như số dư thẻ tín dụng, thường nên được trả trước. Tuy nhiên, việc xây dựng một quỹ khẩn cấp nhỏ giúp bạn tránh việc vay mượn mới.
Tôi nên giữ tiền tiết kiệm ở đâu?
Đối với số tiền bạn có thể cần trong ngắn hạn, các lựa chọn dễ tiếp cận và ít rủi ro được ưu tiên hơn. Đối với các quyết định đầu tư dài hạn, việc tham vấn một chuyên gia được cấp phép là tốt nhất.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin chung và không phải là lời khuyên tài chính.
Nguồn và tài liệu đọc thêm
- Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Hoa Kỳ (CFPB) – Cẩm nang thiết yếu để xây dựng quỹ khẩn cấp
- Thaler, R. H. and Benartzi, S. (2004), “Save More Tomorrow”, Tạp chí Kinh tế Chính trị
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *