Các trợ lý AI chat có thể hỗ trợ nhiều tác vụ, từ viết lách, tóm tắt đến lập kế hoạch và học một chủ đề mới. Tuy nhiên, chất lượng của câu trả lời phụ thuộc rất nhiều vào cách đặt câu hỏi. Những câu hỏi này được gọi là "câu lệnh" (prompts). Dưới đây là bảy quy tắc để đạt kết quả tốt hơn.
1. Cung cấp ngữ cảnh
Thay vì nói "Hãy viết một email", việc nói "Hãy viết một email ngắn gọn, chuyên nghiệp gửi cho khách hàng để thông báo rằng đơn hàng của họ sẽ bị trễ hai ngày, kèm lời xin lỗi một cách chừng mực" sẽ mang lại kết quả hữu ích hơn nhiều. Việc nêu rõ đối tượng nhận, lý do và tình huống sẽ giảm bớt việc trợ lý AI phải tự suy đoán.
2. Xác định định dạng
Bạn muốn một danh sách gạch đầu dòng, một bảng hay một bản tóm tắt gồm ba đoạn văn? Việc nêu rõ độ dài và định dạng sẽ giảm bớt nhu cầu chỉnh sửa sau này.
3. Đưa ra ví dụ
Nếu bạn muốn một phong cách cụ thể, việc chia sẻ một ví dụ mà bạn yêu thích là cách tiếp cận hiệu quả nhất. Thay vì nói "hãy viết với tông giọng này", việc thêm một đoạn văn ngắn minh họa cho tông giọng đó sẽ đưa ra chỉ dẫn rõ ràng hơn nhiều.
4. Chia nhỏ các tác vụ lớn
Đối với một báo cáo dài hoặc một dự án phức tạp, hãy yêu cầu một bản phác thảo trước, sau đó phát triển từng phần một. Việc tiến hành từng bước sẽ cải thiện chất lượng và giúp bạn phát hiện sai sót sớm.
5. Thực hiện đối thoại
Câu trả lời đầu tiên không nhất thiết phải hoàn hảo. Bạn có thể cải thiện kết quả từng bước bằng các phản hồi như "hãy viết ngắn hơn", "hãy giải thích điểm thứ hai bằng một ví dụ" hoặc "hãy sử dụng tông giọng trang trọng hơn".
6. Đừng quên xác minh
Các trợ lý AI có thể đưa ra câu trả lời trôi chảy, tự tin, nhưng đôi khi chúng tạo ra thông tin sai lệch hoặc hư cấu. Hãy kiểm tra các chi tiết quan trọng đối với các nguồn đáng tin cậy, đặc biệt là ngày tháng, số liệu, trích dẫn và các chủ đề như sức khỏe, luật pháp và tài chính.
7. Không chia sẻ thông tin nhạy cảm
Hãy cân nhắc kỹ trước khi dán mật khẩu, số định danh, chi tiết ngân hàng hoặc các tài liệu bảo mật của công ty vào các công cụ chat. Việc xem lại cài đặt quyền riêng tư và chính sách dữ liệu của dịch vụ bạn sử dụng là một thói quen tốt.
Một mẫu ngắn gọn
Khung của một câu lệnh tốt có thể được tóm tắt là: vai trò (ví dụ "với tư cách là một biên tập viên dày dạn kinh nghiệm"), nhiệm vụ (cần làm gì), ngữ cảnh (cho ai và tại sao), định dạng (độ dài, cấu trúc) và ràng buộc (những điều cần tránh). Một câu lệnh có đủ năm yếu tố này thường mang lại kết quả hài lòng ngay từ lần thử đầu tiên.
AI không phải là công cụ suy nghĩ thay chúng ta; nó là một trợ lý giúp tăng tốc và mở rộng tư duy của chúng ta. Quyết định và trách nhiệm cuối cùng luôn thuộc về người dùng.
Các lỗi thường gặp và cách khắc phục đơn giản
- Yêu cầu bằng một từ: Một yêu cầu như “viết CV” sẽ mang lại kết quả chung chung, giống như một mẫu có sẵn. Cách khắc phục: mô tả kinh nghiệm của bạn, công việc bạn đang ứng tuyển và độ dài bạn mong muốn.
- Sao chép nguyên văn câu trả lời: Mô hình có thể tạo ra những câu văn trôi chảy nhưng sai sót. Cách khắc phục: đọc lại văn bản bằng giọng văn của chính bạn và chỉnh sửa nó.
- Không chất vấn số liệu và nguồn trích dẫn: Các mô hình có thể tạo ra những nguồn không tồn tại hoặc số liệu sai. Cách khắc phục: xác minh mọi thông tin quan trọng đối với một nguồn chính thức.
- Mất dấu trong một cuộc hội thoại dài: Trong một cuộc trò chuyện kéo dài, các hướng dẫn ban đầu có thể bị bỏ sót. Cách khắc phục: bắt đầu một tác vụ mới trong một cuộc chat mới và trình bày ngắn gọn lại các thông tin chính.
Điểm chung của những sai lầm này là coi AI như một công cụ tìm kiếm hoặc một nguồn sự thật tuyệt đối; chính xác hơn, hãy coi nó như một trợ lý làm việc nhanh nhưng cần được kiểm tra lại.
Sử dụng có trách nhiệm tại trường học và nơi làm việc
Hướng dẫn của UNESCO về AI tạo sinh trong giáo dục, công bố năm 2023, nhấn mạnh rằng những công cụ này nên hỗ trợ việc học chứ không thay thế tư duy của con người. Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) cũng công bố một hồ sơ quản lý rủi ro cho AI tạo sinh vào năm 2024, giải quyết từng rủi ro như thông tin bị bịa đặt, quyền riêng tư và bản quyền. Trong thực tế, điều này có nghĩa là: tìm hiểu các quy định về AI của trường học hoặc nơi làm việc, khai báo rằng bạn đã sử dụng công cụ khi được yêu cầu, và không tải lên các tài liệu chứa dữ liệu khách hàng hoặc dữ liệu cá nhân lên các công cụ chưa được phê duyệt.
Nguồn và đọc thêm
- UNESCO (2023) – Guidance for generative AI in education and research
- NIST AI 600-1 (2024) – Generative Artificial Intelligence Profile
Để lại bình luận
Địa chỉ email của bạn sẽ không được công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *