ABD İçişleri Bakanlığı, 19 Kasım 2026 Perşembe günü Amerikan Samoası açıklarındaki Pasifik deniz tabanında, ülke tarihindeki ilk açık deniz kritik mineral kiralama satışını gerçekleştirdi. Euronews ve Anadolu Ajansı’nın haberlerine göre satış, bölgenin ilk derin deniz madenciliği kiralama ihalesi oldu. İçişleri Bakanı Doug Burgum satışı mineral güvenliği açısından “tarihî bir adım” olarak nitelendirdi.
Satış, bir federal mahkemenin programa ilişkin kararından yalnızca günler sonra yapıldığı için tartışma yarattı. Çevre hukuku örgütleri kiralamaları geçersiz kılmak için hukuki yola gideceklerini açıkladı.
Satılan alanlar ve fiyat
Euronews, iki bölgenin toplam yaklaşık 31 milyon dönüm (12,5 milyon hektar) olduğunu yazıyor; Anadolu Ajansı ise 31,5 milyon dönüm (12,7 milyon hektar) rakamını veriyor. Anadolu’ya göre bölgeler başkent Pago Pago’nun 241 ile 386 kilometre doğusunda yer alıyor. Her bir bölge 3 milyon dolara (yaklaşık 2,8 milyon avro) satıldı; toplam bedel 6 milyon dolar.
Kazanan konusunda iki kaynak arasında fark var: Anadolu Ajansı, İçişleri Bakanlığı’nın açıklamasına dayanarak Wetstone U.S. Ventures’ın tek teklif sahibi olduğunu yazıyor; Euronews ise kazananların adının açıklanmadığını belirtiyor. Bu nedenle şirket adı, İçişleri Bakanlığı’nın resmî kayıtlarıyla ayrıca doğrulanmalıdır.
Mahkeme kararı
Satıştan yalnızca birkaç gün önce, Pazartesi günü Hawaii’deki federal hâkim Jill Otake, Ulusal Deniz Balıkçılığı Servisi’nin (NMFS) Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası’nı ihlal ettiğine hükmetti. Her iki kaynağın aktardığına göre hâkim, servisin nesli tehlike altındaki türler üzerindeki etkileri “değerlendirmeye çalışmadığını” yazdı. Karar, programın hukuki dayanağını zayıflattığı için satışın zamanlaması eleştirildi.
Kiralamalar ne anlama geliyor?
Anadolu Ajansı’na göre kiralamaların ilk süresi 20 yıl; ancak kiralamanın verilmesi madenciliğe izin vermiyor. Fiilî madencilik için ek çevresel incelemeler gerekecek. Deniz tabanındaki nodüller nikel, bakır ve kobalt içeriyor; bunlar pil, elektrikli araç ve savunma sanayisi için kritik metaller. Euronews’e göre satış, Impossible Metals’ın bir talebine yanıt olarak gündeme geldi ve kiralama alanları Rose Atolü deniz koruma alanının yakınında yer alıyor.
Muhalefet
Earthjustice avukatı Chris Eaton satışı “başıboş ve hukuka aykırı bir eylem” olarak niteledi ve örgütün kiralamaları geçersiz kıldırmaya çalışacağını söyledi. Oceana’dan Julia Singer “yıkıcı sonuçlar” konusunda uyardı. Guam Senatörü William Parkinson ise “Pasifik satılık değil” dedi. Bu açıklamalar, itirazın yalnızca hukuki değil, aynı zamanda bölge halkının egemenlik ve doğa algısıyla da ilgili olduğunu gösteriyor.
Amerikan Samoası’nın tutumu
Amerikan Samoası 2024’te kendi karasularında derin deniz madenciliğini yasakladı; ancak ihale bu sınırın ötesindeki federal sulara ilişkin. Euronews’e göre Vali Pulaali’i Nikolao Pula Eylül’deki bir yorumunda “şu anda ticari derin deniz mineral çıkarımını desteklemediğini” söyledi. Yerel hükûmetin tutumu ile federal yönetimin kararı arasındaki bu gerilim, satışın en tartışmalı yanlarından biri.
Arka plan
Euronews, satışın arkasında Nisan 2025’te imzalanan bir başkanlık kararnamesinin bulunduğunu yazıyor. Kararname, ABD’nin kritik minerallerde dış kaynaklara bağımlılığını azaltmayı ve deniz tabanı kaynaklarının işletilmesini hızlandırmayı hedefliyor. Derin deniz madenciliğinin ekosistemler üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel belirsizlik ise sürüyor; bu nedenle satış, çevre ve güvenlik politikalarının kesişiminde yer alıyor.
Neyi izlemek gerekiyor?
Önümüzdeki dönemde izlenecek başlıca noktalar şunlar: çevre örgütlerinin kiralamaları geçersiz kıldırmak için açacağı davanın seyri, hâkim Otake’ın kararının programın geleceğine etkisi ve kiralama sahiplerinin madencilik için gereken çevresel incelemelere ne zaman başvuracağı. Amerikan Samoası yönetiminin ve diğer Pasifik adalarının tepkisi de siyasi tartışmanın yönünü belirleyecek. Haberdeki rakamlar ve şirket adı kaynaklar arasında farklılık gösterebildiği için resmî İçişleri Bakanlığı belgeleriyle doğrulanmalıdır. Bu nedenle okurların, resmî kurumların ve güvenilir haber kuruluşlarının güncel açıklamalarını izlemesi, tek bir rakama ya da yoruma dayanarak sonuca varmaması önemlidir.
Bu ne anlama geliyor?
Kısa vadede satış, ABD’nin kritik mineral arzında yeni bir kaynak açma stratejisinin somut bir adımı olarak okunabilir; fakat fiilî madencilik için çevresel incelemeler ve olası dava süreçleri gerekecek. Hukuki açıdan, mahkeme kararının satışa etkisi ve kiralamaların iptal edilip edilmeyeceği, önümüzdeki dönemde belirleyici olacak. Bölgesel düzeyde ise Pasifik adalarının tutumu ve Amerikan Samoası yönetiminin direnci siyasi bir tartışmayı canlı tutabilir. Bu yorumlar resmî açıklamalara ve dava sürecine bağlıdır; kesin sonuçlar bu süreçlerin ilerleyişiyle netleşecek.
Bu haber 21 Kasım 2026, 09.00 (TSİ) itibarıyla derlenmiştir; rakamlar ve ayrıntılar kaynaklara göre değişebilir ve gelişmeler güncellendikçe takip edilmelidir.
Sık sorulan sorular
ABD ne sattı?
İçişleri Bakanlığı, Amerikan Samoası açıklarındaki Pasifik deniz tabanında kritik mineral arama ve çıkarma için ilk kiralama haklarını sattı; iki bölge toplam 6 milyon dolara gitti.
Satış neden tartışmalı?
Satıştan günler önce bir federal hâkim, NMFS’nin Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası’nı ihlal ettiğine hükmetti; çevre örgütleri kiralamaları geçersiz kıldırmaya çalışacağını söylüyor.
Kiralama madenciliğe izin veriyor mu?
Hayır; Anadolu Ajansı’na göre kiralama madenciliği yetkilendirmiyor ve fiilî çalışma için ek çevresel incelemeler gerekecek.
Kazanan kim?
Anadolu Ajansı İçişleri Bakanlığı’na dayanarak Wetstone U.S. Ventures’ın tek teklif sahibi olduğunu yazıyor; Euronews kazananların adının açıklanmadığını belirtiyor.
Kaynaklar ve ileri okuma
- Euronews, “US sells first deep-sea mining leases off American Samoa days after court ruled against programme”, 20 November 2026.
- Anadolu Ajansı, “US holds 1st deep-sea mining lease sale off American Samoa despite court ruling”, 20 November 2026.
コメントを残す
メールアドレスは公開されません。必須項目は * でマークされています